Ба воя расидани инсон зина ба зина мегузарад. Аввал ӯ як хатояшро дарк мекунад, бо азоб ислоҳ мекунад; баъд…

Ба воя расидани инсон зина ба зина мегузарад. Аввал ӯ як хатояшро дарк мекунад, бо азоб ислоҳ мекунад; баъд нуқсони дуюмашро кашф карда, барои бартараф кардани он мекӯшад. Аз як айб халос шудани одам зуд намешавад: бо дард, бо мубориза, бо ашк мегузарад. Гоҳо кӯшишҳои такрор ба такрор ҳам меваи интизоршударо намедиҳанд. Бесабаб нест, ки аввал навзод, баъд кӯдак, баъд тифл, баъд наврас, баъд навҷавон, баъд ҷавон, баъд мард, баъд пир, кӯҳансол номида мешавем. Ҳар марҳила хусусиятҳои худро дорад: навзод гиря мекунад, ҳеҷ чизро намефаҳмад; аз хӯрок хӯрдан, аз шустушӯй бехабар аст ва ғайра. Кӯдак эзорашро пӯшида наметавонад, савол медиҳад, медавад, меафтад; тифл ба ҳама чиз даҳон кушода менигарад, савол медиҳад, рағбат дорад; наврас ҳаво мегирад, хашм мекунад, асабонӣ мешавад, кӯшиш мекунад фиреб диҳад, аз ҳама норозӣ аст; навҷавон ба худ аз ҳад зиёд бовар мекунад, ҳеҷ касро писанд намекунад, аз ҳама хато меёбад, гап заданро бисёр дӯст медорад, мекӯшад худро ба рух кашад, мекӯшад худро инсони нек ва комил муаррифӣ кунад; ҷавон қуввати худро ҳис мекунад, мекӯшад ором бошад, душвориҳои ҳаётро оҳиста фаҳмидан мегирад, мекӯшад суханонашро андешида гӯяд, бо масъулият зиндагӣ карданро меомӯзад; мард ором мегардад, вазнин мешавад, аз орзуҳои гуногун даст мекашад, аз гӯлӣ, тундмизоҷӣ ва кӯтоҳфаҳмӣ дур мешавад; кӯҳансол, пир акнун шитоб намекунад, дар бораи охират меандешад, дар бораи ояндаи оилааш ғам мехӯрад, таҷрибаҳои худро ба ҷавонон расонида, қувваташро барои ҳифзи онҳо аз балоҳои гуногун сарф мекунад ва ғайра. Ба воя расидани одам тақрибан аз рӯи ҳамин гуна зинапояҳо сурат мегирад. Бисёре аз ҷавонон худро ҳамчун шахси соҳиби ягон натиҷа, оқил, ҳама чизро фаҳмида, аз гуноҳҳояш тавба карда, ҳаёташро ба тартиб даровардашуда нишон медиҳанд, ҳол он ки ҳамааш ороиши сохта, яъне декор аст. Ин ҳол исботи он аст, ки онҳо дар зеҳнияти кӯдакона қарор доранд, яъне менталитети инфантилӣ. Одамро аз насиҳат бештар азобу уқубат мепарварад. Мо маҷбурем касонеро, ки ба насиҳату пандҳо гӯш намедиҳанд, «худам медонам» мегӯянд, ба ҳоли худашон вогузорем: дар ҳамин ҳолашон онҳоро уқубатҳои бисёр бузург интизоранд, изтиробҳо ба онҳо мунтазиранд. Чӣ илоҷ, маълум мешавад, ки чунин пешпо хӯрдан, ба девор бархӯрдани пешона ба ӯ навишта шудааст, ғайр аз «ош шавад» гуфтан илоҷе надорем. Вале баъзе ҷавонон бо ҳиссу салоҳияти ботинӣ ҳеҷ кас будани худро меёбанд. Хоҳ мактаб кушояд, хоҳ соҳиби ширкат шавад, хоҳ аз хориҷ мол оварда фурӯшад, хоҳ PhD ҳимоя кунад, «ман ҳеҷ касам» гуфта зиндагӣ мекунад. Ӯ роҳбаладе ёфта, ба ӯ сар хам мекунад; зеро устод ба ӯ насиҳат карда меистад, ҳамин насиҳат ба ӯ ҳамчун харитаи роҳ хизмат мекунад: акнун ӯ балову офатҳо, чоҳу чуқуриҳоро дида, аз онҳо канора мегузарад ва ба муроду мақсадаш бе осеб мерасад.

Акром МАЛИК