İblis’te ilim, irfan ve ibadet vardı. Ama aşk yoktu.

İblis’te ilim, irfan ve ibadet vardı. Ama aşk yoktu. İnsan da ilmi, irfanı ve ibadeti kazanıp da aşkı kazanmazsa, onun şeytanın mezhebini tutup kalma ihtimali büyüktür, Allah korusun! Bunun manası şudur: ilim alırsın, marifet edinirsin, ibadetler yaparsın, ama kalbinde muhabbet ve aşk olmaz. Yani Allah’a, O’nun sevdiklerine ve O’nun sevdiği işlere muhabbet besleyemezsin. Tam da aşkın ve muhabbetin yokluğu kibrin kaynağıdır, riya ve süm’anın pınarıdır. Muhabbetsiz insan alınır, muhabbetsiz insan kendi işini büyük görür, muhabbetsiz insan mükâfat bekler. Eğer sen ehl-i muhabbet değilsen, ehl-i muhabbete yakın olmaktan sakın; çünkü onlara kendini ehl-i muhabbet gösterip yaklaşınca, aslın ortaya çıktığında kovulursun. İnsanın muhabbeti imtihanlarda ve meşakkatlerde ispat edilir. Herkes gibi bir imtihan değil, başka türlü, özel bir imtihan. Aslında insanoğlu bunu kendisi talep eder. Hocamız bir ödev verdi. Talebelerden biri vaktinde güzelce ve eksiksiz yaptı; hoca kabul etti ve biz bu talebenin ne bir azar işittiğini ne bir övgü aldığını gördük. Genel ilmî toplantılarda mecburen çağrılmadıkça hocanın onunla işi yok. Ama bir başkası var. Hata üstüne hata yapar. İşlerini çoğu zaman geciktirir. Hoca azarlasa, gık demeden dinler. Ama hoca ona emir verir, ona iş buyurur. Hoca onu çok anar, çok azarlar; işte o zaman hocanın azarları arasında ona karşı ayrı bir merhamet ve sevgi bulduk. Evet, sevgi ve muhabbet her zaman güzel sözler değilmiş; aksine çoğu durumda azarlarla karışık hâlde gelirmiş. Muhabbetin imtihanı şöyledir ki, âşığım diyen kişiye başkalarından daha çok emek yüklenir; ince mesele şudur ki âşığın bu emeklerden sağ salim çıkması ya da emirleri mükemmel yerine getirmesi şart değildir; eğer onda gerçek aşk varsa ona merhamet edilir: emri yerine getirirken yaptığı hatalar düzeltilir, işi doğru yapmak öğretilir, baştan sona ona yardım edilir. Sahte âşığın huyu işin daha başında kendini gösterir: o yalnızca işi yapmayı düşünür, o kadar; işi baştan savma yapar; bir an önce kurtulmak ister; ona yardım da edilmez, ona başka iş ve emir verilmez; o sözsüz ve sessizce dergâhtan uzaklaştırılır, hatta kendisi de bunu fark etmez; sahte âşığın aşkı, ona başkalarından daha fazla yük verildiğinde hoşnutsuz olmasından anlaşılır; gerçek âşığın hakikati ise tam bu anlarda da sevgiyle hareket etmesinde görünür — o her meşakkati sevgiliden gelen bir lütuf olarak kabul eder, bu emek ve meşakkatlere ömür ve güç harcamaktan bahtiyarlık duyup sevinç kucağında yaşar. Bu, muhabbetin tecellisidir. Hangi kul Rabbinin muhabbetinin kendisine düştüğünü bilmek isterse kendi amellerine baksın: ona herkesten daha çok meşakkat gelince hoşnutsuz olmadı mı? Kadere neden böyle diye isyan etmedi mi? Kendisine yüklenen işi baştan savma yapmıyor mu? Cevabına göre anlasın ki o kimdir! Ve imkân ölçüsünde sevilenler arasında yer almak için çabalasın.

Akrom MALIK