ЭКИНЧИ БАП

ЭКИНЧИ БАП

ҮЙ-БҮЛӨНҮН ЖҮРӨГҮ — ЭНЕ

Бейиш энелердин бут астында. Бул чындыкты бүгүн перзенттер гана эмес, энелердин өздөрү да аңдашына муктаждык бар. Бейиш бут астында болушу үчүн эне бейиштин үстүндө жүрө алган болушу керек. Чыныгы эне — жашоодогу эң жогорку максат перзент төрөп, аны багуу экенин аңдап жеткен эне. Эне энелик даражаны аңдап жеткенде өзүн толугу менен энеликке арнайт. Энелик даража — жер жүзүндөгү эң бийик даража, анын теңдеши жок. Эне жөн гана сыпаттоо жана мактоолордун бутасы эмес, ал ичинен таза, ичинен ак ниеттүү, ичинен баланын жетилиши үчүн өзүн бөлүк-бөлүк кылып бере алган адам. Эне мына ушул үчүн даңазаланат. Ошондуктан да бала бейишти эненин бутунан таба алат. Эне бала үчүн өз тынчтыгынан, өз сулуулугунан жана ден соолугунан, атүгүл өмүрүнөн баш тарта алат, бирок анын ордуна эч нерсе талап кылбайт. Эне энеликтен жүз бурган учурдан баштап маанисиздиктин түпкүрүнө кулайт. Эне баланы төрөгөндөн кийин түндөрү уйкусуз аны эмизет, ага парвана болот, ал үчүн күйүп-бышат; анын балага болгон сүйүүсү таза жана чыныгы экендигинин далили — ал бул иштерин миннет кылбайт, бул иштери үчүн ордун толтурууну жана баасын талап кылбайт. Эне — атаны үйдө тактыга отургузган кубат. Ал кааласа, атаны тактыдан түшүрөт; кааласа, тактыда анын даражасын бийик кылат. Эне атаны балдарына чаң жукпаган, кол тийгис инсан катары сүрөттөйт, ата үчүн эң татыктуу орунду даярдайт; атанын урматын балдардын көз алдында эң жогорку урмат катары сиңирет. Балдар дүйнөнү алгач эненин көзү менен көрөт. Эненин ою менен ойлойт. Эненин сөзү менен сүйлөйт. Ошондуктан эне дайыма өзүн, оюн, сөзүн таза кармайт. Ал жасап жаткан иши жана айтып жаткан сөзү наристесинин жүрөгүндө жана кыялында кандай из калтырарын аңдайт. Эне балдарга атаны мактайт, балдардын абалы тууралуу атага эң туура маалымат берет. Эне үй-бүлөнүн так ортосунда туруп, жүрөк сыяктуу бүт үй-бүлөгө тынчтык жана нур тартуулайт. Ал үчүн үй-бүлө — коргон. Үй-бүлөдөн башка мекен ага сооронуч бербейт. Эне баланы алаксытууну, тамактандырууну, жуундурууну билет. Ал эне болгону үчүн өзүн баланын алдында өтө жоопкерчиликтүү кармайт. Эне эне экенин көкүрөк кылбайт. Энелик даражасынан пайдаланып, балдарды өз каалоосуна карап колдонбойт. Эне уулдун мисалында кул эмес, чыныгы эр жигит жана эр жүрөк адам тарбиялайт, ал уулду өмүр бою этегине салып, алдейлеп жашабайт. Эне кызынан ушакчы жана чагымчы, чыдамсыз жана сабырсыз жандык эмес, акылдуу, даанышман, үй-бүлөнү сүйгөн туруктуу аял өстүрөт. Эне уулду өмүр бою этегине салып жүрбөйт. Ага инсап-диянат тилеп, атанын тарбиясына тапшырат. Эненин көп убактысы кызды калыптандырууга арналат — кызына ашпозчулукту, үйдү таза кармоону, жыртык-тешикти тигүүнү, сылык мамилени жана сулуу мүнөздү үйрөтөт. Кызынын абалын көзөмөлдөйт. Анын жүрөгүнө жеңил ойлуу кыял-самаптар кирип уя салышына жол бербейт. Кызын үзгүлтүксүз белгилүү бир иш менен алек кылат. Аялдыкка тиешелүү машакаттарды жеңип өтүүнүн сабагын берип, аялдык шарапты сактоонун үлгүсүн көрсөтөт. Эне кызына чыныгы эне кандай болушу керектигин жашап көрсөтөт. Эне Кудайдан корксо, атанын Кудайдан корккондугунан көбүрөөк пайда алып келет. Эненин ибадаты атанын ибадатынан күчтүүрөөк кубатка ээ. Атанын адашуусунан эненин адашуусу улуу кайгы. Ата адашса, анын кесепетинен эненин адашуусунун кесепети коркунучтуу. Эне — үй-бүлөнүн жүрөгү, жүрөк ооруса бүт дене алсырагандай эле, эне рухий жактан оорулуу болсо, бүт үй-бүлөдө кыйроо болуу ыктымалдыгы жогору. Эненин жакшылыгы үчүн Кудай анын бутуна бейиш төшөгөн болсо, жамандыгы үчүн кандай жаза берерин элестетүүгө болот. Эне өз даражасын таза сактаса, ал Арштан да бийик орунга отургузулат.

Акром МАЛИК