Хуб мебуд, ки ҳар одам дар бораи сиёсат дониши аниқ ва мухтасар дошта бошад. Аҷаб нест, ки огоҳӣ аз илми…

Хуб мебуд, ки ҳар одам дар бораи сиёсат дониши аниқ ва мухтасар дошта бошад. Аҷаб нест, ки огоҳӣ аз илми сиёсат сабаби аз бисёр балоҳои ҳаёти дунё эмин мондани инсон гардад. Сиёсат аз калимаи «сайисӣ» гирифта шудааст. Дар забони арабӣ аспбонро «сайис» мегӯянд. Аспбон шахсест, ки аспҳоро комилан мефаҳмад ва бояд забони аспро донад. Сиёсатмадор низ касест, ки одамонро – халқро мешиносад ва онҳоро дар роҳи некӣ идора мекунад. Ҳар мард роҳбар офарида шудааст – ҳар мард дар оилаи худ роҳбар ва сиёсатмадор аст. Бо роҳи рост бурдани зану фарзандон ба ҳар мард насиб намешавад. Аз ҳамин сабаб ҳам илми сиёсатро донистан лозим аст. Сиёсати давлат – ташкили корҳои давлат аст. Давлат се вазифаи асосӣ дорад – ҳифзи халқ аз душмани берунӣ; ҳимоя аз душмани дохилӣ; ҳалли низоъҳо. Душмани берунӣ – истилогарест, ки кишварро забт карда, мардумро ғулом месозад. Ба дарун роҳ надодани ӯ вазифаи давлат аст. Истилогар на танҳо ба замин ва сарватҳо, балки ба одобу ахлоқ ва шаъну шараф низ ҳуҷум мекунад. Душмани дохилӣ – ҷинояткорон: дуздон, қотилон ва ҷосусони душман мебошанд. Ҳимояи мазлум аз золим низ ба ҳамин банд тааллуқ дорад. Низоъ – ихтилофҳое, ки байни одамон пайдо мешаванд ва қазоват кардан дар онҳо низ ҳаққи давлат аст. Корҳои иловагӣ ва фазилатҳои давлат – ободонӣ, ёрии иҷтимоӣ, ҳавасманд кардани адабиёту санъат, дастгирии аҳли илм. Агар давлат се вазифаи худро ба таври комил иҷро кунад, корҳои боқимондаро худи халқ иҷро мекунад. Корҳои давлатро ҳукумат амалӣ мекунад. Аъзои ҳукумат аз одамон иборатанд. Аз роҳбари якум сар карда то поёнтарин мансабдор – ҳама мансуби ҳукуматанд. Инсон – хатокор аст. Қарорҳои инсон аз хато холӣ нестанд. Пас, ҳамеша аз давлат ва ҳукумат кори дурустро интизор шудан ва агар хато рух диҳад, фавран айбдор кардан ба ақл рост намеояд. Барои он ки ҳукумат кори худро дуруст иҷро кунад, одамон бояд ёрӣ диҳанд – ин ёриро аҳли илму маърифат дода метавонанд. Онҳо барои беҳтар кардани кори давлат бо одобу ахлоқ фикрҳои худро баён мекунанд ва ба роҳбарон мерасонанд. Одамони оддӣ агар зулм ва беадолатӣ бинанд, бояд ба идораҳои давлатӣ рафта, дар асоси қонун ҳаққи худро талаб кунанд. Баъд аз ин, агар роҳбарон аз аҳли илму маърифат маслиҳат напурсида, аз рӯи ҷаҳолати худ ба хато ва зулм идома диҳанд, онҳоро ба ҳоли худашон гузошта, бо сабр интизор шудан лозим аст. Агарчи ин сабр чанд даҳ солро талаб кунад ҳам, бояд интизор шуд. Золим сари худро худаш мехӯрад; набояд бар зидди ӯ баромад, вагарна ба ҷон ва мол зиён мерасад. Зеро ҳар кас дар ин ҷомеа кори худро дорад ва бо дар ҷояш иҷро кардани ҳамин кор оромиш ҳосил мешавад. Даъвои иҷрои кори дигаронро кардан инсонро ба ҳоли маймуне меорад, ки думашро чӯб фушурдааст. Вале инсон ҳеҷ гоҳ набояд ба зулм розӣ шавад ва ба беадолатӣ тан диҳад. Мубориза бар зидди амалҳои зидди инсонӣ, ки пеши чашми ӯ рух медиҳанд, қарзи олии ҳар инсон аст. Дар айни замон гурӯҳи таҳлилгарони сиёсӣ пайдо шуда истодааст. Онҳо дар ВАО – сомонаҳо ва платформаҳои гуногун ҳар рӯз ё як рӯз дар миён худро намоиш дода, мекӯшанд ҳиссиёт ва назарҳои худро ба омма бирасонанд. Ҳеҷ як инсони самимӣ ва оқил ба кори некниятона эътироз намекунад, балки онро ҳимоя мекунад; вале ин “таҳлилгарон”, ки чашмашон якҷониба аст – оламро танҳо дар андозаи 1D мебинанд ва дар асоси фалсафаи Ғарб дониши саҳлу сатҳӣ гирифтаанд, на таҳлил ва на танқид, балки соҳиби конструксияи ҷумлаҳои мураккаб ва шӯлаи истилоҳҳои гуногуни аз ёд кардашудаанд ва ин шӯла ба болои конструксия рехта шуда, ғаразнокӣ ва адовати онҳоро ошкор месозад. Агар ба суханони онҳо диққат карда шавад, ҳар як равиши онҳо дар моҳият ба заиф кардани асосҳои давлат, вайрон кардани сифати корҳои ҳукумат ва буридани решаҳои қадимаи фарҳангии халқ нигаронида шудааст. Сабаб он аст, ки онҳо таҳлилгари сиёсӣ нестанд, балки одамони дорои шӯҳратталабии сиёсианд ва дар касоне, ки шӯҳратталабӣ доранд, ҳеҷ гоҳ беғаразӣ намешавад. Мазмуни шӯҳратталабӣ – фарёди пинҳонист, ки мегӯяд: ту аз уҳда баромада наметавонӣ, ман аз уҳда мебароям, ба ҷои ту ман бояд кор кунам.

Одами беғараз вайрон намекунад, баръакс, мураккабии вазъиятро ба назар гирифта, бо хотирҷамъӣ ҳар сухани худро ба тарозу гузошта, санҷида мегӯяд; азбаски аз бозиҳои гуногуни нафси инсон огоҳ аст, медонад, ки танҳо бо худи сухан ба ҳеҷ муваффақияте ноил шудан мумкин нест. Одаме, ки мегӯяд ба халқ хизмат мекунам, бояд аз бемории ҳокимӣ ва роҳбарӣ халос шуда, ғулом ва хизматгор, хору залил буданро ба гардан гирад, ҳатто инро талаб кунад. Дар чунин одам ҳалолии дил ва дар суханонаш ростгӯӣ ва беғаразӣ буда метавонад. Инсоне, ки дилаш аз васвасаи ҳокимият озод аст, оромишро ҳис карда метавонад. Зиддияти ҷолиб – мард роҳбари оила аст, аммо бисёр мардон аз роҳбарии оила мегурезанд, яъне дар дохили хона ба ҷаноби зан ҳамаи корҳоро – қабули қарор ва иҷрои ҳамаи онҳоро месупоранд ва дар дохили ҷомеа мекӯшанд роҳбар шаванд. Марде нест, ки бигӯяд: чаро кори худро накарда, ба кори дигарон бинӣ меандозӣ?

Акром МАЛИК