Қалам — неъматест, ки Худо додааст. Вақте ки қалам мегӯем, эҷоди бадеӣ, илмӣ, нутқ, ваъзҳоро ба ёд меорем.…

Қалам — неъматест, ки Худо додааст. Вақте ки қалам мегӯем, эҷоди бадеӣ, илмӣ, нутқ, ваъзҳоро ба ёд меорем. Романҳо, қиссаҳо, ҳикояҳо; шеърҳо, қасидаҳо, достонҳо ва ғайра. Қалам ба дасти ҳама дода нашудааст. Худо ба касе, ки хоҳад, қалам медиҳад. Касе, ки ба дасташ қалам дода шудааст, чӣ тавре ки дар гирифтани он беихтиёр буд, дар партофтани он низ беихтиёр аст. Барои инсоне, ки ба дарди навиштан гирифтор шудааст, аз ин дард халос шудан ғайриимкон аст. Модоме ки навиштан ҳамчун сифат дар фитрати ӯ сабт шудааст, фарзанди одам дар назди хоҳиши навиштан бечора мемонад. Чунон ки гуфтаанд, марги морбоз аз мор, марги дорбоз аз дор аст, марги қаламкаш низ аз қалам будан эҳтимол дорад. Яъне касе, ки қалам ба даст гирифтааст, агар қаламро ба роҳи нодуруст сафарбар кунад, албатта, худаш ба азоби он гирифтор мегардад. Аз ҳамин сабаб қаламро бояд ба мақсадҳои дуруст бо нияти дуруст истифода бурд. Мақсади қалам — огоҳ кардани одамон аз ҳақиқатҳост. Ҳақиқат ин аст, ки то инсон худро ислоҳ накунад, ҳеҷ чиз дуруст намешавад. Олам бо қалби ту сухан мегӯяд. Ҳар чӣ дар қалбат ҳаст, бо ту рӯ ба рӯ мешавад. Ҳар коре, ки дар тақдират рӯй додааст, аз қалбат баромада омадааст. Қалбатро рост нигоҳ дор. Рост будани қалб бо хислатҳое чун ростгӯӣ, адолат, самимият, ҷасорат, инсондӯстӣ, ахлоқи зебо, сабр, таҳаммул, шукр, некӣ, муҳаббат, ҳикмат, вазнинӣ, шафқат, фурӯтанӣ, хоксорӣ, нармӣ, шуҷоат, тафаккур, қаноат, инсоф, ҳаё зоҳир мегардад. Дурӯғгӯй — бадбахт аст; золим — қабеҳ аст; дурӯя — пасту дун аст; тарсу — хор аст; қисмати касе, ки инсонҳоро дӯст намедорад, — бемуҳаббатист; касе, ки ахлоқаш зишт аст, — танҳост; бесабр — бероҳ аст; бетаҳаммул — шарманда аст; ношукр — маҳрум аст; бе некӣ — бад аст; сабуксар — беқадр аст; кӯтоҳфаҳм — нотавон аст; бераҳм — ба азоб мубтало аст; мутакаббир — аҳмақ аст; қалби сангдил сахт аст; сусти бешуҷоат — афсурда аст; бетафаккур — ҷоҳил аст; чашмгурусна — поймол аст; беинсоф — ронда шуда аст; беҳаё — гирифтори нафрат аст. Элу улус ба ахлоқи зебо ва ҳикмат муҳтоҷ аст. Бе ахлоқи зебо ва ҳикмат ҳеҷ мақсаде ҳосил намешавад. Қалам бояд ба инсонҳо дарҳои ахлоқи зебо ва ҳикматро кушояд. Қалам танҳо ифодакунандаи дардҳои шахсии инсон нест, ё он барои айбдор кардани касон вазифадор нашудааст, баръакс, он машъалест, ки ба халқ роҳи сӯи ҳақиқатро нишон медиҳад. Ҳақиқат — нур аст, кашфиётест, ки ба ту сакинат ва ҳаловат, завқу шавқ, ҳузур ва иштиёқ мебахшад. Ба назарам, вазифаи қаламро дуруст дарк кардам. Дарки ман аз мутолиаи саҳифаҳои бузургон ҳосил шуд. Умедворам, ки Худоям суханоне ба дилам илҳом кунад, ки ба қалбатон ҳамроз, ба роҳатон ҳамроҳ, дар машаққатҳо дастгир бошанд, ва онҳо ба шумо бирасанд...