Jorge Luis Borges’i biliyorsunuzdur herhalde? Julio Cortázar adlı yazarla çağdaş. Arjantinli edipler.

*** Jorge Luis Borges’i biliyorsunuzdur herhalde? Julio Cortázar adlı yazarla çağdaş. Arjantinli edipler. Borges kütüphaneci imiş ve çevirmen Şarif Ahmad’ın heyecan dolu önsözünde pek çok yüceltilmiş. Bu arada, kitabın adı "El-Mutasım’a Yaklaşma", Akademneşr ürünü. Hikâye denilen iki yazısını okudum. Birincisi Averroes hakkında. Bu adam aslında İbn Rüşd’dür. İbn Rüşd hakkında google’a ya da yalancı ChatGPT’ye sorup bakarsınız. Hikâyenin özü şu ki, İbn Rüşd Aristo’nun Poetika’sını okuyup trajedi ve komedi terimlerini anlayamadan oturur. O sırada bir sohbet arkadaşı ona Çin’de gördüğü bir tiyatro gösterisinden bahseder. Aslında, onun sözü işte bu trajedi ve komediyi anlamanın anahtarıydı, lakin Averroes bunu bilmez. Poetika’ya şerh yazıp, trajedi methiye, komedi bedduadır diye kaydeder. Yani o bu terimi işte böyle anlar. Borges bütün Batılı nesir yazarları gibi tepeye çıkıp, bütün insanlığa küçümseyerek bakar, bilhassa İslam’ı anlamadan İslam âlimleri hakkında rahatça mülahaza yürütüp durur. Hâlbuki İslam hakkındaki görüşleri son derece sığ ve tek yanlı olup, yaklaşımının temelinde dini insan zihninin ürünü olarak görmesi sezilir. "El-Mutasım’a Yaklaşma" deneme olsa gerek, bu adlı bir eser hakkında. Bu eserin iki baskısını okuyup kıyaslar, fikrini yazar. Bu eserin Hazreti Feridüddin Attar’ın "Mantıku’t-Tayr" destanından ilham alınarak yazıldığı sözlerini söyler. "El-Mutasım’a Yaklaşma" kitabını tahlil edip, yazarı sonraki aşamada realizmden uzaklaşmakla suçlar. Yani bu eserin ilk baskısında olaylar hayatiymiş, sonrakinde ise hayalî bir hâl almış. Yani eserde bütün yollar tek Allah’a götürür fikrinin ortaya çıkması Borges’in hoşuna gitmez. Aslında, fikrin değil, yazarın inanç tarafına geçmesinin hoşuna gitmediğini düşündüm. Bu kadar övülen ve okumak için hazırlık gerektiren, sıradan değil, seçkin okurlar içindir denilen Borges bana sıradan bir yazıcı gibi görünüyor; yoğun tasvirleri, türlü isim ve coğrafi adları, olaylara işaretleri, hayal ürünlerini, vesveselerin tasvirini karıştırıp bir çizgiye dizmek sanat sayılıyorsa, belki birileri için Borges büyük bir ediptir, lakin bende çocuk zihniyetinde kalıp gitmiş ve sorular içinde tereddütle yaşayan, dünyayı maddeyle sınırlayan, maddenin ardında yüce bir akıl var gibi muğlak görüşleri taşıyıp geçmiş bir kişi izlenimi uyandırdı. Şimdi Borges sevenler bunu reddedebilir, bu benim şahsi görüşümdü.