Мақсад аз бунёди оила чист?

Мақсад аз бунёди оила чист? Гӯё ҳама инро медонанд, вале лозим донистем, ки барои ҷавононамон ҳамчун ёдоварӣ қайд кунем. Оила яке аз талаботи фитрии инсон аст. Ҳар қадар ки инсон ба воя мерасад, ҳисси танҳоиро амиқтар эҳсос мекунад. Ба ниёзи такя кардан ва наздик будан ба касе рӯ ба рӯ мешавад. Бунёди оила маҳз ҳамин холигиро пур мекунад: бо хонадор шудан бо духтари муносиб ва ба шавҳар баромадан ба ҷавони муносиб дар ҷавону духтари ба балоғат расида ҳисси пуррагӣ пайдо мешавад. Дар асл ҳам, ин ҳақиқати илоҳиро рӯи кор меорад: модарамон Ҳавво алайҳассалом аз қабурғаҳои падарамон Одам алайҳиссалом офарида шудаанд, зану шавҳар то бо ҳамроҳи умрии худ ҷуфт нашаванд, худро ним ҳис мекунанд. Аз ин бармеояд, ки бунёди оила асоси пуррагии рӯҳӣ ва эҳсосӣ, таҳкурсии бахтиёру хотирҷамъ зиндагӣ кардани инсон дар ҳаёти дунё аст. Дуввум, ҳолати ҷисмонӣ оиладор буданро талаб мекунад. Ниёзҳои муайяне, ки дар ҷисм пайдо мешаванд, танҳо бо муносибатҳои ҳалоли оилавӣ қонеъ мегарданд ва ин саломатии ҷисмонии инсонро таъмин мекунад. Сеюм, мақсади насл гузоштан. Инсон, агар Худо насиб кунад, пир мешавад, аз қувват мемонад, бо гузашти синну сол ғамҳо ғализ гашта, оянда тумонолуд мегардад. Он гоҳ инсон мефаҳмад, ки ба ӯ ҷонишин, фарзанде лозим аст, ки ӯро дӯст дорад ва бо меҳру муҳаббат хизматашро кунад. Фарзанд зот ва сифатҳои падару модарро дар худ ҷамъ карда, давом медиҳад. Падару модарон дар симои фарзандонашон зинда мемонанд. Фарзанд дар давраи ҳаёт падару модарро хурсанд карда, рӯзҳои равшан туҳфа мекунад, пас аз аз олам гузаштанашон дар ҳаққашон дуо карда, қабрҳояшонро бо нур пур мекунад. Фарзандон бояд бисёр бошанд. Онҳое, ки «оиларо банақшагирӣ мекунам ва фалон нафар фарзанд калон мекунам» мегӯянд, иштибоҳ мекунанд. Фарзандоне, ки бо меҳру оқибат ба воя расонида шудаанд, ба якдигар такягоҳ мешаванд, бар офату машаққатҳои гуногуни ҳаёт якҷоя ғолиб меоянд. Боз такрор кардан мумкин аст, ки дар ин ҷо силаи раҳм бисёр муҳим аст: якдигарро дӯст доштан, якдигарро эҳтиёт кардан, ба дили якдигар нигоҳ кардан, ба якдигар насиҳат кардан ва сирри якдигарро нигоҳ доштан. Баъзан ҷигарбандонро дар ҳасаду адовати байниҳамдигарӣ мебинем: ба ҷои шод шудан аз муваффақиятҳояшон месӯзанд; аз мусибатҳояшон шод мешаванд; ҳаргиз якдигарро ҳамчун дӯст намефаҳманд, дилозорӣ мекунанд; дар бораи якдигар танҳо бо рашк, бо фолу гумонҳои бад сухан мегӯянд. Ин хуб нест. Дӯстони навҷавони мӯҳтарамам! Ҳаёт сафарест, ки дуру дароз давом мекунад. Дар ин сафар душворӣ ва шодӣ якҷоя меравад. Душворӣ азбаски дарднок аст, бисёр, шодӣ азбаски лаззатбахш аст, кам менамояд. Дар лаҳзаҳои рӯҳафтодагӣ, дар рӯзҳои беморӣ, дар камбағалӣ ва нодорӣ ба шумо ҷуфте лозим аст, ки ҳамроҳатон бошад, сирҳоятонро нафурӯшад, ба нуқсҳоятон сабр кунад. Агар хонадор шавед ва забони занатон заҳр бошад, шуморо писанд накунад, сирҳоятонро фурӯшад, аз андак чиз хафа шуда, «меравам» гӯён ба кӯча давад, «талоқамро деҳ» гӯён аккос занад, қалбаш ғуломи дунё гашта, ҳамеша хоҳад чизҳои лозиму нолозим