Дардро дарди сахттар фаромӯш мекунонад.

Дардро дарди сахттар фаромӯш мекунонад. Ғамро ғами бузургтар аз он табобат мекунад. Чуноне ки ҳазрати Алишер Навоӣ фармудаанд: «Ғам набудан бағоят ғам аст». Инсонро на насиҳату ибратҳо, балки дардҳо ва ғамҳо ба камол мерасонанд. Оё дар олами махлуқот мураббие монанди мусибат ҳаст?! Зулме, ки дар ҳаёти мост, ҳамагӣ як шарора аз гулхани зулми бузург аст. Бузургтарин зулм на он аст, ки дигарон ба мо мекунанд, балки зулмест, ки худамон кардаем. То инсон ба худ зулм накунад, аз одамон зулм намебинад. Раҳмати илоҳӣ аз ғазаби илоҳӣ болотар аст. Мо барои худ гулхани зулмро афрӯхтем, Аллоҳ иҷозат дод, ки як шарораи он ба вуҷудамон расад. Мо аз ин шарора чунон фарёд кардем, ки гӯё олам сӯхта бошад. Расидани шарора барои он аст, ки огоҳ шавем. Гулхани зулм бошад, пеш аз мо ба ҷаҳаннам меравад. Наъузу биллоҳ! Зулми инсон ба худ бо шикастани ҳудуди илоҳӣ ва бознагаштан аз манъҳои илоҳӣ оғоз меёбад. Инсон ба ин зулм чунон чуқур ғӯта мезанад, ки аз дарки зулм ва азоб маҳрум мегардад. Фарзан, зулм ва дарде, ки аз берун меояд, инсонро бедор месозад. Ҳушёр мекунад. Инсон зулму дардҳоеро, ки ба сараш меоянд, санҷида-санҷида, вақте мебинад, ки ҳалқаи нахустини занҷира ба худи ӯ — ба ниятҳо ва амалҳояш пайванд аст, ҳайрон мемонад ва мефаҳмад, ки ба бузургтарин Ғам дучор омадааст. Ва ҳамаи андӯҳҳои дигар хурд мешаванд. То ҷое ки на танҳо ба забон овардан, балки ба онҳо назар афкандан ҳам сазовор намедонад.

Акром МАЛИК