Илҳом ба соҳиби имон аз ҷониби Худо меояд. Фикрҳое, ки дар бораи ҳаёт, дар бораи инсонҳо, дар бораи зебоӣ ва…

Илҳом ба соҳиби имон аз ҷониби Худо меояд. Фикрҳое, ки дар бораи ҳаёт, дар бораи инсонҳо, дар бораи зебоӣ ва умуман дар бораи ҳама чиз дар қалб пайдо мешаванд, аз ҷониби Худо мисли нур ба қалб ато мегарданд. Барои донистани он ки пайдо шудани чунин фикру хулосаҳои равшан дар идроку шуур илтифоти раҳмонист, ба ин нишонаҳо бояд нигарист: 1. Фикрҳое, ки пайдо мешаванд, набояд хилофи шариат бошанд ва дар натиҷаи корҳои гуноҳ наоянд. 2. Фикрҳое, ки пас аз истеъмоли арақ, кӯкнор ё чизҳои ба ин монанди ақлрабо фаввора зада меоянд, ҳар қадар бо ифодаи зебо садо диҳанд ҳам, аз сабаби нопокии қубури омаданашон дар қабулкунандагон ҳеҷ таъсири нек намебахшанд, ба сӯи некӣ ба по намехезонанд. 3. Модоме ки фикру ҳикмат меваи олами дарун ва тахайюл аст, пеш аз омода шудан ба ин кор гуфтани ҳамд, тасбеҳ, истиғфор ва салавот як бор шустани даруни худ аст. Яке аз сабабҳои наомадани ҳеҷ гуна фикру илҳом низ зиёд шудани гуноҳҳост. Ифлосии инсон аз хоҳишҳои ҳайвонии нафс аст. Хоҳишҳои ҳайвонӣ шаҳват ва ғазабро меафзоянд. Шаҳват ва ғазаб мисли парда қалбро мепӯшонанд. Нури ҳикмате, ки ба қалб меафтад, ба ҳамин парда бархӯрда, ба қалб намерасад. Чун ба қалб нарасад, ба забон намеояд. Қалб вайрон ҳам мешавад. Вайрон шудани қалб мисли вайрон шудани гӯшт аст. Чӣ гуна гӯшт бӯй гирифта, кирм зада, мепӯсад, қалб низ ба ҳамин ҳол меафтад. Чун қалб вайрон шавад, чизҳои ботил ва ҳаром, корҳоеро, ки ба шайтон ва ҷинҳои кофир хуш меоянд, дӯст медорад. Аз ҳамин сабаб баъзе шоирон ва нависандагон чизҳои хеле ифлос ва нафратоварро бо меҳру муҳаббат бе малол менависанд. Чӣ тавре ки ислоҳи гӯшти вайроншуда маҳол аст, ислоҳи қалб низ маҳол аст. Дар дохили қалб чизҳое чун ақл, фуод, идрок, шуур, сувайдо ҳастанд. Пас аз вайрон шудан ҳамаи инҳо ҳалок мешаванд. Зинда кардани онҳо машаққат мегардад. Илло, чизе, ки қалбро ислоҳ мекунад, муддати дароз аз он буридани олоиши нафс аст. Олоиш — яъне лой, олудагӣ. Олоиши нафс вақте қатъ мешавад, ки он ба азоб афтад. Агар бо ихтиёри худ ва бо ризоят нафсро азоб дода натавонӣ, қалбат ислоҳ намешавад. Чӣ тавре ки бемор, агарчи касбаш табиб бошад ҳам, ба муолиҷаи табиби дигар ниёз дорад, инсон нафсро мустақилона ислоҳ карда наметавонад. Нафсро итоат кунонда наметавонад. Ба ӯ тарбияи як муршид лозим аст. Муршид гуфта соҳиби кароматеро ва муҳаббатеро мегӯянд, ки муридро тарк намекунад ва аз ботину зоҳири ӯ хабар мегирад, агар муридаш бемор шавад, шахсан худаш бевосита муолиҷа карда метавонад. Ҳар кӣ гӯяд, ки ман ба устод ё муршид ниёз надорам, ӯ дурӯғгӯст. Интихоби муршид шартҳо дорад. Ҳар пири дучоршударо муршид намегиранд. Тасарруф ва қуввати ботинии муршид бояд хеле комил бошад. Шартҳои интихоби муршид илми алоҳидаест. Мо бошем, дар бораи бемории қалб сухан меронем. Вақте ки нафс ба итоат оварда шуд, вақте ки он мисли саг ғур-ғур намекунад, қалб аз касофати он халос мешавад. Мисли ҷигар, ки худро рӯёнда барқарор мекунад, қалб худро барқарор карданро сар мекунад. Аввал лубб дар қоқ миёнаи он, баъд фуод, ки онро иҳота кардааст, идроке, ки онро иҳота кардааст, шууре, ки онро иҳота кардааст, ақле, ки онро иҳота кардааст, сувайдое, ки онро иҳота кардааст, ва ниҳоят қалб саломатӣ меёбад. Он пок мешавад. Медурахшад. Дар он сифатҳо ва зоти Парвардигор таҷаллӣ мекунад. Акнун ин мақоми тамоман дигар аст. Он ҳикояи алоҳидаест…

Чорбайтӣ: Бар сари қалби беҷонам ашки ҳасрат рехтам, Баҳри рафтан бар роҳам бас сабру тоқат рехтам. Дарёи надомат вуҷудамро ғарқ сохт, «Ё Раб!» — гуфта фарёд кардам, дар ашки чашм фурӯ рафтам.