Dünya ehli, dünyayı her şeyden üstün tutanlardır. “Kısas-ı Rabguzi”de anlatıldığına göre, henüz Âdem…

Dünya ehli, dünyayı her şeyden üstün tutanlardır. “Kısas-ı Rabguzi”de anlatıldığına göre, henüz Âdem aleyhisselam yeryüzüne indirilmeden önce Allah insanların ruhlarını yaratmış, onları yeryüzüne — dünya hayatına göndermiş ve geri dönmelerini emretmiş. İnsanlar dünya hayatına adım atmışlar ve belirlenen sürede bir kısmı Allah'ın huzuruna dönmüş. Bir kısmı dünyada kalmış. Sonra Allah onları cennete göndermiş ve bir seyredip dönmelerini emretmiş. Bir grup insan cennette kalmış, bir kısmı da yine izzet dergâhına gelmiş. Müellif der ki, yeryüzünde kalanlar dünyayı seven dünya ehli — kâfirlerdi. Cennette kalanlar cennet ehli — müminlerdi. Allah'ın huzuruna dönenler ise Allah'ın dostları, velileri, has kulları, yani Allah'ın âşıklarıydı. Allah onlara neden cennette kalmadınız diye sordu. Onlar: “Allah'ım, Sen bizim için dünyadan da cennetten de üstünsün. Senin rızan ve cemalin bize yeter.” Allah sonra herkesin ruhunu emir âlemine döndürdü, ardından sonraki olaylar yaşandı: Âdem aleyhisselam annemiz Havva aleyhisselam ile yeryüzüne indiler. Sonra sırasıyla ruhlar kendileri için ayrılmış bedenlere yol almaya başladılar... Hikâyeyi burada bitiriyoruz. Kalanını kitaptan okumak mümkün. Bizim söylemek istediğimiz söz dünya ehli hakkında. Dünya ehlini tanımanın en az iki faydası var: biz kendimiz dünya ehlinden olup çıkmıyor muyuz? İkinci fayda — bu ilimle onları tanıyarak dünya ehlinden kaçma imkânı doğar. Dünya ehlinin hâli şöyledir: — kendileri gibi paralı ve mal mülk sahibi olanları severler; — insanların değerini mallarıyla ölçerler, parası çok olana daha çok, parası az olana daha az saygı gösterirler; — dünyalıkları çoğalırsa sevinirler; azalırsa kedere düşerler; — parası çok olanlara haset edip onlara düşmanlık etme planları kurarlar; — ilim ve irfan, marifet ve maneviyat sohbetine asla tahammülleri yetmez; — âlimleri ve ilim ehlini beğenmezler, kalplerinde ilim ehline karşı hiç muhabbet olmaz, ilim ehlinden zerre kadar heybetlenmezler; — ilim ehlinin hatalarını görünce onları tahkir ederler; — parayı çoğaltmak için alçaklıktan ve haramdan geri durmazlar; — yoksulları ve fakirleri ayıplayıp onları hor görürler; — zenginliği ve parayı bütün başarıların göstergesi sayıp başarıyı paranın çokluğuyla ölçerler ve bu “başarı”ya kendi güçleri, akılları, tedbirleri ve becerileriyle eriştiklerine inanırlar; — dünya ehlinde tevazu sahtedir, asla alçakgönüllülüğün zirvesine çıkamazlar; — servetleri ellerinden alınırsa geri almak için çetin mücadele ederler, geri alamazlarsa, yani geri almanın yolunu akılları bulamazsa, çabucak ölüp giderler; — küçücük ihsanlarını büyük gösterirler; minnet ederler; — ibadetlerini insanlar görsün diye kılar, kıldıkları sahte namazla gerçek ibadet ehline gülmeye çalışırlar; — mallarına mülklerine biri zarar verirse şiddetle öfkelenirler; — en önemlisi, olabildiğince lezzetin her türünden faydalanmaya ve bu servetleriyle herkesi hayran bırakmaya bütün güçlerini harcarlar; — yalnızca servete ve bedenî güce baş eğerler, bu yüzden onlara boyun eğdirmek, onları satın almak, köle gibi çalıştırmak çok kolaydır. Pek çok insan millet ve din derdindeymiş gibi görünse de aslında para, şan şöhret ve makam derdindedir. Onlar asla hakikati kabul etmezler ve kendileri gibilerle bir araya gelip başkalarını kapı dışında bırakırlar. Onlardan nefret etmemek iyidir, onlara ilgi göstermemek daha uygundur; yalnızca onlara benzememek için insanın kendi ahlakı üzerinde çalışması, hâl ehli, ehlullah ve aşk ehliyle dost olması menduptur. Herkes sevdikleriyle birlikte diriltilir.

Akrom MALIK