Tahlil

Bu hikâyeyi okuyarak birkaç durumu anlamak mümkündür. Her şeyden önce insanların değişmediğini bilmek mümkündür. Yani hikâyede sert bir hoca vardır ve yazar onu çok kötü sıfatlarla anlatır ve onu eleştirir. Ama onun heybeti hikâyede ana konulardan biri olarak durmaktadır. Günümüzde de bu gerçekliği görebiliriz. Bu hikâyedeki asıl dikkat çocukların eğitimine ve terbiyesine yöneltilmiştir. Yani hikâye esas olarak bu konunun etrafında birleşmiştir de diyebiliriz. Çünkü tam da bu hikâye “Gülistan-ı Türkî” eserinin yedinci bölümünde – terbiyenin tesiri bahsinde – yer almıştır. Bir başka delil de hikâyede geçen iki şiirdir. Bundan anlaşılır ki atalarımız çocukların eğitimine ve terbiyesine büyük önem vermişlerdir. Dikkat edilecek bir başka temel noktamız da şudur: bugün eğitim sistemimiz bakımından okullarda en çok tartışmalara ve olaylara sebep olan gerçeklik, öğrencilerin hocalarına karşı heybet duymadan öğretmenlerle yakalaşıp onlarla kavga etmeye kadar varmalarıdır. Hikâyeden anlaşılır ki hocanın heybeti olduğunda öğrenciler mecbur kalarak da olsa okurlar. Hocanın heybeti gitti, ilim almak da durdu. Hocanın heybeti olursa öğrenci hocasına el kaldırmak şöyle dursun, yüzüne dik dik bile bakamaz. Ve işte bu, atalarımızın bıraktığı terbiye sayılır. Hikâyede yazar, sert hocanın yerine halim ve gönlü açık bir hoca geldiğinde çocukların ilim okumayı bıraktığı yeri incelikle ifade eder. Yani salih hocanın kendisini halim, gönlü selim diye güzel sıfatlarla över. Sebebi, eğer övülmezse, salihliğe karşı kötü bir duygu doğabilir. Çünkü salih hoca gelince çocukların eğitimi kötü yöne değişti. Bilebileceğimiz bir başka şey de şudur: şimdi bazılarının iddia ettiği gibi, Müslümanların kızlarını okutmadığı yönündeki iddiaların batıl olduğunu görebiliriz. Hikâyede oğlan çocuklarıyla birlikte kız çocukları da zikredilir.

Sulton NİZOMİDDİN