Саясат жөнүндө ар бир адамда так жана кыскача илим болсо, жакшы болот. Саясат илиминен кабардар болуу адамдын…

Саясат жөнүндө ар бир адамда так жана кыскача илим болсо, жакшы болот. Саясат илиминен кабардар болуу адамдын дүйнө жашоосундагы көп балээлерден сакталышына себеп болсо, таң калыштуу эмес. Саясат «сайыстык» деген сөздөн алынган. Атбакарды араб тилинде сайис деп аташат. Атбакар — аттарды толук түшүнгөн адам, ал ат тилин билиши керек. Саясатчы да адамдарды — элди билген жана аларды жакшылык жолунда башкарган киши. Ар бир эркек башчы болуп жаратылган — ар бир эркек өз үй-бүлөсүндө башчы жана саясатчы. Аялын, бала-чакасын туура жол менен жетелеп баруу ар бир эркекке эле буйруй бербейт. Ошол себептен да саясат илимин билүү керек. Мамлекеттик саясат — мамлекеттик иштерди уюштуруу. Мамлекеттин үч негизги милдети бар — элди тышкы душмандан коргоо; ички душмандан коргоо; чыр-чатактарды чечүү. Тышкы душман — жерди басып алып, элди кул кылуучу баскынчы. Аны ичкери киргизбөө — мамлекеттин милдети. Баскынчы жер менен байлыктарга гана эмес, адеп-ахлакка жана шан-шөһрөткө да кол салат. Ички душман — кылмышкерлер: уурулар, киши өлтүргүчтөр жана душман тыңчылары. Мазлумду залимден коргоо да ушул пунктка тиешелүү. Чыр — адамдардын ортосунда пайда болгон келишпестиктер, аларга казылык кылуу да мамлекеттин укугу. Мамлекеттин кошумча иштери, артыкчылыктары — көрктөндүрүү, социалдык жардам, адабият-искусствону шыктандыруу, илим ээлерин колдоо-кубаттоо. Мамлекет өзүнүн үч милдетин толук аткарса, калган иштерди элдин өзү аткарат. Мамлекеттик иштерди өкмөт ишке ашырат. Өкмөт мүчөлөрү адамдардан турат. Биринчи жетекчиден баштап эң төмөнкү кызматкерге чейин — баары өкмөткө таандык. Адам — катачыл. Адамдын чечимдери катадан куру эмес. Демек, мамлекет менен өкмөттөн дайыма туура иш күтүү жана ката кетсе, дароо айыптоо акылга сыйбайт. Өкмөт өз ишин туура аткарышы үчүн адамдар жардам бериши керек — бул жардамды илим жана агартуу ээлери бере алат. Алар мамлекеттик ишти жакшыртуу үчүн адеп жана ахлак менен өз ойлорун баяндашат жана жетекчилерге угузушат. Карапайым адамдар зулумдук жана адилетсиздик көрүшсө, мамлекеттик мекемелерге барып, мыйзамдын негизинде өз укуктарын талап кылышы керек. Эгерде жетекчилер илим жана агартуу ээлеринен кеңеш сурабай, өз наадандыгы менен ката жана зулумду улантышса, аларды өз абалына таштап, сабыр менен күтүү керек. Бул сабыр бир нече он жылды талап кылса да, күтүү керек. Залим өз башын өзү жейт, ага каршы чыкпоо керек, антпесе жанга жана малга зыян жетет. Анткени ар кимдин бул коомдо өз иши бар, ошол ишти өз ордунда аткаруу менен тынчтык орнойт. Башканын ишин кылам деген ой адамды куйругун жыгач кыскан маймылдын абалына салат. Бирок адам эч качан зулумга ыраазы болбошу, адилетсиздикке көнбөшү керек. Ар бир адамдын көз алдындагы адамгерчиликке каршы аракеттерге каршы күрөшүүсү — жогорку парз. Азыркы күндө саясий талдоочулар тобу пайда болуп жатат. Алар ЖМК — сайттарда жана ар кандай платформаларда ар күнү же күн аралап өздөрүн көрсөтүп, сезимдерин жана көз караштарын коомчулукка сиңирүүгө аракет кылышууда. Эч бир чын ыкластуу жана акылдуу адам жакшы ниеттүү ишке каршы чыкпайт, тескерисинче, аны коргойт, бирок көзү бир жактуу — дүйнөнү 1D өлчөмүндө гана көргөн, Батыш философиясынын негизинде үстүртөн илим алган бул “талдоочулар” талдоого да, сынга да эмес, татаал сүйлөмдөрдүн конструкциясына, ар кандай жаттап алынган терминдердин боткосуна ээ, жана бул ботко конструкциянын үстүнө куюлуп, алардын калыс эместигин жана кастыгын бетке чыгарууда. Алардын сөздөрүнө көңүл бурулса, ар бир мамилеси маңызы боюнча мамлекеттин негиздерин алсыратууга, өкмөт иштеринин сапатын бузууга жана элдин байыркы маданий тамырларын кыркууга багытталган. Себеби алар саясий талдоочу эмес, саясий амбициясы бар адамдар, ал эми амбициясы барларда калыстык эч качан болбойт. Амбициянын маңызы — сен жөндөй албай жатасың, мен жөндөйм, сенин ордуңда мен иштешим керек деген жашыруун кыйкырык.

Калыс адам бузбайт, тескерисинче, кырдаалдын татаалдыгын эске алып, токтоолук менен ар бир сөзүн таразага салып, өлчөп сүйлөйт; адам напсисинин ар түрдүү оюндарынан кабары болгондуктан, сөздүн өзү менен эч бир ийгиликке жетүү мүмкүн эместигин билет. Элге кызмат кылам деген адам бийлик жана башчылык оорусунан кутулуп, кул жана кызматчы, кор жана зар болууну мойнуна алышы, ал тургай муну талап кылышы керек. Ошондой адамда жүрөк адалдыгы, сөздөрүндө чынчылдык жана калыстык болушу мүмкүн. Жүрөгү бийлик азгырыгынан эркин адам бейпилдикти сезе алат. Кызык карама-каршылык — эркек үй-бүлө башчысы, бирок көптөгөн эркектер үй-бүлө башчылыгынан качып, башкача айтканда, үйдүн ичинде урматтуу аялына бардык ишти — чечим кабыл алууну да, аткарууну да толугу менен тапшырат да, коомдо башчы болом деп аракет кылат. Сен эмне үчүн өз ишиңди кылбай, башканын ишине мурун сугасың дей турган эр жүрөк жок.

Акром МАЛИК