ҮЧҮНЧҮ БАП

ҮЧҮНЧҮ БАП УУЛ

Биринчи бөлүм Уулдун сыпаты

Бир үй-бүлөдө уул болуп жашоо канчалык шараф болсо, ошончолук чоң жоопкерчилик. Уул — тукумдун уландысы. Үмүттөрдүн чырагы. Үй-бүлөнүн кубаты. Үй-бүлөнүн коргоосу. Үй-бүлөнүн мамысы. Үй-бүлөнүн тамыры. Уулдун мүнөзү баарын чечет — эгер ал кемчиликсиз ахлак ээси болуп чоңойсо, бүт үй-бүлөнү жаркыратат, атаны жана энени бакыт менен жашатат; Кудай көрсөтпөсүн, уул жараксыз болуп чоңойсо, үй-бүлөнүн караңгылыгы, бактысыздыгы, ата-эне өмүрүнүн кыйроосу, шерменделиктин башаты болот. Уул бул чындыкты эсин тааныган учурдан баштап аңдашы керек. Аңдашы үчүн шарт даярдалышы керек. Уул токтоо, салмактуу, жоопкерчиликтүү, кыймылдары бекем. Ал ооз ачып турбайт, шалпайбайт. Ал сезим менен эмес, акыл жана тартип менен ойлойт. Ал майдаланбайт, ал майдачылык менен улуулукту; марттык менен пастыкты; урмат менен кордукту терең түшүнөт. Ал кайраттуу жана эр жүрөк; ал акылдуу жана коркпос; ал күчтүү жана эмгекчил; ал амалдуу жана сабырдуу; ал боорукер жана мээримдүү; ал эсептүү жана алысты ойлогон адам. Уул өспүрүм кезинен баштап өз алдынчалыкка кадам коёт — ата-энеден акча алуу ага уят; ал өз жүгүн өзү көтөрүү жөнүндө, өлүгүн бирөөгө таштабоо, мээнетсиз жегич болбоо жөнүндө ойлойт. Ал көп сүйлөөнү жек көрөт, кыска сүйлөмдөр менен максатын түшүндүрүүнүн жолдорун табат; ишти бүтүрүп, үнсүз турууну жакшы көрөт. Ал тилине бекем. Былжырабайт. Куру сөз сатпайт. Жагынуудан жийиркенет. Эки жүздүүлүктү жана калпты эч качан кабыл албайт. Уул шаһватын тыят. Ал жашыруун жерлерде башка үй-бүлөнүн намысы саналган кыздар менен — намахрамдар менен жеңилдик кылуудан ар-намыс кылат. Көчө-көйдө, унаада кыздар менен ыржактап, кыткылыктап, божурап жүрүүнү уят, бетсиздик деп билет. Уул жибин үзгөн өгүз кунаажын менен уйдун артынан чуркагандай намахрам аялдардын жана кыздардын артынан кумар менен чуркабайт; ал өзүн бекем, таза жана ак кармайт; ата-эне тандаган кызга көңүл коёт, ата-эне тапкан кызга үйлөнүп, аны аяйт; ошого акылын, жүрөгүн ыраазы кылат; көңүл деп, нафс деп кыңкылдабайт; эгер кокус бир ак ниет кызга көңүл койсо, аны өзүнө адал жубай кылуу үчүн ата-энесине ыйба жана акылмандык менен билдирүүнүн жолун табат. Ыйламсырап, алсыздык менен кыңкылдап жүрбөйт. Уул ата-энеге кызмат жана таттуу сөз менен кубаныч тартуулап, ыраазылыгын алат. Ал туруктуулук жана бекемдиктин ээси. Уул арызкөй эмес, ал чечүүчү. Ал ичимдик менен өзүн кордобойт, кумар менен алек болбойт, бузуктук менен кыйроого учурабайт. Ал чечимдеринде бекем; канаатчыл. Ал ачуулуулук, былжырактык сыяктуу сапаттардан алыс. Ал эсин тааныгандан тартып күчтүү болот; план жана тартип менен иштейт; эркин чыңдайт. Уул илимди сүйөт, илим ахлин баалайт. Илим жолуна түшсө, чыныгы окумуштуу болот; өнөр же кесип жолуна түшсө, чеберчиликте жана жетилүүдө бийиктейт. Ал өз жолун тапканча күрөшөт, тапкандан кийин ошол жолдо бекем турат. Уул — үй-бүлөнүн аскери. Атанын ишеними жана таянычы, эненин сүйөнүчү жана сооротуучусу. Ал атанын кеңешин аткарат, буйругуна баш иет, энени ардактайт. Анткени ал — УУЛ.

Акром МАЛИК