Аҳли дунё – онҳоянд, ки дунёро аз ҳама чиз афзал медонанд. Дар «Қиссаси Рабғӯзӣ» омадааст, ки ҳанӯз Одам…

Аҳли дунё – онҳоянд, ки дунёро аз ҳама чиз афзал медонанд. Дар «Қиссаси Рабғӯзӣ» омадааст, ки ҳанӯз Одам алайҳиссалом ба замин фуруд наомада, Аллоҳ рӯҳҳои инсонҳоро офарида, онҳоро ба рӯи замин – ба ҳаёти дунё фиристод ва амр кард, ки баргарданд. Одамон ба ҳаёти дунё қадам гузоштанд ва дар мӯҳлати гуфташуда як қисми онҳо ба ҳузури Худо баргаштанд. Як қисм дар дунё монданд. Баъд Худо онҳоро ба биҳишт фиристод ва амр кард, ки тамошо карда баргарданд. Як гурӯҳ одамон дар биҳишт монданд ва як қисм боз ба даргоҳи иззат омаданд. Муаллиф мегӯяд, ки онҳое, ки дар рӯи замин монданд, аҳли дунё буданд, ки дунёро дӯст медоштанд – кофирон буданд. Онҳое, ки дар биҳишт монданд, аҳли биҳишт – мӯъминон буданд. Онҳое, ки ба ҳузури Худо баргаштанд, дӯстони Худо, авлиё, бандагони хос, яъне ошиқони Худо буданд. Худо аз онҳо пурсид, ки чаро дар биҳишт намондед. Онҳо гуфтанд: «Худоё, Ту барои мо ҳам аз дунё ва ҳам аз биҳишт афзалтарӣ. Ризои Ту ва ҷамоли Ту моро басанда аст». Баъд Худо рӯҳи ҳамаро ба олами амр баргардонд, сипас воқеаҳои минбаъда рӯй доданд: Одам алайҳиссалом бо модарамон Ҳавво алайҳассалом ба замин фуруд омаданд. Пас аз он рӯҳҳо навбат ба навбат ба сӯи ҷисмҳое, ки барояшон ҷудо карда шуда буд, роҳ гирифтанд... Қиссаро дар ҳамин ҷо ба поён мерасонем. Боқимондаашро аз китоб хондан мумкин аст. Сухане, ки мо гуфтанӣ ҳастем, дар бораи аҳли дунёст. Шинохтани аҳли дунё ақаллан ду фоида дорад: оё мо худамон аз аҳли дунё намешавем? Фоидаи дуюм – бо ин илм шинохта, имкони аз аҳли дунё гурехтан пайдо мешавад. Ҳоли аҳли дунё чунин аст: — онҳо пулдорону молдоронро мисли худашон дӯст медоранд; — онҳо қадри одамонро бо маблағашон чен мекунанд, пулдорро бештар, камбағалро камтар эҳтиром мекунанд; — агар дунёяшон афзояд, шод мешаванд; агар кам шавад, ба ғам меафтанд; — ба одамони пулдор ҳасад бурда, нақшаи душманӣ бо онҳоро мекашанд; — ҳеҷ гоҳ тоқати суҳбати илму ирфон, маърифату маънавиятро надоранд; — уламо ва аҳли илмро писанд намекунанд, дар дилҳояшон нисбат ба аҳли илм тамоман муҳаббате нест, онҳо аз аҳли илм заррае ҳайбат намебаранд; — агар хатоҳои аҳли илмро бинанд, таҳқир мекунанд; — барои афзудани пул аз пастӣ ва ҳаром рӯй намегардонанд; — онҳо гадоён ва камбағалонро айбдор карда, онҳоро писанд намекунанд; — сарвату пулро нишонаи ҳамаи комёбиҳо ҳисобида, муваффақиятро бо фаровонии пул чен мекунанд ва бовар доранд, ки ба ин «муваффақият» бо қувват, ақл, тадбир ва зиракии худ расидаанд; — фурӯтании аҳли дунё сохта буда, ҳеҷ гоҳ ба қуллаи хоксорӣ баромада наметавонанд; — агар сарваташонро гирифта бошанд, барои баргардонданаш сахт мубориза мебаранд, агар баргардонда натавонанд, яъне ақлашон ба имкони баргардондан нарасад, зуд мемиранд; — онҳо эҳсони андаки худро калон нишон медиҳанд; миннат мегузоранд; — ибодатҳояшонро барои чашми мардум адо карда, бо намози дурӯғини хондаашон ба ибодаткунандагони ҳақиқӣ механданд; — агар касе ба молу мулкашон зарар расонад, сахт хашмгин мешаванд; — аз ҳама асосӣ, онҳо тамоми қуввати худро сарф мекунанд, ки то ҳадди имкон аз ҳамаи навъҳои лаззат баҳра баранд ва бо ин сарвати худ ҳамаро ба ҳайрат гузоранд; — онҳо танҳо ба сарват ва қуввати ҷисмонӣ сар хам мекунанд, бинобар ин онҳоро итоат кунондан, харидан ва ҳамчун ғулом кор фармудан хеле осон аст. Бисёр одамон гарчанде ба назар дар ғами миллату дин бошанд, дар асл дар ғами пул, шӯҳрат ва мансабанд. Онҳо ҳаргиз ҳақиқатро қабул намекунанд ва бо монанди худ ҷамъ омада, дигаронро пушти дар мегузоранд. Беҳтар аст, ки аз онҳо нафрат накунем, ба онҳо диққат сарф накардан маъқул аст; танҳо барои он ки ба онҳо монанд нашавад, инсон бояд бар хулқи худ меҳнат кунад ва бо аҳли ҳол, аҳлуллоҳ ва аҳли ишқ дӯстӣ намояд – ин мандуб аст. Ҳар кас бо дӯстдоштаҳояш якҷоя зинда мешавад.

Акром МАЛИК