Қисми 1

Қисми 1

Инсоне, ки дар бораи ишқ шунидааст, монанди парвонаест, ки дар бораи оташ шунида, аз рӯшноии он баҳра бурдааст, вале насӯхтааст.

Чун дар оташ сӯзад, аз вуҷудаш чизи солим намемонад. Месӯзад ва ангишт мегардад.

Касе, ки ба ишқ мубтало нашудааст, намедонад, ки он чист.

Ба ишқ мубтало шудан хорӣ ва забунӣ аст.

Аз ҳушу хирад ҷудо гаштан ва шармсор шудан аст.

На ақл, на идрок дар баробари ишқ саломат намемонад!

Чун шиддати ишқ хомӯш гардаду ҳокимияти ақл баргардад, ошиқ аз шарҳи корҳое, ки кардааст, оҷиз аст.

Вале дар баробари азоби ишқ, дарде, ки ҳиҷрону ҷудоӣ овардааст, маломатҳое, ки дар натиҷаи хориву расвоӣ пайдо шудаанд, ҷонро ба каф гирифта мемонад.

Қалбе, ки «Боз ишқ?.. Чӣ мусибате!» — гӯён месӯзад, ва ақле, ки дар баробари ишқ мисли ҷоне, ки аз марг мегурезад, талвоса мекунад, аз офат ва зулми ишқ огоҳанд.

Одаме, ки аввал бо ҳавас ба ишқ даромадааст, агар аз он саломат берун ояд, аз дубора дучор шудан ба он ба даҳшат меафтад. «Аз ишқ чӣ гуна саломат баромадам-а!» — гуфта, дар ҳайрат мемонад. Ба доғҳои сӯхтае, ки аз ишқ мондаанд, нигариста, мисли касе, ки хоби даҳшатнок дидааст, меларзад.

Дар бораи зулми ишқ ҳикоятҳои бисёре ҳаст, аммо аз ҳама аҷибтарини онҳо муҳаббати бовар накардании як валии солхӯрда ба як духтари насронист. Аз шарҳи ин ишқ ҳанӯз ақлҳо оҷизанд, донишмандӣ дар сукут аст. Вале ҳақиқат он аст, ки он шайх ба ишқ занҷирбанд гашта, ақлу ҳуш, имону Исломи худро бохт.

Ҳикоят чунин аст: шахсе бо номи шайх Санъон чаҳорсад мурид дошт. Худаш дар Макка мезист, ҳар яке аз муридонаш дар валоят ба мақомҳо расида буданд, ҳар хобе, ки худаш медид, рост мебаромад. Рӯзе шайх Санъон худро дар хоб дид, ки дар Рум ба як духтари насронӣ изҳори муҳаббат мекунад. Ин хоб қатъ нашуд. Ҳар рӯз онро медид. Оқибат шайхро шавқи донистани ҳикмати ин хоб фаро гирифт ва бо муридонаш роҳи Румро пеш гирифт. Пойтахти Рум — Қустантания дар дасти насрониён буд. Шайх ба Қустантания даромад. Дар ҳақиқат, ӯ иттифоқан духтари насронии 18-солаеро, ки барои ибодат ба калисо мерафт, дида, ошиқ шуд. Инро ҳеҷ тавзеҳе набуд. Шайх ҳар қадар ишқро пинҳон доштан мехост, илоҷ наёфт ва ишқ ӯро сӯзонда-сӯзонда ақлашро гирифт, балки ишқ пеш аз ҳама ақли ӯро сӯзонд. Шайх девонавор дар кӯчаҳои Қустантания саргардон гаштан гирифт. Рафта-рафта муридон аз ӯ шарм дошта, аввал насиҳат, баъд маломат карданро сар карданд. Вале шайх ҳеҷ суханеро ба гӯш нагирифт, балки ҷунуни ӯ аз сабаби ишқ аз ҳад мегузашт. Кӯдакони насрониён санг задани пирамарди девонаро одат карданд. Шайх шабу рӯзро дар кӯчае мегузаронд, ки маъшуқааш аз он мегузашт. Ба ҳеҷ чиз кор надошт. Муридон дар гирду атроф бечора мегаштанд ва аз шармандагӣ намедонистанд, ки худро ба куҷо гузоранд. Ниҳоят, шайх ба духтари насронӣ муҳаббати худро изҳор кард. Духтар ба ӯ хандид ва рафт. Акнун шайх кӯчаи духтарро макон карда, изҳори ишқ кунон дар он ҷо мехобид. Ниҳоят, баъд аз муддати зиёд духтар бо ӯ сухан гуфтанро лозим донист: «Шайхони мусулмон чунин будаанд-да. Майлаш, агар висоли маро хоҳӣ, аз динат мебароӣ, шароб менӯшӣ, Қуръонро месӯзонӣ; се сол рӯзҳо хук мечаронӣ, шабҳо дар калисои мо оташ меафрӯзӣ…» Шайх шартҳоро бо хушбахтӣ қабул кард, муридон ҷуз даст кашидан аз ӯ роҳи дигаре наёфтанд ва оҳу воҳ карда, аз пири худ рӯй гардонда, ба чор тараф пароканда шуданд…

Давом дорад.