BİRİNCİ BÖLÜM

BİRİNCİ BÖLÜM AİLENİN HÜKÜMDARI — BABA

İkinci fasıl Babanın ahlakı

Baba, ailenin bütün yükünü omuzlarında taşıyan direktir. Bunu derinden kavrar. Güzel ahlakı kendisinin temel ilkesi hâline getirir. Baba, her şeyden önce metanet sahibidir. Ailenin dertlerinden ve meşakkatlerinden geri kaçmaz. Sorunları ve zorlukları mertçe omuzlar. Onun için aile ve ailenin işleri bir ölüm kalım meselesidir. Baba cesaret sahibidir. Aileyi korurken hiçbir şeyden korkmaz ve çekinmez. Aileyi hem bedenen hem manen korur; evladı yardıma muhtaç olursa kanatsız uçup yetişir; evin her hâlinden sorumludur: akşamları kapıları kapatır; lambaları ve gazı kontrol eder; muhtemel tehlikeleri önceden sezer ve korunma tedbiri alır. Baba içki içmez. Sigara içmez. Fuhuştan ve diğer kötü işlerden uzak durur. Baba zulmetmez. Baba acele etmez. Baba sabırlı ve halim olur. Baba ailedeki herkesi, özellikle de evlatlarını dikkatle gözler. Onlardaki bedenî ve manevi değişimleri, gelişmeleri gözden kaçırmaz. Çocuklarının gözü, yüzü, rengi – hepsi hakkında bilgi sahibidir. Çocuğun ne zaman üzgün, ne zaman sevinçli olduğundan haberdardır. Çocuğun gayretli mi tembel mi, doğru sözlü mü yalancı mı olmakta olduğundan gafil kalmaz. Çocuğunun tabiatının neyi sevip neden nefret ettiğini bilir. Çocuğun ilme mi yoksa mesleğe mi, hangi zanaata ve alana ilgi duyduğunu sezer. Çocuğu büyüklerin yanında, sokakta açıkça şımartmaz, öpüp koklamaz. Bunu daha çok davranışlarıyla, ilgisi ve şefkatiyle hissettirir. Çocuğu aşağılamaz. Hatasını yumuşaklıkla söyler. Düzeltir. Düzeltmesi için yardım eder. Çocuğun sözlerini dinler. Ama her sözüne doğru demez; bilakis araştırır, sonra ya tasdik eder ya reddeder. Çocuğu bir an bile denetimsiz bırakmaz, ama bunu ona zerre kadar hissettirmez. Çocuğun kusurlarını görürse önce iki kez uyarır, sonra ceza tedbirlerine başvurur. Öfkesini bir şekilde son derece ölçülü olarak belli eder ki çocuk babanın öfkesinin de var olduğunu bilsin. Baba ile çocuk arasında bir perde olması tabiidir. Baba, çocukla sırdaş ve dost olduğunu ortaya koymaya çalışmasın; bilakis çocuğun bütün ruh hâlini bilsin. Babanın sevgisi daima gizlidir ve bir zarurettir. Yani dile getirilmez, izhar edilmez. Belli şekillerde ve belli durumlarda, tabii olarak gösterilir. Böyle bir ihtiyacın vaktini babanın feraseti anlar. Baba emekten korkmaz. Çalışmaktan çekinmez. Baba gıybet etmez, kimseyi kötülemez. Baba sırlı bir şahsiyettir; onun dertleri ve kaygıları, sevinçleri ve mutlulukları çocuğa sır olarak kalmalıdır. Baba erken uyanmalı, bütün aileyi uyandırmalıdır. Baba ibadetlerini vaktinde yerine getirmeli, dua etmeli, helal ve temiz bir beden, temiz bir kıyafetle dolaşmalıdır. Baba, avret sayılan uzuvlarının yanlışlıkla bile çocuk tarafından görülmesine asla fırsat vermemeye gayret eder. Çocuğa küçüklüğünden itibaren onun önemli bir şahsiyet olduğunu, babanın ona gösterdiği ilgi ve dikkat ortaya koyar.

Akrom MALIK