БО НАСАБ КИБР НАКУН

Насаб, зот, насл гӯё мисли кон аст. Агар дар кон тилло бошад, баъд аз ҳазор сол ҳам ҳамон тилло мебарояд. Агар нуқра бошад, нуқра, агар оҳан бошад, оҳан, агар гавҳар бошад, гавҳар, агар ангишт бошад, ангишт. Яъне аз аҳли илм олимон, аз насли пешвоён пешвоён, аз ҳунарманд ҳунарманд баромадан хеле табиист.

Насл бо никоҳ ҳифз карда мешавад. Фарзанде, ки дар қӯрғони никоҳ таваллуд шудааст, ҳамаи хислатҳои падару модарашро дар худ нигоҳ медорад, ба авлодаш мерасонад, дар амалҳои худ ин хислатҳоро зоҳир мекунад. Аммо кӯдаке, ки бе никоҳ таваллуд шудааст, тамоми бадиҳои падару модарро нигоҳ медорад, ба насли ояндааш мерасонад ва бо амалҳои худ нишон медиҳад.

Инсон набояд бо насли худ ғурур ва кибр кунад. Барои ҳифзи насл бояд ғамхорӣ кунад, вале фахр кардан кори берун аз ахлоқ аст. Инсон бояд фазилатҳои неки зоти худро ошкор созад ва бо ин ба дигарон хизмат кунад, ба одамон ёрӣ расонад. Бо бузургии насли худ фахр кардан ва дигаронро паст дидан кибр номида мешавад. Кибр бошад сифати Аллоҳ аст, касоне, ки ба ин сифат даъво мекунанд, бӯи биҳиштро намешунаванд.

Дар ин бора хондани ин байтҳои ҳазрати Сӯфӣ Оллоёр ва тафаккур кардан барои мо фоиданок хоҳад буд:

Такаббур макун, эй беҳуда инсон, Ки «Ман писари фалонам» гӯён, эй фалон. Агар ғуломе, ки пешат буд, волӣ шавад, Дилро аз кинаи ӯ холӣ бидор. Ба ҳоли пешинаи ӯ назар макун, Чу Тангрӣ ӯро азиз кард, чӣ чора?!

Эй шахси бемаънӣ! «Ман фалонӣ, писари фалон одамам» гӯён ба кибр марав. Агар ходиме, ки дар пешат хизмат мекард, фардо ба мансаб бардошта шуда, сардор гардад, ба ӯ итоат кун, дилро аз кинаву адовати «Дирӯз хизматгор будӣ, имрӯз ҳоким шудаӣ-дия» холӣ нигоҳ дор. Ба ҳоли пешинааш нигоҳ накун, балки агар Аллоҳ таоло ӯро азиз гардонидааст, пас, бандаро ҷуз эътироф кардани ин тақдир чорае нест.

Ба падар такя макун, аз талаб вамамон, Ки дар Қиёмат аз насаб напурсанд. Ҳасаб болотар аз насаб аст, эй некӯҳол, Шоли хуб бофта аз ҷомаи абрешим мегузарад. Писари қароча аз писари хоҷа кам аст, Агар муъаллам бошад, аз сайид ҳам мегузарад.

Ба фазлу камоли падарат, ба обрӯе, ки ӯ ёфтааст, такя карда, аз талаби илм, аз ҳосил кардани хулқи нек бар асоси амалҳои солеҳ маҳрум намон, зеро дар рӯзи Қиёмат насл-насаб ба эътибор гирифта намешавад. Эй инсони покситрат, бидон, ки ҳасаб (тақво, ҳусни хулқ) аз насаб болотар меистад, монанди он ки шоле, ки аз пашм сохта мешавад, агар бо коркарди хуб бофта шавад, аз ҷиҳати сифат аз ҷомаи гаронбаҳои абрешимӣ ҳам мегузарад. Ё ин ки «қароча», яъне фарзанди халқи оддӣ, ки насабаш ба насли асилзода пайваст нест, гарчи аз писари «хоҷа» кам шумурда шавад ҳам, ҳар гоҳ ки илм ҳосил карда, таълимдида гардад, дараҷааш аз авлоди бесаводи хоҷагон боло меравад.

(Шарҳи ин байтҳо, ки аз «Саботу-л-оҷизин» гирифта шудаанд, аз саҳифаҳои 191 – 192-и китоби «Равоиҳу-р-райҳон», ки ба қалами устод Рашид Зоҳид тааллуқ дорад, нақл карда шуд)

Байтҳои мазкур барои онҳое, ки бо насли худ фахр карда, илм наомӯхта, асири ҷаҳолат ва кибр гаштаанд, тарбияи хубест. Дар назди Ҳақ таоло бечорагоне, ки аз Аллоҳ метарсанд, аз пурзӯроне, ки аз Аллоҳ наметарсанд, чандин маротиба афзаланд.