БОБИ ШАШУМ

БОБИ ШАШУМ

ОИЛА БУНЁД КАРДАН

Фасли аввал

Зарурат

Мо ба қисми асосии рисолаамон ворид шудем. Оила бунёд кардан – савдои умр аст. Ҳар як ҷавону духтар бояд андеша кунад, ки оила бунёд кардан яке аз масъалаҳои муҳимтарини ҳаёти ӯст. Тӯй – дилхушӣ нест. Тӯй – ҳодисаест, ки моҳияташ аз тамошое, ки сарояндагони тӯйҳо ба олам пешкаш мекунанд, амиқтар аст. Тӯй – рамз аст, яъне рамзи ҷиддитарин созиш ва аҳдбандии ду рӯҳ, ду инсоне, ки дар ҳузури Худо бо тақдири илоҳӣ офарида шудаанд – ҷавону духтар, имзои савгандест, ки дар назди мардум эълон шудааст. Ҷавон мулоҳиза мекунад, ки бо чӣ гуна зан як умр зиндагӣ карданист. Зан низ амиқ меандешад, ки бо чӣ гуна ҷавон умр ба сар бурданист. Мефаҳмад, ки бо оила зистан, муносибатҳои ҳалоли зану шавҳарӣ ҷузъи ҷудонашавандаи ҳаёти одамизод аст. Зану шавҳар умрбод мисли як ҷисм қӯрғони оиларо ҳимоя мекунанд. Дар оила кибру ҳавои зан ё шавҳар набояд ғолиб ояд; барои ободӣ ва осудагии оила ҳар ду ҷониб худро фидо мекунанд. Зану шавҳар – одамоне ҳастанд, ки дилҳояшон ба ҳам печидааст, якдигарро эҳтиёт ва ҳимоя мекунанд ва барои иттифоқи абадӣ аҳд бастаанд. Агар оила бунёд накунад, эҳтимоли он ки дар инсон симои инсонӣ ва маънавият боқӣ намонад, зиёд аст. Оила бунёд накардан инсонро ба бадбахтона зистан, аз умр маъно наёфтан ва мисли ҳайвон гузаштан мебарад. Ҳар як ҷавону духтар, ҳар як марду зан албатта бояд қасди бунёди як оилаи зебо кунад. Ин қарори худнамоӣ, масхарабозӣ ва беқайдӣ нест; ин асоси касб кардани як симо ва ҳайбати ҷиддӣ ҳам дар ҳузури Худо ва ҳам дар назари мардум ба шумор меравад. Марду зане, ки оила бунёд накардаанд, нимодаманд. Беоилагӣ – танҳоӣ ва бетакягоҳии рӯҳӣ аст. Ҳар як мард албатта ба як зани ҳалол муҳтоҷ аст, мард бе зан хароб мешавад. Ҳар як зан бешубҳа ниёз дорад, ки дар никоҳи як марди ҷавонмард бошад; зани бешавҳар – балапони бепаноҳ; гули садбарги зери пой мондагӣ; лолаи кандашуда аст. Хонае, ки зан надорад – гӯристон аст. Ҳавлие, ки мард надорад – вайронаест, ки фурӯ мерезад. Ҳаёти якҷояи марду зан ҳаёти ҳақиқӣ аст. Маззаи рӯзҳо, ранги лаҳзаҳо барои ҳар як инсон дар ҷуфти ҳалол аст. Духтароне, ки шавҳар накардаанд ё занҳое, ки оилаашон вайрон шудааст, дар дили худ ғамгинанд. Онҳо ҳар қадар пул ёбанд ҳам, дар боби мансабу мартаба ба қуллаҳо бароянд ҳам, ба ошёнаи ҳафтуми илму ирфон боло раванд ҳам, бо ҳисси нуқсон ва нокомӣ зиндагӣ хоҳанд кард. Онҳо дар идораҳо роҳбар бошанд ҳам, дар пеши камераҳо шӯху шаддод қаҳқаҳа зананд ҳам, дар дасташон пулҳои ҷаранг-ҷаранг гардад ҳам, гаронтарин либосҳоро пӯшанд ҳам, ҳатто мардони номаҳрам онҳоро таърифу тавсиф кунанд ҳам, бо гулҳову тӯҳфаҳо пур кунанд ҳам, модоме ки бар сарашон як шавҳар нест, модоме ки зери дасти ҳамин шавҳар, дар оғӯши гарми ӯ, дар итоати комили ӯ нестанд, он зан танҳо заҳр фурӯ мебарад. Бигзор бо суханони озодӣ, ҳуррият ва дигар калимаҳо худро тасаллӣ диҳанд, сафед кунанд, ҷанҷол бардоранд – ҳақиқат тағйир намеёбад. Ҳар марду зане, ки оила бунёд кардааст, вобаста аст оилаи худро эҳтиёт кунад. Ахлоқи зану шавҳар дар оила чӣ гуна бояд бошад, мавзӯи боби алоҳида аст; мо дар ин ҷо асоснок мекунем, ки шавҳар кардан ва зан гирифтан барои насли инсон то чӣ андоза зарурат аст. Мо барои занону духтароне, ки мегӯянд оила бунёд намекунам, занги огоҳӣ мезанем. Ё ба онҳое, ки мегӯянд оилаамро вайрон мекунам, фарёд мезанем, ки ҳушатро ҷамъ кун. Ҳамин тавр, ба қадри тавон гуфта шуд, ки оила бунёд кардан масъалаи ҳаёт ва мамот аст. Акнун бояд дар бораи синни оиладоршавӣ сухан гуфт.

