Хорхе Луис Борхесті білетін шығарсыздар? Хулио Кортасар деген жазушымен замандас. Аргентиналық жазушылар.

*** Хорхе Луис Борхесті білетін шығарсыздар? Хулио Кортасар деген жазушымен замандас. Аргентиналық жазушылар. Борхес кітапханашы болған екен, аудармашы Шариф Ахмадтың толқуға толы алғысөзінде өте көкке көтерілген. Айтпақшы, кітаптың аты «Әл-Мұтасимге жақындау», Академнашр өнімі. Әңгіме деп аталған екі жазбасын оқыдым. Біріншісі Аверроэс туралы. Бұл адам, негізінде, ибн Рушд. Ибн Рушд туралы google немесе өтірікші ChatGPT-ден сұрап көрерсіз. Әңгіменің мазмұны мынау: ибн Рушд Аристотельдің «Поэтикасын» оқып, трагедия мен комедия терминін түсінбей отырады. Сонда бір сұхбаттасы оған Қытайда көрген театр қойылымы туралы әңгімелейді. Негізінде, оның сөзі дәл осы трагедия мен комедияны түсінудің кілті еді, бірақ Аверроэс мұны білмейді. «Поэтикаға» түсіндірме жазып, трагедия – мадақ, комедия – қарғыс деп жазады. Яғни ол бұл терминді осылай түсінеді. Борхес барлық Батыс прозаиктері секілді жоғарыға шығып алып, бүкіл адамзатқа менсінбей қарайды, әсіресе, Исламды түсінбестен Ислам ғұламалары туралы еркін пайымдай береді. Алайда оның Ислам туралы көзқарастары өте үстірт әрі біржақты болып, оның көзқарасының астарында дінді адам санасының өнімі деп білу сезіледі. «Әл-Мұтасимге жақындау» эссе болса керек, осы аттас шығарма туралы. Бұл шығарманың екі басылымын оқып салыстырады, пікірін жазады. Бұл шығарма Фаридаддин Аттар хазіреттің «Мантиқ ут-тайр» дастанынан шабыттанып жазылған деген сөздерді айтады. «Әл-Мұтасимге жақындау» кітабын талдап, авторды келесі кезеңде реализмнен алыстағаны үшін айыптайды. Яғни осы шығарманың бірінші басылымында оқиғалар өмірлік, келесісінде қиялдық сипат алған екен. Яғни шығармада барлық жолдар жалғыз Құдайға апарады деген идеяның көрінуі Борхеске ұнамайды. Негізінде, идея емес, жазушының сенім жағына өтіп кетуі ұнамаған деп ойладым. Соншалықты мақталған әрі оқу үшін дайындық керек, орташа емес, элита оқырмандар үшін делінген Борхес мен үшін қарапайым бір жазбагер болып көрінуде, тығыз суреттеулер, түрлі есімдер мен географиялық атаулар, оқиғаларға меңзеулер, қиял, азғырулар сипатын араластырып бір сызыққа тарту өнер саналса, бәлкім, біреу үшін Борхес ұлы жазушы, бірақ мен үшін бала санасында қалып кеткен әрі сұрақтар ішінде екіұдай өмір сүретін, дүниені материямен шектеген, материяның артында жоғары ақыл бар деген бұлыңғыр көзқарастарды ұстанып өткен бір кісідей әсер қалдырды. Енді мұны борхессүйерлер теріске шығаруы мүмкін, бұл менің жеке көзқарасым еді.