Талдау

Осы хикаятты оқып, бірнеше жағдайды ұғынуға болады. Ең алдымен адамдардың өзгермегенін білуге болады. Яғни хикаятта бір қатал ұстаз бар және мұны автор өте жаман сипаттармен бейнелейді әрі оны сынайды. Бірақ оның айбыны хикаятта басты тақырыптардың бірі болып тұр. Қазіргі заманда да осы шындықты көруімізге болады. Бұл хикаяттағы басты назар балалардың тәлімі мен тәрбиесіне аударылған. Яғни хикаят негізінен осы тақырыптың төңірегінде біріккен деуімізге де болады. Өйткені дәл осы хикаят «Гүлстани түркі» шығармасының жетінші тарауы — тәрбиенің ықпалы туралы бөлімде келген. Тағы бір дәлел — хикаятта келген екі өлең. Бұдан білуге болады, ата-бабаларымыз балалардың тәлімі мен тәрбиесіне қатты назар аударған. Тағы бір басты назар аударатын жеріміз — қазіргі күні білім беру жүйеміз бойынша мектептерде ең көп талқылаулар мен дау-дамайларға себеп болып жатқан шындық — оқушыларда ұстаздың айбыны болмай, мұғалімдермен жағаласып, олармен төбелесуге дейін баруы. Хикаяттан білуге болады, ұстаздың айбыны болғанда, оқушылар амалсыздан болса да оқиды. Ұстаздың айбыны кетті, ілім алу да тоқтады. Ұстаздың айбыны болатын болса, оқушы ұстазына қол көтеру былай тұрсын, тіке де қарай алмайды. Және дәл осы ата-бабаларымыз қалдырған тәрбие саналады. Хикаятта автор қатал ұстаздың орнына жұмсақ әрі көңілі ашық ұстаз келгенде, балалардың ілім оқымай қойған жерін нәзік бейнелейді. Яғни салиқалы ұстаздың өзін жұмсақ, көңілі сау деп жақсы сипаттармен мақтайды. Себебі, егер мақталмаса, салиқалылыққа қатысты жаман сезім пайда болуы мүмкін. Өйткені салиқалы ұстаз келіп, балалардың тәлімі жаман жаққа өзгерді. Тағы бір біле алатынымыз — қазір кейбіреулер айтып жүргендей, мұсылмандар қыздарын оқытпайды деген даулардың жалған екенін көре аламыз. Хикаятта ұл балалармен бірге қыз балалар да зікір етіледі.

Сұлтан НИЗАМИДДИН