БИРИНЧИ БАП

БИРИНЧИ БАП ҮЙ-БҮЛӨНҮН ӨКҮМДАРЫ — АТА

Үчүнчү бөлүм Атанын үй-бүлөдөгү саясаты

Башталышы: 👉 1-бөлүк. 👉 2-бөлүк.

Үй-бүлөдө бир нече перзенттин ортосунда адилеттүүлүк болушуна ата олуттуу көңүл бурат. Бирин экинчисинен жогору көрүшү же төмөн санашы — өтө олуттуу ката. Табигый, атанын да, эненин да жүрөгү перзенттеринин ичинен кайсы бирине көбүрөөк тартылышы мүмкүн, бул абал бардыгында бирдей байкалбаса да, танууга болбой турган абал. Бул жерде ата да, эне да акылман болушу талап кылынат — алар бул сезимди башка балдарга ачыкка чыгарышпайт. Балдарда «мени атам же апам башка ага-инилеримден бөлүп жатат» деген ой эч качан калыптанбаганы максатка ылайык. Бирок үй-бүлөдө орнотулуучу назик бир саясат мындай: жашы улуу перзенттердин урматын кичүүлөр сезишет. Ата тун уул менен кыздардын урматын кылат, алардын акыл жана жаш жагынан жогору экенин, кичүүлөр улуулар менен кеңешүүсү, алардын сөздөрүнө баш ийүүсү керектигин сиңире берет. Бул үчүн ата: «Агаңды чакыр», «Агаңа да алып коёлу», «Агаң капа болот», «Агаң эмне дейт экен?», «Агаңдан сурадыңбы?» «Агаңды куттуктап кой» сыяктуу сүйлөмдөрдү айтат. Орду келгенде ага сөзүнүн ордуна эже сөзү коюлат. Кичүүлөргө карата боорукердик сезими калыптандырылат: «Иниңди капа кылба», «Иниңе алып коёлу», «Иниңе берип кой», «Иниңе жардам бер» сыяктуу сүйлөмдөрдү айтат. Натыйжада, үй-бүлөдө агалар, эжелер өздөрүнөн кичүүлөргө мээримдүү, боорукер; инилер, сиңдилер улууларга баш ийген, кулак салган, ээрчиген болуп чоңоюшат. Келечекте алардын мурас талашуусунун, абысындардын бузукулугунун, мал-дүйнө чатактарына кабылуусунун алды алынат, ата-энеден кийин алар чачылып кетишпейт, тескерисинче, ынтымакта тукумдун шарафын жана атын сакташат, үй-бүлөнүн тарбиясын жана ахлагын коргондой коргошот. Перзенттер чоңойгондон кийин, үй-бүлөлүү болгондон кийин, аларды жана неберелерди ар айда бир жерге чогултуу, күндү чогуу өткөрүүлөрү камсыз кылынат. Бул чогулушта жалаң гана чогулуп, тамак жешпейт, ким эмне иш кылып жатат, ким жумушсуз, ким окуп жатат, кимде материалдык кыйынчылык бар — ушул сыяктуу маселелер талкууланат. Материалдык жактан кубаттуу перзенттер башкаларына жардам беришет; тукумдун бир да өкүлү жумушсуз, муктаж жана саргайып калышына, бөтөн жерлерде сандалып жүрүшүнө эч качан жол берилбейт. Абалар жана таякелер жээндерине тартуу жана белектерди беришет; акча таба баштаган жаштар алгачкы айлыктарынан жана жалпысынан кирешелеринен чоң ата-чоң энеге, ата-энеге, абаларга, таякелерге, эжелерге, таежелерге тартуулар, белектер берип бата алышат. Үй-бүлөнүн эң улуусу — тукумдун башчысы баарын бир жерге чогултуп, ыйман-ишенимден, адалдык жана тазалыктан, өз ара мээрим-ырайымдан насааттарды айтат, жаштардын, бүт үй-бүлөнүн акысына дуба кылат. Кайната, кайнене, кайни, кайын эже, кайын сиңдилер, күйөө бала, келин, абысындар, абалар, таякелер, эжелер, таежелер жана жээндердин мамилелери өзүнчө баптарда талкууланат.

Акром МАЛИК