Аз имкони оила бунёд кардан аз синне, ки қонун иҷозат додааст, фавран истифода бурдан маъқул аст. Дар боби духтарон гап ин аст, ки ҳар чӣ зудтар шавҳар кунанд, беҳтар аст. Дар корҳои рӯзгор устод шуда, ошпазӣ ва дӯзандагиро аз худ карда, илми тарбияи кӯдакро омӯхта, хонадони пурфайзеро гул кунондан зеботарин интихоб аст. Коре, ки шуданист, беҳтар аст, ки шавад. Ҳар қадар дер шавад, вазъият ҳамон қадар ногувортар мегардад. Маънои насиҳати асосӣ барои духтарон чунин аст: то шавҳар кардан бояд худро аз нигоҳҳои ҳарисона ва ҳайвонии ҷавонону мардони бегона ҳифз кунанд; ба ҳар духтар маълум аст, ки ӯ устухоне нест, ки сагон кашолакунон хоянд. Ҷисми худро ба бозор андохтан, то ҷавонон ба ман назар кунанд, барои духтар ҷуз шармандагӣ чизи дигаре нест. Аз ин бармеояд, ки гуфтугӯ ва мукотибаи духтар бо ҷавонону мардони бегона хилофи қоидаҳои иффат аст. Ин корҳо қимати духтарро ба замин мезананд, ҳеҷ баҳона ва сабабе ин корҳоро сафед намекунад. Ба ҳақиқат наздик аст, ки дар нигоҳи бе никоҳи ҳар ҷавон ба духтар шаҳвати ҳаром ва палид ниҳон аст; ҷавон хоҳад-нахоҳад, инкор кардани он ки ба духтари кушодалибос бо назари шаҳвату ҳирс менигарад, ғайриимкон аст; василаи бедор кардан ё қонеъ гардонидани шаҳват будан ба духтар зебанда нест. Дар донишгоҳҳо, техникумҳо ё коллеҷҳо, ҳатто дар мактабҳо; умуман, дар ҳар ҷое, ки бошад, «навиштани» таърихи «ишқ»-и худ аз ҷониби духтар ҷиддитарин хатои ҳаёти ӯ ба шумор меравад. Ҳамаи қиссаҳои ишқе, ки дар романҳо, қиссаҳо, ҳикояҳо, филмҳо ва сериалҳо васф ва романтиктаъбир шудаанд, аз сафсата ва дурӯғ иборатанд. Чунин контентҳоро нӯшида, хӯрда, бо он дилу ақлро заҳролуд карда, бар хилофи иффату ҳамияти худ бо ягон ҷавонон қиссаҳои «ишқи пок»-ро «эҷод кардан» – пайравӣ аз нафс, дақиқтараш, аз хоҳишҳои биологии бадан ва онро романтика, ишқ гуфта сафед кардан аст, халос. Ин корҳо он корҳое нестанд, ки духтарони боғурур, баландназар, покизатан ва равшанақл, ки мегӯянд оилаамро бар арзишҳои муқаддас бино мекунам, ба худ раво бинанд. Ба як сухан, чунин «романтика»-и духтарон танҳо беиззатӣ меорад ва ба қаҳрамони ҳикояҳои беҳаёи мардони беахлоқ шудан мебарад, халос. Хулосаи ин масъала чунин аст – духтарон бояд худро пок нигоҳ дошта, хаёлоти худро бо андешаҳои ҳаром олуда накарда, бидонанд, ки ҷуфти ҳалоли муносиб ва ҷавонмард насибашон хоҳад шуд; аз ҳад зиёд дар ин бора ба андеша фурӯ нараванд; зеро ин ҳам хуб нест; коре, ки шуданист, мешавад. Мазмуни танбеҳе, ки ҷавонон дар ин боб бояд донанд, чунин аст: сари як касб ё ҳунарро гирифта, қадр кардани зан ва илми муомила бо ӯро омӯхта, бори оиларо ба дӯш гирифта, зан гирифтан лозим аст, вассалом. Зангирӣ ва шавҳаркунии ҷавонону духтаронро падару модаронашон ташкил медиҳанд. Ҷавононе, ки сиёҳу сафедро фарқ карда наметавонанд, намедонанд, ки кадом ҷуфт ба онҳо мувофиқ аст, бинобар ин бузургсолон барои ин вазифа масъуланд; агар духтар бошад, ба ҷои хуб ба шавҳар додан; агар писар бошад, аз ҷои хуб ба ӯ зан гирифта додан қарзест, ки аз гардани ҳар падару модар соқит намешавад; агар падару модар набошанд, ин кор ба зиммаи дигарон меафтад, дар ин бора дар боби алоҳида сухан меравад; яъне мо мехоҳем ин хулосаро қатъиян таъкид кунем, ки падару модар ба беқайд гаштани ҷавонон иҷозат надиҳанд, худашон онҳоро соҳиби хонаву ҷой кунанд.

Акром МАЛИК