харад, наздиконатонро бад нишон диҳад, фарзандашро ҳамчун ресмоне истифода барад, ки шуморо баста нигоҳ дорад, як умр бадбахт зиндагӣ мекунед. Дар ин ҷо зебоии зан як пул фоида намедиҳад, баръакс, зебоӣ ӯро ба аҷина табдил медиҳад. Духтарон, агар шумо ба ҷавоне шавҳар кунед, ки майдагап, танбал, занфеъл бошад, сирри занашро ба модараш ва дигарон гӯяд, дунёдӯст, ишратпараст, дурӯғгӯ, дурӯя бошад, дар сухани худ субот надошта бошад, қарор қабул карда натавонад, як умр сарсону саргардон мешавед. Дар он лаҳзаҳо зебоии он ҷавон ё сарвати падараш ё молу давлати худаш аҳамият пайдо намекунад. Аз ҳама аҷибаш он аст, ки шумо бо ақли хоми худ ҳанӯз одамшинос нестед, некро аз бад ҷудо намекунед, дӯстро аз душман фарқ намедиҳед. Аз сифатҳои инсонии дар ҳаёт зарур хабар надоред. Ҳамин тавр, духтарони мӯҳтарам, ҷавонеро, ки дар кӯча худро босалобату парҳезгор нишон медиҳад; эй ҷавонон, духтари сохтакору маккореро, ки худро дар қиёфаи парҳезгор андохта, суханони оқилонаро аз ёд карда, овозашро чарх дода, ҳиқ-ҳиқ карда, бо ноз гап мезанад, дурӯғакӣ ба замин нигариста, иффатнокро ба худ мешинонад, намешиносед.

Бо амал кардан ба маслиҳатҳои таназзулии «оилашиносон», ки дар подкастҳо нишаста, бе он ки касе ба онҳо микрофон диҳад, мегӯянд «чор соат гап занед ва якдигарро омӯзед», ҳам ба ҳеҷ чиз намерасед. Ҳатто агар аҳд кунед, ки «мо бо киштӣ ба сафар мебароем, дар нимароҳ якдигарро партофта намеравем», ҳам бефоида аст. Зеро сухан дигар асту амал дигар. Сифат ва тарбияи инсон дар вақти кор худро нишон медиҳад. Аз қурбоққае, ки зебо вақ-вақ мекунад, чӣ интизор шудан мумкин аст? «Духтар»-е, ки «ман чунинам, чунонам» гӯён овозашро ноз медиҳад, метавонад фардо, агар овозатон каме баланд шавад, дод зада ба хонаи модараш давад ва аз борондани ҳазор туҳмат бар шумо сер нашавад. Ё ҷавоне, ки «ман аз фалон авлиё ҳастам» мегӯяд, агар каме инҷиқӣ кунед, мебинед, ки аз шумо бадтар безобита мешавад. Ҳамин тавр, кор ба падару модар мемонад. Падару модарони мӯҳтарам, кори тақдирро ба фарзандон вонагузоред. Шумо ҳамаро хуб медонед. Одамонро мешиносед. Аз насабу ҳаёти одамон, аз ҳунару бозиҳое, ки нишон додаанд, аз ахлоқу феълашон хабар доред. «Модарашро дида, духтарашро гир», мегӯянд. «Қазӣ бошӣ, қарта бошӣ – ба асли насли худ мекашӣ», мегӯянд. Фарзанд, ба ҳар ҳол, сифати падару модарро такрор мекунад. Бинобар ин, пеш аз ҳама, барои фарзандатон аз маҳалла ҷуфт ҷӯед. «Духтари хуб аз маҳалла берун намеравад», мегӯянд. Агар оилаи хуб ва боинсоф бошад, аз даст надиҳед. Хоҳ арӯс бошад, хоҳ домод, ҳафт пушташро пурсуҷӯ кунед. Бо домод хуб суҳбат карда, ақлу фаросаташро санҷед, аз ҷои кор ва ҷои таҳсилаш пурсон шавед. Ҷавонони масъулиятшинос, ҷиддӣ ва оқилеро, ки аз чунин санҷишҳо хуб гузаштаанд, домод кунед. Ин суханони мо, дар асл, китоби калоне мешавад. Дар бораи оила бевосита аз оят ва ҳадис ҳукм баровардан мураккаб аст. Ба масъала бояд бо чашми ҳикмат нигарист. Ҳамаи ин суханон масъалаҳое буданд, ки то бунёди оила марбутанд. Пас аз бунёди оила чӣ мешавад, чӣ бояд кард – ин акнун мавзӯи боби дигар аст.