Нависандагӣ истеъдоди нодир аст. Бисёр касон метавонанд қалам ба даст гиранд, вале истеъдод ва қобилияти…

Нависандагӣ истеъдоди нодир аст. Бисёр касон метавонанд қалам ба даст гиранд, вале истеъдод ва қобилияти ҳақиқӣ дар хеле кам одамон мешавад. Барои нависанда пеш аз ҳама қобилияти модарзод, дуюм илми амиқ (илмҳои адабӣ-назариявӣ), сеюм таҷрибаи ҳаётӣ ва албатта, дили тоза ва пурдард, бедор ва нооором, таъсирпазир ва ҳассос зарур аст. Агар қобилияти модарзод набошад, бо ҳаваскорӣ нависанда шудан мумкин нест. Қобилият дар касе қавӣ ва равшан; дар касе заиф ва хира мешавад. Ҷои ҳар кас мувофиқи қобилияташ ёфт мешавад. Одамони истеъдодашон суст набояд ба аҳли истеъдод ҳасад баранд; аҳли истеъдод бошад, бигзор поёнтарон аз худро хор набинанд. Илми адабӣ-назариявӣ – донистани услубҳои навиштан, жанрҳо, қоидаҳои ёфтани ташбеҳҳо, ҷараёнҳои гуногуни адабӣ-фикрӣ ва монанди инҳост. Бе ин мумкин нест. Агар нависандаи боистеъдод ва донишманд таҷрибаи ҳаётӣ надошта бошад, яъне дардҳои қисматро ба қадри кофӣ накашида бошад, дар мубориза обдида нашуда бошад, дар миёни зиддиятҳои гуногун напухта бошад, инчунин, дар як нуқта бо холисӣ ва қатъият истодагарӣ накарда бошад, одамонро аз ҷиҳатҳои гуногун нашиносад, ба ӯ кашф кушода намешавад. Чунон ки барои кушода шудани дарҳои нафас дар амиқтарин ҷойҳои шуш одам бояд машқҳои зиёду дароз, пайваста ва мунтазам карда, бидавад, барои амиқ ва равшан дурахшидани тафаккур ва таҳлил ба нависанда дард ва азоб зарур аст. Ғизои аҳли сухан азоб ва изтироб аст. Одаме, ки дард накашидааст, насӯхтааст, мубориза набурдааст, одаме, ки ақидаҳо ва фикрҳои худро ҳимоя карда наметавонад ва мувофиқи ғояи худ зиндагӣ намекунад, нависанда шуда наметавонад, ӯ мардикорест, ки нависандагиро дар роҳи рӯзгузаронӣ истифода мебарад; танҳо одаме, ки нависандагиро зиндагӣ донистааст, шараф ва қабул ба даст меорад.