BİRİNCİ BÖLÜM

BİRİNCİ BÖLÜM AİLENİN HÜKÜMDARI — BABA

Birinci fasıl Babanın makamı

Babanın makamı asla tartışılmaz. Baba ailenin reisidir. Onun sözü — sözdür. Onun görüşüne karşı gelinemez. Onun hiçbir emri yerde kalamaz. Baba konuştuğunda herkes susar ve onu dinler. Babanın gıybeti yapılmaz. Babanın aleyhine laf taşınmaz. Babanın alıp getirdiği şeyler özenle korunur. Babanın dostları dost, düşmanları düşman bilinir. Babanın kardeşleri — amcalar baba gibi saygı görür ve onlara itaat edilir. Babayı incitecek işler yapılmaz, sözler söylenmez. Baba emrettiğinde bütün işler bırakılır, o iş yapılır. Baba dünyevi işlerde evladın maddi zararına olan bir iş buyursa bile seve seve yapılır. Babanın isteği evde herkesin isteğinden üstün tutulur. Babanın hatası tartışılmaz. Baba bir kusuru için evlat tarafından kınanmaz. Biri babayı arkasından kınarsa evlat derhâl onu sıkıca savunur. Babanın şanını yere vuracak, itibarını düşürecek işler yapılmaz. Babanın görüş ve düşüncelerine karşı fikir söylenmez. Baba danışırsa, uzun uzun düşünülüp alçak sesle görüş bildirilir. Babayla konuşurken güler yüz ve parlayan gözlerle konuşulur. Babanın huzurunda kederli oturulmaz. Onun dergâhında bütün kederler ve dertler unutulur. Nasıl bir sorun olursa olsun babaya anlatılıp ondan akıl alınır. Nasıl bir başarı olursa olsun güzelce anlatılıp baba sevindirilir. Babanın önünde diz çökerek oturulur; yayılarak oturulmaz, uzanılmaz. Baba ayağa kalkınca evlat da hemen kalkar. Babanın gözünün içine dik dik bakılmaz. Başka insanların babalarına dil uzatılmaz; bilakis onların yanında onların babaları da hürmetle anılır. Babanın yalnızca iyi vasıfları hatırlanır; söylenir; ibret alınır. Babanın hizmetine hazır durulur. Babanın ihtiyacı o söylemeden önce yerine getirilir. Evlat imkân ölçüsünde babanın gözlerine ve hareketlerine bakarak onun yapmak istediği işleri, ne istediğini sezer, o işi yapar ve o şeyi hazırlar. Babanın hakkına her gün dua edilir. Babanın yanında yüksek sesle konuşmak, kahkahayla gülmek, uygunsuz sözler söylemek kesinlikle caiz değildir. Baba şeriatın dışında bir iş buyurursa yapılmaz; ses çıkarmadan susulur, itiraz da edilmez, söze de karşılık verilmez.

Akrom MALIK