Borges’in Özbekçede çıkan "El-Mutasım’a Yaklaşma" kitabını okuyup bitirdikten sonra Márquez’in "Yüzyıllık…

Borges’in Özbekçede çıkan "El-Mutasım’a Yaklaşma" kitabını okuyup bitirdikten sonra Márquez’in "Yüzyıllık Yalnızlık" romanının da büyük kısmını gözden geçirdim. Okuma, asıl işimden başka bir işle meşgul olduğum zamanlarda oluyor. Borges hayal âleminde ve türlü kitaplar arasında başıboş dolaşan bir adam. İnsan ruh hâlini ve tabiatını derinden tahlil etmeye çalışmış, Allah hakkında düşünmüş, türlü görüşleri kıyaslamış güçlü bir söz ustası, aklı çalışan bir kalem sahibi. Tabii ki, dünya görüşüme yeni bir şey kattığım yok. Márquez’in Borges’e benzer yerleri çok. İkisi de insanları vahşice, merhametsizce, umursamazca, duygusuzca tasvir eder. Márquez zaman ve mekân sorunlarını derinden görür, durumu bağlamsal olarak resmedebilir. Lakin resmin kendisi işi çözmez. Bu ikisinin yazısında iyilik ve kötülük, hak ve batıl karışık durur, bilhassa Márquez’de. İnsan kadar belirsiz bir varlık yoktur düşüncesini aşılar. Márquez’de Buendía ailesinin kadınlarında - Úrsula, Rebeca, Remedios, Fernanda gibi kadınlarda sebat ve iffet vardır. Bunlar mümkün olduğunca utanma ve hayasını, iffet ve şerefini korur; geri kalan kahramanların çoğunda, bilhassa erkeklerde ise ahlaksızlık sıradan bir olay olarak sunulur. "Yüzyıllık Yalnızlık" bir ansiklopediye de benzer; okuyup, yazarın türlü işaret ve sembollere neleri gizlediğini tek tek çözmeye oturmak da mümkündür.