Китоб мехонам гуфта будам. Новеллаҳои П.Мериме «Таманго», «Хатои дугона» ва монанди инҳоро хонда тамом кардам.

Китоб мехонам гуфта будам. Новеллаҳои П.Мериме «Таманго», «Хатои дугона» ва монанди инҳоро хонда тамом кардам. Қаҳрамонҳои гуногун, хатҳои воқеӣ. Дилҳое, ки дар миёни ору пастфитратӣ сӯхтаанд ва ғайра. Хусусиятҳои гуногуни табиати инсон бо бераҳмӣ ва хотирҷамӣ фош шудаанд. Аммо ҷониби нависанда равшан намоён аст: ӯ ба дин интиқодӣ менигарад ва одамонро ба ҳаёти озод даъват мекунад ва онро ҷаззоб нишон медиҳад. Як маънои дохилӣ дар байни матнҳо ҷорӣ мешавад ва беохабар ба даруни шумо ҳам мегузарад, ки одамон бояд мафҳумҳои муайян, масалан, категорияҳое чун озодӣ, ҳуқуқ, виҷдон, ҳалолиро коркард намуда, мувофиқи онҳо зиндагӣ кунанд. Одамон дар матнҳои П.Мериме, яъне қаҳрамонони мусбат, касоне ҳастанд, ки аз дин дуранд ва ғарқи ҳиссиёт. Чаро масъалаи динро илова мекунам? Зеро ҳар кас китобро аз рӯйи эътиқоди худ мехонад ва баҳо медиҳад.

***

«Янкӣ ва шоҳ Артур»-ро ҳам тамом кардам. Марк Твен навиштааст. Гумон кардам, ки ин навиштаҳои хаёлӣ, ки романи ҳаҷвӣ номида шудаанд, барои рӯҳи инқилобӣ ва тарғиботи давраи нав навишта шудаанд. Муаллиф бо забони Янкӣ асрҳои миёнаро дар ҷаҳолат, одамонро бешуур тасвир кардааст, такя ба насаб ва ҳокимияти калисоро шадидан интиқод кардааст, одамони олинасабро масхара мекунад, ки гӯё ғайр аз насабашон ҳеҷ чиз надоранд, намояндагони ҳокимияти шоҳиро бераҳму аблаҳ нишон медиҳад. Янкӣ ба таври худ мекӯшад демократия ва баробарҳуқуқии давраи навро ба Англияи асри 7 ҷо кунад. Бисёр ҷойҳояш тобиши афсонавӣ гирифтаанд. Тафаккури Марк Твенро дар мисоли ҳамин асар чандон васеъ ва фарогир надидам, бо қаламкаше рӯ ба рӯ шудам, ки ба давру ғояҳои нави худ, ба ҷудо кардани одамон аз консерватизм ва анъанаҳо равона шуда, сиёсатро дар нақшаи аввал гузоштааст.

***

Романи Стендал «Дайри Парма»-ро оғоз кардам, воқеаҳои марбут ба Италия ва Фаронса зикр шудаанд. Қаҳрамони асосӣ ҷавонаке бо номи Фабритсио аст, ҳанӯз дар аввали асарам, кам-кам мехонам. Хулосаи аввалия – П.Мериме, М.Твен, Стендал – инҳо ҳама одамони як дег ҳастанд. Аврупои асрҳои миёнаро шадидан интиқод мекунанд ва мехоҳанд ба дунёи нав қадам ниҳанд, фикрҳои наву озодро бо зӯр ба бадеият ҷо мекунанд. Қани, хонда истем-чӣ.