БИРИНЧИ БАП

ҮЙ-БҮЛӨНҮН ӨКҮМДАРЫ — АТА

Үчүнчү бөлүм Атанын үй-бүлөдөгү саясаты

Ата үй-бүлөдө көпчүлүк учурда олуттуу жана жылмайган адам. Ал тынч жана бейпил, салмактуу жана токтоо. Ата ар бир баласын абдан терең билет. Ал баласынын тарбиясын эң жогорку орунга коёт. Ата перзенттери али мектепте окуп жүргөндө, алар менен ар жумада жалпы маек өткөрөт. Маектин мааниси — бул жумада ким эмнелерди кылды, эмнелерди кыла албады? Балдардан достук түрдө мектеби, мугалимдери, курбулары тууралуу суралат. Угулат. Аларга белгилүү бир шыктандыруу маанисинде сезимдүү мамиле билдирилет: «Ий, ошондой бекен? Ооба... Вааай. Азамат! Кана, көрсөтчү?» Ката сүйлөсө да, дароо эскертүү бербейт, маектин аягында «мына бул жери туура болгон жок» деп айтат. Маанилүү жери мындай: ааламда перзенттин дүйнө таанымына таасир эткен эң күчтүү кубат — атанын сөзү жана иши. Перзент атадан уккан сөзүн өмүр бою коё бербейт, кулагына берметтей илип алат, жүрөгүнөн чыгарбайт. Атадан көргөнүн өмүр бою туурайт. Перзент бүгүн болбосо, эртең; эртең болбосо, бүрсүгүнү атанын насаатына, кеңештерине таянып калат. Балким, алгач насааттардын баасын тез эле аңдабас, бирок барган сайын түшүнөт, сезет, башкача айтканда, перзентте ата сөзүн унуттурбай турган табигый сапат бар, муну ата терең билет жана баласына насаат айтуудан, өз сөздөрүн турмуштук окуялар жана аңгемелер менен кооздоодон эч качан токтобойт. Ата — илимге кайраттуу адам. Ал дайыма окууда, изденүүдө болуп, бул жараяндан эч токтобойт, анын илимди сүйүүсү, маърифаты үй-бүлөгө, балдарына таасир этпей койбойт. Ата жумалык үй-бүлө жыйынына мүмкүн болушунча өзү даяр турат, телефондор унутулат, баары кызуу маек курат. Ата балдарын угуп жатып, балдар да адегенде ата-энени, анан бири-бирин угууну үйрөнөт. Ата дайыма эненин даражасын үй-бүлөдө жогору коёт, муну иш жүзүндө да, сөздө да көрсөтөт, энеден кеңеш сурайт, аны менен айрым маселелерди талкуулайт, балдар эненин кадырлуу жана урматка татыктуу экенин көздөрү менен көрүп чоңоюшат. Ата тазалыкка катуу көңүл бурат: үй, короо, кийимдер, идиш-аякка чейин таза болушун көзөмөлдөйт. Бир да перзентинин кир абалда жүрүшүнө уруксат бербейт. Ата буйруган иши аткарылганын же аткарылбаганын текшерет. Жакшы аткарылган болсо, баласын «баракелде» деп мактайт; эгер кемчилиги болсо, кайра мактап оңдойт. Ата балдарына алар үчүн оор жана аткаруу кыйын, мүмкүн эмес ишти буйрубасын; бала аткара албаса же ата буйругу үйдө аткарылбаса, мунун себеби жана кесепети иликтенбесе, атанын рухий кубатына үйдө доо кетет. Ата үй-бүлөдө өз абийирин жана урматын сактап туруу үчүн күрөшөт, башкача айтканда, эч качан өзүнө так боло турган ишти кылбайт, анткени балдардын алдында шерменде болуу оор. Ата — баланын чыныгы маанидеги ээси, бардык жагынан баласына ээлик кылат: балага эркиндикти, өз алдынчалыкты да сездирет; көзөмөлдө экенин да билдирет; бул көзөмөл балага болгон көңүлдөн экенин сездирет. Ата эч качан перзенттин алдында тили кыска эмес. Перзенттин алдында өзүн төмөн кармабасын. Бала өспүрүмдүккө жакындаганда саясат олуттуу болот, бала жоопкерчилик эмне экенин сезе баштайт.

(Уландысы бар)

Акром МАЛИК