БОБИ ПАНҶУМ

БОБИ ПАНҶУМ ҶИГАРҲО

Ҷигар гуфта ба бародарон ва хоҳарон мегӯянд. Вазифаи ҷигар тоза кардани хун аст, агар ҷигар аз кор монад, ҷисм аз заҳр пур мешавад. Ҷигар калимаи форсӣ аст, дар ӯзбекӣ «бағир» гуфта мешавад. Ба бағал фишурдан нишонаи наздикист. Қазоқҳо ҷигарҳои худро «бовурим» мегӯянд, ки маҳз талаффузи қазоқии калимаи «бағир» аст. Ҷигар аз азизтарин ва муҳимтарин аъзои ҷисми инсон аст. Мегӯянд, ки ҷигар хусусияти худро барқарор кардан дорад, вале агар ҷигар бемор шавад, дард хеле сахт мешавад, Худо нигаҳ дорад. Барои одам бародарон ва хоҳарон низ мисли ҷигаранд. Агар инсон хоҳад, ки ҳаёташ аз заҳр тоза бошад, бояд дар бораи ҷигарҳои худ ғамхорӣ кунад. Муҳаббат агар дутарафа бошад, ширин аст. Муҳаббати як тараф ва ҷафои тарафи дигар танҳо азоб меорад. Агар бародари калон барои бародари хурд ғам хӯрад, бародари хурд ҳам бояд дар ғами бародари калонаш бошад. Агар хоҳари калон барои хоҳари хурд некӣ хоҳад, хоҳари хурд ҳам бояд барои хоҳари калон некӣ орзу кунад. Агар ҷигарҳо байни худ аҳил ва муттаҳид бошанд, он оила хушбахттарин оила аст, агар ҷигарҳо ба якдигар душман бошанд, он оила оилаи бадбахт аст. Агар ҷигарҳо якдигарро дастгирӣ кунанд, дар олам барои онҳо ғаме намемонад. Агар ҳам дӯст ва ҳам қадрдони ту аз бародарону хоҳаронат бошад, бузургтарин саодат ҳамин аст. Меҳру муҳаббати ҷигарҳо ба якдигар чӣ гуна зоҳир мешавад? Ҷигарҳо ба якдигар ҳамроз мешаванд ва сирҳои ҳамдигарро намефурӯшанд; ба комёбиҳои якдигар ҳасад намебаранд; некиҳоеро, ки барои якдигар кардаанд, миннат намегузоранд; хатоҳо ва камбудиҳои якдигарро дӯстона ва аз таҳи дил, дилсӯзона мегӯянд ва бо ҳамин роҳ ахлоқи худро ислоҳ мекунанд; ҷигарҳо ҳеҷ гоҳ якдигарро танҳо намегузоранд – дар ҳар фурсат, аз тамоми кор ва фоидаи худ даст кашида, дар мушкилоту машаққатҳо якдил мешаванд. Беҳтар аст, ки дар байни ҷигарҳо калимаи қарз набошад. Беҳтар аст, ки агар ба инсон пул ё ёрӣ лозим шавад, ба касе ҷуз ҷигарҳояш рӯ наоварад. Беҳтар аст, ки ёрӣ пурсидани одами бародардор аз каси дигар барои бародаронаш шармандагӣ ҳисоб ёбад. Беҳтар аст, ки зани хоҳардор бо занони дигар қадрдону ҳамроз нашавад. Дар ҳаёт бародаронеро дидем, ки чашми дидани якдигарро надоранд. Хоҳаронеро дидем, ки ба якдигар нафрат мепошанд. Ҷигаронеро дидем, ки аз ҳам канда шудаанд. «Ҷигарҳо»-еро дидем, ки дар гирди як дастархон хандида, аз таҳи дил суҳбат карда наметавонанд, пас аз ду сухан гиребонгир шуда, ҷанҷол мебардоранд. «Ҷигарҳо»-еро дидем, ки шикасту ҳалокати якдигарро мепоянд. «Ҷигарҳо»-еро дидем, ки ҷигари худро гузошта, дигаронро азиз ва муҳтарам медоранд. «Ҷигарҳо»-еро дидем, ки ҷигари худро танҳо барои пул ва дунёяш қадр мекунанд. «Ҷигарҳо»-еро дидем, ки ба фитнаи занонашон фирефта шуда, ҷигарҳои худро фаромӯш кардаанд ва бо онҳо бегона гаштаанд. Барои он ки ба ин домҳои ҳаёт наафтад, аз ҳар одам талаб карда мешавад, ки ҷаҳонбинии худро ба як нуқтаи муайян биёрад. Бародари калонам кист? Бародари хурдам кист? Амакам кист? Тағоям кист? Ҷиянам кист? Хоҳари калонам кист? Хоҳари хурдам кист? Аммаам кист? Холаам кист? Фарзандонам киянд?.. Он гоҳ, пас аз хулоса кардан, ки ин ҷигарҳо барои ман наздиктарин ва қадрдонтарин инсонҳоянд, кор мувофиқи он сурат мегирад. Бародари калонам – такягоҳам, сояам. Бародари хурдам – эътимодам, содиқам, ёрдамчиам. Амакам – ба ҷои падар падарам. Тағоям – ба ҷои падар падарам. Ҷиянҳоям – мисли фарзандам. Хоҳари калону хоҳари хурдам – шарафи ба зиммаи ман аст, ҳар қадар ба онҳо некӣ кунам, сазовор аст. Аммаву холаам – мисли модарам… Фарзандонам – ҳамсолонам, ҳамкоронам… Бигзор ҷигарҳо якдигарро фиреб надиҳанд. Бигзор ҷигарҳо ба якдигар ҳасад набаранд. Бигзор ҷигарҳо ба якдигар суханони вазнин нагӯянд. Бигзор ҷигарҳо якдигарро танҳо нагузоранд. Бигзор ҷигарҳо якдигарро эҳтиёт кунанд. Бигзор ҷигарҳо бори худро худ бардошта, ба ҷигари худ сарбор нашаванд. Бигзор ҷигарҳо ҳамеша барои ёрӣ ба якдигар омода бошанд. Бигзор ҷигарҳо якдигарро бубахшанд! Барои якдигар шод шаванд ва ғам хӯранд! Беҳтарин ёриро ба якдигар кунанд! Ба дилҳои якдигар назар андохта, барои фаҳмидан кӯшиш кунанд!

Бигзор ҷигарҳо барои ахлоқ, эътиқод ва вазъи моддии якдигар масъул бошанд. Зотан, дар каломи илоҳӣ омадааст, ки Калимуллоҳ алайҳиссалом пурсида буд: «Ҷигарамро ба ман вазир – ёрдамчӣ гардон!» Сарвари ду олам саллаллоҳу алайҳи ва саллам дар ҳаққи ёрдамчиёни ясрибии худ дуо карда буданд: «Худо хешовандони шуморо ба шумо ёрдамчӣ ва ҳамкор гардонад!»

Акром МАЛИК