BİRİNCİ BÖLÜM

AİLENİN HÜKÜMDARI — BABA

Üçüncü fasıl Babanın ailedeki siyaseti

Baba ailede çoğu durumda ciddi ve güler yüzlü bir insandır. O huzurlu ve sakin, ağırbaşlı ve vakurdur. Baba her çocuğunu çok derinden tanır. O çocuğunun terbiyesini en yüksek yere koyar. Baba, evlatları henüz okulda okurken onlarla her hafta ortak bir sohbet yapar. Sohbetin manası şudur – bu hafta kim neler yaptı, neleri yapamadı? Çocuklara dostça bir şekilde okulu, öğretmenleri, arkadaşları hakkında sorulur. Dinlenir. Onlara belli bir teşvik manasında duygusal tepkiler gösterilir: “Aa, öyle mi? Hıı… Vaaay. Aferin! Hadi, göster bakalım?” Yanlış konuşsa bile hemen uyarmaz, sohbetin sonunda şu yeri doğru olmadı der. Önemli nokta şudur ki, dünyada evladın dünya görüşüne etki eden en güçlü kuvvet babanın sözü ve amelidir. Evlat babasından duyduğu sözü ömür boyu bırakmaz, kulağına inci gibi takar, kalbinden çıkarmaz. Babasından gördüğünü ömür boyu taklit eder. Evlat bugün olmasa yarın, yarın olmasa öbür gün babasının nasihatine, öğütlerine dayanır. Belki başta nasihatlerin kıymetini çabucak anlamaz, ama zamanla anlar, hisseder; yani evlatta baba sözünü unutturmayan fıtri bir vasıf vardır; bunu baba derinden bilir ve çocuğuna nasihat etmekten, kendi sözlerini hayattan olaylar ve hikâyelerle süslemekten asla vazgeçmez. Baba ilme hevesli bir insandır. O daima okuma ve araştırma içindedir ve bu süreçten hiç durmaz; onun ilim sevgisi, marifeti aileye, çocuklarına etki etmeden kalmaz. Baba haftalık aile toplantısına mümkün olduğunca kendisi hazır bulunur; telefonlar unutulur, herkes hararetli bir sohbet eder. Baba çocuklarını dinlerken çocuklar da önce anne babayı, sonra birbirini dinlemeyi öğrenir. Baba daima annenin makamını ailede yüksek tutar, bunu hem amelde hem sözde gösterir; anneden tavsiye ister, onunla bazı meseleleri konuşur; çocuklar annenin muteber ve saygıya layık olduğunu gözleriyle görerek büyürler. Baba temizliğe sıkı önem verir: evin, avlunun, elbiselerin, kap kacağa kadar her şeyin temiz olmasını denetler. Hiçbir evladının kirli dolaşmasına izin vermez. Baba buyurduğu işin yapılıp yapılmadığını kontrol eder. İyi yapılmışsa çocuğunu maşallah diye över; eğer eksiği varsa yine övgüyle düzeltir. Baba çocuklarına ağır gelecek, yapılması zor, imkânsız bir işi buyurmasın; çocuk yapamazsa ya da babanın emri evde yerine getirilmezse ve bunun sebebi ve sonucu incelenmezse, babanın manevi kuvveti hanede sarsılır. Baba ailede kendi şanını ve saygınlığını korumak için mücadele eder, yani asla kendisine leke olacak bir iş yapmaz, çünkü çocukların önünde rezil olmak ağırdır. Baba çocuğun gerçek manada sahibidir, her yönden çocuğuna sahip çıkar: çocuğa hem özgürlüğü, bağımsızlığı hissettirir; hem de denetim altında olduğunu bildirir; bu denetimin çocuğa duyulan ilgiden kaynaklandığını sezdirir. Baba asla evladının önünde dili tutulmuş olmaz. Evladının karşısında kendini aşağıda tutmasın. Çocuk ergenliğe yaklaştıkça siyaset ciddileşir, çocuk sorumluluğun ne olduğunu sezmeye başlar.

(Devamı var)

Akrom MALIK