Ба дили худ назар андоз: оё он дӯст мехоҳад? Мегӯяд, ки касе бошад-у, бо ӯ ғаму андӯҳамро сабук кунам? Ӯ ба…

Ба дили худ назар андоз: оё он дӯст мехоҳад? Мегӯяд, ки касе бошад-у, бо ӯ ғаму андӯҳамро сабук кунам? Ӯ ба ман, ман ба ӯ такягоҳи беминнат бошам? Оё мегӯӣ, ки ба ман дӯсте лозим аст, ки асрорамро пинҳон дорад, ба ман некӣ хоҳад, дар ҳаққам дуо кунад ва агар гумроҳ шавам, ба роҳи рост ҳидоят намояд? Пас ин суханон барои туст: лутфан, шитоб накун! Аввалан, бидон, ки чунин дӯст танҳо як инсон буда метавонад. Сониян, фаромӯш накун, ки он дӯст бояд дӯсти рӯзи қиёмат бошад. Дӯсти қиёмат он аст, ки агар туро ба дӯзах ҳукм кунанд, гуноҳҳои туро низ ба дӯш гирифта, барои ба биҳишт даромаданат ба Худо илтиҷо мекунад. Хоине, ки ҳанӯз дар ҳамин дунё баъзе нуқсонҳои туро фаҳмида, онро ба ҳама мефурӯшад ва зери пой мекунад, аз зани хоин ҳеҷ фарқе надорад. Сеюм, ба атрофат назар андоз: кӣ сазовори чунин будан аст? Дар дили кӣ ниёз ба дӯст ҳаст? Оё инсонеро мебинӣ, ки ба дараҷае баландмақом, ҷавонмард ва амиқфикр бошад, ки дӯст шуда тавонад? Ва оё он одам ба ту меҳрубон аст? Чорум, агар чунин одамро ёбӣ, бояд панҷ сол интизор шавӣ. Соли аввал ӯро меомӯзӣ. Ба ҷиҳатҳои заиф ва қавии ӯ менигарӣ: агар дурӯғгӯ, ваъдабоз, дурӯя ва пургӯ бошад, корҳояшро нимкора ба анҷом расонад, хомӯшона рӯй гардону бирав. Бо чунин нокасон ҳамсуҳбат ҳам набош. Агар аз мушоҳидаҳоят маълум шуд, ки ӯ пок ва ҳалол аст, акнун ба ӯ некиҳои моддӣ кун, кам-кам суҳбат ороста, бо олами ӯ шинос шав. Якҷоя корҳои шарикӣ кун. Аммо худат сир надеҳ. Ин ҳол як сол идома меёбад. Соли сеюм аз ӯ андаке дур шав, баъд аз ӯ ёрӣ пурс; пул гир ва мӯҳлати баргардонданро ба таъхир андохта, дар ҳоли душворӣ баргардон. Соли чорум ӯро ба санҷиши ҷиддӣ гузор: сахт гап зан, ранҷиш кун; ӯро озурда соз. Агар бо вуҷуди ин ҳолатҳо ба ту бо марҳамат нигарад, туро тарк накарда, барои фаҳмидан ва роҳ нишон доданат кӯшиш кунад, пас аз санҷиш гузаштааст. Соли панҷум ӯро боз сахт тафтиш кун; ҳамаи ҳолатҳоро таҳлил намо. Умуман, дар панҷ сол худи зиндагӣ ҳам имкон медиҳад, ки инсонро аз ҳар ҷиҳат бубинӣ. Агар дилаш ҳалим, ақлаш солим, фикраш амиқ, кораш ҳалол, фаҳмаш тез, дилсӯз, дар ҷои худ сахтгир, барои дӯст ҷон додан омода; ҳамеша барои ҳимоя тайёр бошад ва дили ӯ низ ба дӯсту ҳамроз ниёзманд бошад, метавон аҳд баст, изҳори дил кард ва дӯстӣ намуд. Вагарна, ба доми дӯсти дурӯғин меафтӣ ва ҳалок мешавӣ. Агар дӯсти ҳақиқӣ ёбӣ, хиёнат намебинӣ. Агар ба хоин дучор оӣ, ӯ дар ду дунё ҷигаратро месӯзонад. Туро фурӯхта, ба ту бадӣ мекунад; аз ҳасад ба шаъни ту туҳматҳо месозад. Ба вафодорон салом, ба хоинон ҷазои Аллоҳ бод!