Талдоо

Бул хикаятты окуп, бир нече жагдайларды түшүнүүгө болот. Эң оболу адамдар өзгөрбөгөнүн билүүгө болот. Башкача айтканда, хикаятта бир катаал устаз бар жана аны автор абдан жаман сыпаттар менен сүрөттөйт жана аны сындайт. Бирок анын айбаты хикаятта негизги темалардын бири болуп турат. Азыркы заманда да ушул чындыкты көрө алабыз. Бул хикаяттагы негизги көңүл балдардын билими жана тарбиясына бурулган. Башкача айтканда, хикаят негизинен ушул теманын айланасында биригет деп айтсак да болот. Анткени дал ушул хикаят «Гулистони түркий» чыгармасынын жетинчи бөлүмүндө – тарбиянын таасири жөнүндөгү бөлүмдө келген. Дагы бир далил – хикаятта келген эки ыр. Мындан ата-бабаларыбыз балдардын билими жана тарбиясына катуу көңүл бурушканын билүүгө болот. Дагы бир негизги көңүл бура турган жерибиз – азыркы күндө билим берүү тутумубуз боюнча мектептерде эң көп талкууларга жана чыр-чатактарга себеп болуп жаткан көрүнүш – бул окуучуларда устаздын айбаты болбой, мугалимдер менен жака кармашып, алар менен урушууга чейин барышы. Хикаяттан билүүгө болот: устаздын айбаты болгондо, окуучулар аргасыздан болсо да окушат. Устаздын айбаты кетти – илим алуу да токтоду. Устаздын айбаты боло турган болсо, окуучу устазына кол көтөрүү турсун, тике да карай албайт. Жана дал ушул ата-бабаларыбыз калтырган тарбия болуп эсептелет. Хикаятта автор катаал устаздын ордуна жумшак жана ачык көңүл устаз келгенде, балдардын илим окубай калган жерин назик сүрөттөйт. Башкача айтканда, салих устаздын өзүн жумшак, көңүлү таза деп жакшы сыпаттар менен мактайт. Себеби, эгер мактабаса, салихтикке карата жаман сезим пайда болушу мүмкүн. Анткени салих устаз келип, балдардын билими жаман тарапка өзгөрдү. Дагы бир биле турган нерсебиз – азыр айрымдар доо кылып жүргөндөй, мусулмандар кыздарын окутпайт деген доолордун жалган экенин көрө алабыз. Хикаятта эркек балдар менен бирге кыз балдар да эскерилет.

Султон НИЗОМИДДИН