Иблистин сыпаттарынын бири — көңүлү чөгүңкүлүк. Башкача айтканда, иблис — бул көңүлү чөккөн жана муңайым. Ал…

Иблистин сыпаттарынын бири — көңүлү чөгүңкүлүк. Башкача айтканда, иблис — бул көңүлү чөккөн жана муңайым. Ал Кудайдан үмүт үзгөн жана тозокко макул болгон жандык болуп саналат. «Мага баары бир» деген ой — аныкы. Так ушул иблис жолдон тайдырган адамда көңүл чөгүүсү жана түңүлүү үстөмдүк кылат. Көңүлү чөккөн адам эртеңден жарык көрбөйт. Бардык окуялардан кайгы жана азап гана издейт. Ал эми үмүттүү адам дайыма жеңилдик жана кубаныч, шаттык жана ырахат үстүндө. Адамдын көңүлү чөгүңкү эмес, көтөрүңкү болушу Кудайга жагат. Падышага андан үмүттөнгөндөр жагат, үмүт үзгөндөр эмес. Ар кандай абалдан кантип жакшылык тапсак болот? Оору келсе, дуба кылуу үчүн шарт түзүлгөнүнө кубанса болот, анткени оорулуунун дубасы кабыл. Карамагындагылардын баш ийбестиги болсо, андан жүрөк ооруса, күнөөлөрдүн кечирилиши жөнүндө ойлосо болот. Жакындар, достор таштап кетсе, чыккынчылык кылса, алардын чыныгы жүзү ачылганына, чыккынчыларды бооруна басуудан кутулганына адам шүгүр кылса, арзыйт; ошондой эле, алардан жийиркенбей, мурун да, азыр да тааныбаган миллиондогон адамдардын арасына кошуп жиберүү керек — мындай адам мага бөтөн деген ойго келүү жана эстебөө, таптакыр унутуу керек. Ырыскыдан кыйынчылык сезсе, ырыскыга Кудайым кепил деп чын жүрөктөн дуба кылып, жол көрсөт деп жалбаруу керек. Адатта, акылсыздарга, арамзаларга жана наадандарга жолугуу мүмкүн, аларды ушактабай, тескерисинче, алардан алыс туруу менен өзүн сактоо жана аларга ырайым көзү менен кароо керек. Адам өзүн башкалардан бийик койбосо, тынч жашайт. Бара турган мекенин эстеп турса, тынч жүрөт. Эң негизгиси, көп сүйлөөдөн өзүн тыйса, жашоосу абдан бейпил өтөт. Адам балким чоң күнөөлөрдү кылгандыр. Аларды эстесе, дүйнө көзүнө караңгы болуп калар — дароо истигфар жана тообо кылуу, ошол учурда жүрөгүнүн ичинен ушул сөздөрдү айтуу жакшы, рух жеңилдейт, каталар таш сыяктуу караңгылыктын сазына чөктүрбөйт. Жашоодо баары оңой; социалдык тармакта биз адамдардын бир көз ирмемин көрөбүз, алар да кайгы тартат; аларда да оорулар көп; алардын көрүнүштөрү, көңүл бурулса, абдан күлкүлүү. Жалгыздыкта адал ырыскы менен, берилген адамдар менен ырахат сезип жашоо сонун. Терең дарыядай тынчтык улуу кудурет берет, мен тынчмын деп мактанбоо — жакшы белги. Адамдарга, жаныбарларга ырайым көзү менен кароо; наадандардын азабын жүрөккө киргизбөө; жүрөгү катып калгандардын чөйрөсүнөн алыска качуу; кишилерди жемелебөө — жан тынчтыгынын ачкычы. Эч кимге жабышып албаган жеңет — калгысы келгени калсын, калгысы келбегени кетсин. Калгандарга камкор бол, кеткендерди унутууга умтул. Жашоо абдан жакшы, жашоо — абдан оң иш. Ааламда күнөө көбөйдү деп тынчсызданган өзүн оңдосун, күнөөлөрдөн сактансын, Кудайга ыйлап жалбарсын, ушул жетиштүү. Элдин акысына дуба кылуу, кайрымдуу иштерди дооматтабоо, мен, мен, мен деп өзүн көрсөтпөө — сулуу жол. Баса, иш-иш-иш деп кул болбогон — азат. Азат, эркин адам күндүн бир бөлүгүндө иштейт, бир бөлүгүндө эс алат, бир бөлүгүндө ибадат кылат. Иштен максат — жөн гана ырыскынын себебин кылуу, иш деп бирөөгө же иштин өзүнө кул болуу эмес. Адамдар бизге көңүл бурбаса, эмне? Милдеттүү эмес. Жардам бербесе, эмне? Милдеттүү эмес. Биз көңүл бурсак, жардам берсек — жетиштүү. Жашоодон сабак албаган жана сабакка муктаждык сезбеген кишиге насаат — дүлөй кулакка танбур черткендей эмеспи. Баарыбызга үмүттүүлүк, кең пейилдик, жылмаюу, сүйүү жар болсун! Жума мубарак, кадырлууларым!