БЕСІНШІ ТАРАУ

БЕСІНШІ ТАРАУ БАУЫРЛАР

Бауыр деп аға-іні, апа-сіңлілерге айтылады. Бауырдың міндеті — қанды тазалап беру, бауыр істемей қалса, тән уға толады. Бауыр парсыша жигар деп аталады, өзбекше бағыр делінеді. Бауырға басу — жақындық белгісі. Қазақтар бауырларын бауырым дейді, бұл — дәл бағыр сөзінің қазақша айтылуы. Бауыр — адам тәнінің ең қымбат әрі маңызды мүшелерінің бірі. Айтуларынша, бауыр өзін қалпына келтіру қасиетіне ие, бірақ бауыр ауырса, ауыруы өте қатты болады, Құдай сақтасын. Адам үшін аға-іні, апа-сіңлі де бауыр сияқты. Адам өмірінің удан таза болуын қаласа, бауырлары туралы қам жеуі тиіс. Махаббат екі жақты болса, тәтті. Бір жақтың сүйіспеншілігі мен бір жақтың жапасы тек азап әкеледі. Аға іні үшін қам жесе, іні де ағасы үшін уайымдауы керек. Апа сіңлісі үшін жақсылық тілейтін болса, сіңлі де апасы үшін ізгілік тілеуі тиіс. Бауырлар өзара тату әрі ынтымақты болса, сол отбасы — ең бақытты отбасы, бауырлар бір-біріне дұшпан болса, сол отбасы — бақытсыз отбасы. Бауырлар бір-бірін қолдап-қуаттаса, әлемде олар үшін қайғы қалмайды. Дос та, жақын жан да аға-інің мен апа-сіңліңнен болса, ең үлкен бақыт осы. Бауырлардың өзара мейір-махаббаты қалай көрінеді? Бауырлар бір-біріне сырлас болады және сырларын сатпайды; бір-бірінің жетістіктерін қызғанбайды; бір-бірі үшін жасаған жақсылықтарын міндетсінбейді; бір-бірінің қателері мен кемшіліктерін достықпен әрі шын жүректен іштері күйіп айтады және осылайша мінездерін түзейді; бауырлар бір-бірін ешқашан жалғыз тастамайды — кез келген сәтте де бүкіл ісі мен пайдасынан бас тартып, қиындық пен машақатта бірлікте болады. Бауырлар арасында қарыз деген сөз болмаса, жақсырақ. Адамға ақша немесе көмек керек болса, бауырларынан басқаға телмірмесе, жақсырақ. Аға-інісі бар адамның басқадан көмек сұрауы оның аға-інісі үшін масқара саналса, жақсырақ. Апа-сіңлісі бар әйел басқа әйелдермен жақын әрі сырлас болмаса, жақсырақ. Өмірде бір-бірін көруге көзі жоқ аға-інілерді көрдік. Бір-біріне жек көрушілік шашатын апа-сіңлілерді көрдік. Бір-бірінен ажырасып кеткен бауырларды көрдік. Бір дастархан басында күлісіп, шын жүректен сұхбат құра алмайтын, екі сөзден кейін жағаласып, жанжалдасып кететін «бауырларды» көрдік. Бір-бірінің жеңілісі мен күйреуін аңдитын «бауырларды» көрдік. Өз бауырын қойып, басқаны қадірлі әрі құрметті тұтқан «бауырларды» көрдік. Бауырын тек ақшасы мен дүниесі үшін қадірлеген «бауырларды» көрдік. Әйелдерінің арандатуына еріп, өз бауырларын ұмытқан және олармен бөтен болған «бауырларды» көрдік. Өмірдің бұл тұзақтарына түспеу үшін әрбір адам өз дүниетанымын нақты бір нүктеге келтіріп алуы талап етіледі. Ағам кім? Інім кім? Әкемнің бауыры кім? Нағашым кім? Жиенім кім? Апам кім? Сіңлім кім? Тәтем кім? Нағашы апам кім? Бөлелерім кім?.. Сонда бұл бауырлар мен үшін ең жақын, ең қадірлі адамдар деп қорытынды жасаған соң, соған сай іс болады. Ағам — сүйенішім, саям. Інім — сенгенім, адалым, көмекшім. Әкемнің бауыры — әкемнің орнына әкем. Нағашым — әкемнің орнына әкем. Жиендерім — баламдай. Апам мен сіңлім — менің мойнымдағы абыройым, оларға қанша жақсылық жасасам да, лайық. Тәтем мен нағашы апам — анамдай… Бөлелерім — құрдастарым, серіктерім… Бауырлар бір-бірін алдамасын. Бауырлар бір-бірін қызғанбасын. Бауырлар бір-біріне ауыр сөздер айтпасын. Бауырлар бір-бірін жалғыз тастамасын. Бауырлар бір-бірін аяласын. Бауырлар өз жүгін өзі көтеріп, бауырына өлігін тастамасын. Бауырлар бір-біріне әрдайым көмекке әзір тұрсын. Бауырлар бір-бірін кешірсін! Бір-бірі үшін қуанып, уайымдасын! Ең жақсы көмекті бір-біріне жасасын! Бір-бірінің жүрегіне назар салып, түсінуге тырыссын!

Бауырлар бір-бірінің мінезіне, сеніміне, материалдық жағдайына жауапты болсын. Шынында да, илаһи сөзде айтылады: Кәлимуллаһ ғалайһиссалам: «Бауырымды маған уәзір — көмекші етіп бер!» — деп сұраған. Екі әлемнің Сарвары саллаллаһу ғалайһи уә сәлләм ясрибтік көмекшілерінің хақына: «Туыстарыңызды Құдай сіздерге көмекші, серік етсін!» — деп дұға еткен еді.

Акром МАЛИК