BEŞİNCİ BÖLÜM

BEŞİNCİ BÖLÜM CİĞERLER

Ağabey-kardeşlere, abla-kız kardeşlere ciğer denir. Ciğerin vazifesi kanı temizlemekten ibarettir, ciğer çalışmaz hâle gelirse beden zehirle dolar. Ciğer Farsça bir kelimedir, Özbekçede bağır denir. Bağrına basmak yakınlık işaretidir. Kazaklar kardeşlerine bavırım der, bu da tam olarak bağır kelimesinin Kazakça telaffuzudur. Ciğer insan bedeninin en aziz ve önemli organlarındandır. Derler ki ciğerin kendini yenileme özelliği vardır, ama ciğer hastalanırsa acısı çok şiddetli olur, Allah korusun. İnsan için ağabey-kardeş, abla-kız kardeş de ciğer gibidir. İnsan hayatının zehirden temiz olmasını istiyorsa, ciğerleri için kaygılanmalıdır. Muhabbet iki taraflı olursa tatlıdır. Bir tarafın sevgisi ve bir tarafın cefası yalnızca azap getirir. Ağabey küçük kardeşi için dert çekiyorsa, küçük kardeş de ağabeyi için kaygılanmalıdır. Abla kız kardeşi için iyilik istiyorsa, kız kardeş de abla için iyilik dilemelidir. Kardeşler kendi aralarında uyumlu ve birlik içinde olurlarsa, o aile en mutlu ailedir; kardeşler birbirine düşman olursa, o aile bedbaht bir ailedir. Kardeşler birbirini desteklerlerse, dünyada onlar için keder kalmaz. Dostun da can yoldaşın da ağabey-kardeşlerinden ve abla-kız kardeşlerinden olursa, en büyük saadet budur. Kardeşlerin birbirine olan sevgisi ve muhabbeti nasıl kendini gösterir? Kardeşler birbirine sırdaş olurlar ve sırlarını satmazlar; birbirlerinin başarılarını kıskanmazlar; birbirleri için yaptıkları iyilikleri başa kakmazlar; birbirlerinin hata ve kusurlarını dostça ve içleri yanarak, gönülden söylerler ve böylece ahlaklarını düzeltirler; kardeşler birbirini asla yalnız bırakmazlar – her fırsatta bütün işlerinden ve çıkarlarından vazgeçip müşkül ve meşakkatlerde birlik olurlar. Kardeşler arasında borç diye bir söz olmasa daha iyidir. İnsana para ya da yardım gerekirse, kardeşlerinden başkasına el açmasa daha iyidir. Ağabey-kardeşi olan bir insanın başkasından yardım istemesi, onun ağabey-kardeşleri için bir utanç sayılsa daha iyidir. Abla-kız kardeşi olan bir kadın başka kadınlarla can ciğer ve sırdaş olmasa daha iyidir. Hayatta birbirini görmeye tahammül edemeyen ağabey-kardeşler gördük. Birbirine nefret saçan abla-kız kardeşler gördük. Birbirinden kopup gitmiş kardeşler gördük. Bir sofra etrafında gülüşüp gönülden sohbet edemeyen, iki sözden sonra yakalaşıp kavgaya tutuşan “kardeşler” gördük. Birbirinin yenilgisini ve helakini gözleyen “kardeşler” gördük. Kendi kardeşini bırakıp başkasını aziz ve muhterem tutan “kardeşler” gördük. Kardeşini yalnızca parası ve malı için değerli bilen “kardeşler” gördük. Eşlerinin fitnesine kapılıp kendi kardeşlerini unutan ve onlara yabancılaşan “kardeşler” gördük. Hayatın bu tuzaklarına düşmemek için her insanın kendi dünya görüşünü belirli bir noktaya getirmesi gerekir. Ağabeyim kim? Küçük kardeşim kim? Amcam kim? Dayım kim? Yeğenim kim? Ablam kim? Kız kardeşim kim? Halam kim? Teyzem kim? Kuzenlerim kim?.. O zaman bu ciğerlerim benim için en yakın, en kıymetli insanlardır diye sonuca varınca, buna yakışır bir iş olur. Ağabeyim – dayanağım, gölgem. Küçük kardeşim – güvendiğim, sadığım, yardımcım. Amcam – babamın yerine babam. Dayım – babamın yerine babam. Yeğenlerim – çocuğum gibi. Ablam ve kız kardeşim – boynumdaki şerefim, onlara ne kadar iyilik etsem layıktır. Halam ve teyzem – annem gibi… Kuzenlerim – akranlarım, yoldaşlarım… Kardeşler birbirini aldatmasın. Kardeşler birbirini kıskanmasın. Kardeşler birbirine ağır sözler söylemesin. Kardeşler birbirini yalnız bırakmasın. Kardeşler birbirini kollasın. Kardeşler kendi yükünü kendisi taşısın, kardeşinin sırtına yük olmasın. Kardeşler birbirine daima yardıma hazır dursun. Kardeşler birbirini affetsin! Birbirleri için sevinip kaygılansınlar! En iyi yardımı birbirlerine yapsınlar! Birbirlerinin kalplerine bakıp anlamaya çalışsınlar!

Kardeşler birbirlerinin ahlakından, inancından, maddi durumundan sorumlu olsunlar. Zaten ilahi kelamda bildirilir ki, Kelimullah aleyhisselam: “Kardeşimi bana vezir – yardımcı kıl!” – diye istemiştir. İki cihanın Serveri sallallahu aleyhi ve sellem Yesribli yardımcıları hakkında: “Allah akrabalarınızı size yardımcı, ortak kılsın!” – diye dua etmişti.

Akrom MALIK