Ібілісте ілім, ирфан және құлшылық бар еді. Бірақ ғашықтық жоқ еді.

Ібілісте ілім, ирфан және құлшылық бар еді. Бірақ ғашықтық жоқ еді. Адам да ілім мен ирфанды, құлшылықты кәсіп етіп, ғашықтықты кәсіп етпесе, онда шайтанның жолын ұстап қалу ықтималдығы зор, Алла сақтасын! Мұның мәнісі мынау: ілім аласың, мағрифат табасың, құлшылық жасайсың, бірақ жүрегіңде махаббат пен ғашықтық болмайды. Яғни Аллаға, Оның сүйікті құлдарына және Ол сүйген істерге махаббат бере алмайсың. Дәл ғашықтық пен махаббаттың жоқтығы — тәкаппарлықтың көзі, рия мен сумғаның бұлағы. Махаббатсыз адам ренжиді, махаббатсыз адам өз ісін үлкен көреді, махаббатсыз адам сыйлық күтеді. Егер сен махаббат иелерінен болмасаң, махаббат иелеріне жақын болудан сақ бол, өйткені оларға өзіңді махаббат иесі етіп көрсетіп жақындасып, түп негізің әшкере болған соң, қуыласың. Адамның махаббаты сынақтар мен машақаттарда дәлелденеді. Жұрт қатарлы сынақ емес, керісінше басқаша, ерекше сынақ. Шын мәнінде, бұл нәрсені адамның өзі іздейді. Ұстазымыз тапсырма берді. Шәкірттердің ішінен біреуі оны өз уақытында әдемі әрі толық орындады, ұстаз қабыл алды және біз бұл шәкірттің не сөгіс естігенін, не мақтау алғанын мүлде көрмедік. Жалпы ғылыми жиындарда амалсыз шақырылмаса, ұстаздың онымен ісі жоқ. Бірақ біреуі бар. Қате үстіне қате жасайды. Істерін көбінесе кешіктіреді. Ұстаз сөгіс берсе, үн шығармай тыңдайды. Бірақ ұстаз оған бұйрық береді, оған іс тапсырады. Ұстаз оны жиі еске алады, жиі ұрсады, сонда ұстаздың ұрысының арасынан оған деген ерекше бір мейірім мен ықыласты таптық. Иә, мейір-махаббат — бұл әрдайым әдемі сөздер емес, керісінше көп жағдайда сөгістерге араласып келеді екен. Махаббаттың сынағы сондай: ғашықпын деген жанға басқалардан көбірек еңбек жүктеледі, нәзік мәселе мынада — ғашықтың бұл еңбектерден аман шығуы немесе бұйрықтарды кемелдей орындауы шарт емес, егер онда шынайы ғашықтық болса, оған мейірім етіледі: оның бұйрықты орындаудағы қателері түзетіледі, істі дұрыс орындау үйретіледі, басынан аяғына дейін оған көмек беріліп тұрады. Жалған ғашықтың мінезі істің басында-ақ өзін көрсетеді: ол істі орындау туралы ғана ойлайды; ол істі шала-шарпы орындайды; тезірек құтылғысы келеді; оған көмек те берілмейді, оған басқа іс пен бұйрық берілмейді, ол сөзсіз де, үнсіз де босағадан шеттетіледі, тіпті өзі де байқамай қалады; жалған ғашықтың ғашықтығы оған басқалардан көбірек жүк берілгенде наразы болуынан білінеді; нағыз ғашықтың ақиқаты дәл осы сәттерде де махаббатпен әрекет етуінен көрінеді — ол әр машақатты сүйгенінен келген мейірім ретінде қабылдайды, бұл еңбек пен машақаттарға өмір мен күш жұмсаудан бақыт сезініп, шаттық құшағында өмір сүреді. Бұл — махаббаттың көрініс табуы. Қай пенде Тәңірдің махаббаты өзіне түскенін білгісі келсе, өз амалдарына қарасын: оған бәрінен көбірек машақат келсе, ол наразы болмады ма? Ол тағдырға неге бұлай деп қарсы шықпады ма? Ол өзіне жүктелген істі шала-шарпы істеп жүрген жоқ па? Жауабына қарай ұқсын, оның кім екенін! Және мүмкіндігінше сүйіктілер қатарынан орын алу үшін тырыссын.

Акром МАЛИК