Саясат туралы әрбір адамда нақты әрі қысқа ілім болса, жақсы болар еді. Саясат ілімінен хабардар болу адамның…

Саясат туралы әрбір адамда нақты әрі қысқа ілім болса, жақсы болар еді. Саясат ілімінен хабардар болу адамның дүние өміріндегі көп бәледен сақталуына себеп болса, таң емес. Саясат «сайыстық» деген сөзден алынған. Атбегі араб тілінде «сайыс» деп аталады. Атбегі – атты кемел түсінетін, ат тілін білуге тиіс тұлға. Саясаткер де адамдарды – халықты білетін және оларды жақсылық жолымен басқаратын кісі. Әрбір ер адам басшы етіп жаратылған – әрбір ер өз отбасында басшы әрі саясаткер. Әйелі мен бала-шағасын тура жолмен жетелеп жүру әр еркектің маңдайына жазыла бермейді. Сондықтан да саясат ілімін білу керек. Мемлекет саясаты – мемлекет істерін ұйымдастыру. Мемлекеттің үш негізгі міндеті бар – халықты сыртқы жаудан қорғау; ішкі жаудан қорғау; дауларды шешу. Сыртқы жау – елді басып алып, халықты құл ететін басқыншы. Оны ішке кіргізбеу – мемлекеттің міндеті. Басқыншы тек жер мен байлыққа ғана емес, әдеп-ахлақ пен ар-намысқа да шабуыл жасайды. Ішкі жау – қылмыскерлер: ұрылар, кісі өлтірушілер және жау тыңшылары. Жәбірленушіні залымнан қорғау да осы тармаққа жатады. Дау – адамдар арасында туындайтын келіспеушіліктер, оларға қазылық ету де – мемлекеттің құқығы. Мемлекеттің қосымша істері, ізгі қасиеттері – абаттандыру, әлеуметтік көмек, әдебиет пен өнерді ынталандыру, ілім иелерін қолдау. Мемлекет өзінің үш міндетін кемел түрде атқарса, қалған істерді халықтың өзі атқарады. Мемлекет істерін үкімет жүзеге асырады. Үкімет мүшелері адамдардан тұрады. Бірінші басшыдан бастап ең төменгі шенеунікке дейін – бәрі үкіметке тиесілі. Адам – қателесуші. Адамның шешімдері қатеден ада емес. Демек, мемлекет пен үкіметтен әрдайым дұрыс іс күту және қате орын алса, дереу айыптау ақылға сыймайды. Үкімет өз ісін дұрыс атқаруы үшін адамдар көмектесуі тиіс – бұл көмекті ілім мен ағартушылық иелері бере алады. Олар мемлекет ісін жақсарту үшін әдеп пен ахлақпен өз ойларын баяндап, басшыларға естіртеді. Қарапайым адамдар зұлымдық пен әділетсіздік көрсе, мемлекеттік мекемелерге барып, заң негізінде өз құқықтарын талап етуі керек. Егер басшылар ілім мен ағартушылық иелерінен кеңес сұрамай, өз надандықтарына қарай қателік пен зұлымдықты жалғастыра берсе, оларды өз жайына қалдырып, сабырмен күту керек. Бұл сабыр бірнеше он жылды талап етсе де, күту керек. Залым өз басын өзі жейді, оған қарсы шықпау керек, әйтпесе жанға да, малға да зиян келеді. Өйткені бұл қоғамда әркімнің өз ісі бар, сол істі өз орнында атқару арқылы тыныштық орнайды. Басқаның ісін істеймін деу адамды құйрығын ағаш қысқан маймылдың күйіне түсіреді. Бірақ адам ешқашан зұлымдыққа келісуіне, әділетсіздікке көнуіне болмайды. Әрбір адамның көз алдындағы адамгершілікке қайшы әрекеттерге қарсы күресуі – жоғары парыз. Қазіргі таңда саяси сарапшылар тобы пайда болуда. Олар БАҚ – сайттар мен түрлі платформаларда күн сайын немесе күнара өздерін көрсетіп, сезімдері мен көзқарастарын көпшілікке сіңіруге әрекеттенуде. Ешбір шынайы әрі ақылды адам ізгі ниетті іске қарсылық білдірмейді, керісінше, оны қорғайды, бірақ көзі бір жақты – әлемді тек 1D өлшемде көретін, Батыс философиясы негізінде таяз білім алған бұл «сарапшыларда» талдау да, сын да жоқ, керісінше, олар күрделі сөйлем құрылымдарының, түрлі жатталған терминдердің ботқасына ие, ал бұл ботқа құрылым үстіне құйылып, олардың біржақтылығы мен өшпенділігін сыртқа шығаруда. Олардың сөздеріне назар аударылса, әрбір көзқарастары мәні жағынан мемлекет негіздерін әлсіретуге, үкімет істерінің сапасын бұзуға және халықтың көне мәдени тамырларын кесуге бағытталған. Себебі олар саяси сарапшы емес, саяси амбициясы бар адамдар, ал амбициясы барларда әділдік ешқашан болмайды. Амбицияның мәні – сен алып жүре алмай жатырсың, мен алып жүремін, сенің орныңда мен жұмыс істеуім керек деген жасырын айқай.

Әділ адам бұзбайды, керісінше, жағдайдың күрделілігін ескеріп, байыптылықпен әрбір сөзін таразыға салып, өлшеп сөйлейді; адам нәпсісінің сан алуан ойындарынан хабары болғандықтан, сөздің өзімен ешқандай табысқа жету мүмкін еместігін біледі. Халыққа қызмет етемін деген адам әкімдік пен басшылық дертінен құтылып, құл әрі қызметші, қор әрі зәбір болуды мойнына алуы, тіпті соны талап етуі керек. Сондай адамда жүрек адалдығы, сөздерінде шыншылдық пен әділдік болуы мүмкін. Жүрегі билік азғыруынан азат адам тыныштықты сезіне алады. Қызық қайшылық – ер адам отбасының басшысы, бірақ көптеген ер адамдар отбасы басшылығынан қашып, яғни үй ішінде бүкіл істі – шешім қабылдауды да, орындауды да ханым әйелге тапсырады да, қоғам ішінде басшы боламын деп тырысады. Сен неге өз ісіңді істемей, басқаның ісіне мұрын сұғасың дейтін ер жоқ.

Акром МАЛИК