Сирре ки миёни Худо ва банда аст, ба ҳеҷ кас лозим нест. Маънои ин сухан ин аст, ки банда корҳоеро, ки барои…

Сирре ки миёни Худо ва банда аст, ба ҳеҷ кас лозим нест. Маънои ин сухан ин аст, ки банда корҳоеро, ки барои Худо мекунад, набояд ба дигарон гӯяд. Ғайр аз ин, касе ки лутфҳоеро, ки Худо ба ӯ мекунад ва кардааст, фош намекунад, бурд мекунад. Пас, агар одамизод коре ки барои Худо мекунад ва неъматҳое ки Худо ба ӯ медиҳад, пинҳон дорад, писандида аст. Агар чунин накунад, чӣ мешавад? Касе ки Худоро дӯст медорад, барои Худо кор мекунад ва мақсадаш ризои Худост; агар онро бигӯяд ва дигарон барои ин ба ӯ қоил шуда, «офарин, худоҷӯй будаӣ» гӯянд ва ӯ аз ин шод гардад, мақсад куҷо мемонад — оё ӯ ризои Худоро меандешид ё олқиши мардумро?! Худо ба бандааш мадад медиҳад, каромат медиҳад. Ин монанди рағбате барои кори нек аст. Монанди он ки ба кӯдаки хурдсол «баракалло» гуфта, қанди хурӯсак медиҳанд. Аммо зебо он аст, ки банда мисли кӯдаки хурдсол рафтор накунад — ҳар кароматеро ки дорад, нагӯяд. Зеро Худо — подшоҳ, одамизод — ғулом. Чаро ғулом бояд сирри подшоҳро фош кунад? Оё касе ки сирри подшоҳро фош кард, аз даргоҳ ронда намешавад? Дар натиҷаи он ки банда аз кароматҳое ки ба ӯ дода шудааст сухан мекушояд, мардуми авом ӯро «зоти наздик ба Худо» гуфта, гирдаш парвона мешаванд. Вой, эй худоҷӯй, оё ту мехостӣ худро Худо эълон кунӣ? Хоксории аз ҳад гузашта чунон сохтакорист, ки сурати он мисли такаббури аз ҳад гузашта зишт аст. Самимият ва соддагӣ, меъёр ва миёнаравӣ — зебоии аслӣ ва наҷот аст. Дар одаме ки Худоро шинохтааст, аз ҳад гузаштан намешудааст ва дар ҳар ҷое ки аз ҳад гузашта шавад, бехабарӣ аз Худо будааст. Ғафлат чунон пардаи ғафсе будааст, ки чашми ҳар киро пӯшонад, кас маст шуда, ҳеҷ чизро дарк намекардааст — одамизод бехабар мегаштааст, ки аз шукр, аз сабр дур аст, ташвиши дунё ӯро забт кардааст ва дилашро чизҳои беҳуда фаро гирифтаанд. Аз ин рӯ ҳар рӯз нафас рост карда, аз ғавғоҳо холӣ шуда, чашм пӯшидан кори хуб аст. Таҳлил кардани хатоҳо ва надомат кашидан, бо вазминӣ ба кори дунё назар андохтан айни ҳикмат аст: бо ин ҳама давутоз ин оламро тарк хоҳам кард; аз чизҳое ки маро банд кардаанд, чӣ фоида меёбам? Баҳои корҳоям чӣ гуна аст — хуб ё бад?.. Диламро чӣ чизҳо пур карданд-у, ҳаётамро чӣ чизҳо фаро гирифтанд? Ба киҳо зулм кардаму ба киҳо беадолатӣ?.. Баъзан касе ки худро ба ҷараён месупорад, аз ғарқ шудан раҳо меёфтааст. Дар асл, дили касе ки бо Худо бештар ва дарозтар розу ниёз кардааст, ором ва нафсаш сокин аст. Сирри миёни Худо ва одамизодро ҳеҷ кас надонад; агар инро надонанд, бандагон ҳеҷ чиз гум намекунанд; агар донанд ҳам, чизе намеёбанд. Даҳони авом машғулият мехоҳад: ё касеро таъриф кардан, ё касеро ҷавидан. Таърифкардаашро фаромӯш мекунад, ҷавидаашро туф мекунад. Аз ба даҳони авом афтодан бояд ҳазар кард.

Акром МАЛИК