Дил махлуқи хеле нозук аст. Шояд онро ба як қатраи шабнам монанд кунем? Пеши назаратон ларзидани шабнаме ояд,…

Дил махлуқи хеле нозук аст. Шояд онро ба як қатраи шабнам монанд кунем? Пеши назаратон ларзидани шабнаме ояд, ки субҳидам барги гулро макон гирифтааст. Дил ҳам ҳамин тавр аст: меларзад, андак ғубор онро чиркин мекунад; ҳалок шуданаш осон аст – офтоб онро бухор мекунад; шамол онро мерезонад. Чӣ қадаре ки шабнамро дар ҳамин ҳолати поку дурахшонаш нигоҳ доштан мушкил бошад, дилро низ шаффоф ва соф нигоҳ доштан ҳамон қадар душвор аст. Барои нигоҳ доштани шабнами дил бояд онро бо посбонҳо ҳифз кард. Посбони аввал ақл аст. Бигзор ақл ба дил суханони нолозим ва кайфиятшиканро роҳ надиҳад. Баъзе ғайбатҳо дар бораи шумо ҳастанд, ки агар надонед, фоиданоктар аст. Агар донед, танҳо ғамгин мешавед. Ва дар бораи баъзе корҳои бади дигарон низ ғайбатҳое мавҷуданд, ки агар аз онҳо бехабар монед, ҳеҷ чиз гум намекунед. Онҳоро надонистан, надидан беҳтар аст. Дар бораи одамон гумону фикри нек доштан беҳтар аз он аст, ки ҳақиқатҳои зишти онҳоро дониста, дилсард шуда, нафрат кунӣ. Ҷустуҷӯи хатоҳо ва гуноҳҳои дигарон ва дар ин бора паҳн кардани гап пеш аз ҳама ба худи ҳамон ғайбаткунанда зиён меорад – дилаш аз ин озори беҳад мекашад. Дуюм, ин яке аз роҳҳои паҳн кардани фасод аст. Сеюм, агарчи гунаҳкор бошад ҳам, ӯро шарманда кардан ҳеҷ писандида нест, зеро дарҳои тавба кушодаанд. Албатта, дар ин ҷо зулм масъалаи дигар аст – одаме, ки мебинад касе ба зулм гирифтор аст, ҳатман бояд бар зидди зулм мубориза барад. Зулм коре аст, ки ҳеҷ гоҳ бо он созиш кардан намешавад. Инсон хоҳад-нахоҳад, бо одамони атрофаш пайванд дорад. Одамон ба якдигар ёрӣ медиҳанд ва ёрӣ мебинанд. Агар риштаҳои ёрии мутақобилаи одамон бурида шаванд, тамоми ҷомеа ба бадбахтӣ гирифтор мешавад. Кори некӣ ҳеҷ гоҳ набояд қатъ гардад. Беҳтарини некиҳо – некӣ кардани ту ба касест, ки ба ту бадӣ кардааст. Ҳангоми ин некӣ кардан холӣ будан аз миннат ва дағалӣ, аз калонгирӣ ва риё талаб карда мешавад. Омиле, ки ҳар инсонро аз некӣ бозмедорад – дар бораи дигарон гумону хаёли бад доштан аст. Сухани «фалонӣ дар бораи ту чунин гуфт!» ҳар одамро дарҳол аз некӣ кардан ба ӯ бозмедорад, балки ба бадӣ кардан рағбат медиҳад. Бо як сухан чашмаҳои некиро бастан мумкин аст. Инсон аз соҳибӣ кардан ба даҳони худ оҷиз аст-ку, оё даҳони дигаронро бастан мумкин мешуд? Пас, ба суханони ғайбат ва туҳмат сарбанд сохтан хеле душвор аст. Аз ин рӯ, посбони инсон, ки ақл ном дорад, бояд ҳар суханро санҷида тавонад. Барои ин набояд асири ҳар ҷумлаи шунидашуда шуд, балки бояд ҳақиқат ё дурӯғ будани онро донист. Агар ин имконнопазир бошад, матлуб аст, ки ин корро ба Худо ҳавола кунад ва интизор шавад, ки бо ҳикмати илоҳӣ ҳақиқат зоҳир гардад. Аз ин сабаб бузургон гуфтаанд, ки ба сухани як тараф такя карда, хулоса набарор. Тарафи дуюмро ҳам гӯш кун, шояд ҳақиқат дар миёни ин ду сухан бошад?! Агар чунин карда натавонӣ, сабр кун, интизор шав. Мурдае, ки ба дарё ғарқ шудааст, албатта, ба рӯйи об мебарояд. Муҳимаш, дилатро эҳтиёт кун.

Акром МАЛИК