Dokuzuncu bölüm

Dokuzuncu bölüm

HAMİLELİK, ÇOCUK BAKIMI VE TERBİYESİ

İkinci kısım

Bebek

Bebeğin doğumu büyük bir mutluluktur. Bu noktada genç anneyi herkes desteklemelidir: çoğunlukla kayınvalide bu noktada sorumluluğu üstlenir. Gelinin doğuma hazırlığına, doğumhaneden çıkışına, ebe ve kadın doktorlarla konuşmaya, gelinin koruyucusu olarak doğum sürecindeki sorumluluğu sağlama işlerine kayınvalidenin baş olması iyidir. Eğer kayınvalide bu noktada gelini kendi hâline bırakır, “Başının çaresine kendin bak” derse, gelin tecrübesizlikten sıkıntı çeker: doğumhanede şimdi birçok ebe ve doktor herkesin eline bakar olmuş; para vermeyenlere ters ters bakarlar, ilgi göstermezler, kaba davranırlar. Şefkatli, samimi, tamah etmeyen doktorlar çok azdır; çoğu para vermezsen seni insan yerine koymaz. Kayınvalide o tamahkârlara hediye verir, onları razı eder, kendi heybetiyle de doktorların işe ciddi bakmalarına sebep olur. Anneyi ve bebeği hastaneden israfa kaçmadan ama tören, sevinç ve bayram havası içinde çıkarıp almak güzel âdetlerden sayılır. Yeni misafir güzel niyetlerle, dualarla ve sadakalarla karşılanır. Eğer çocuk çok küçük doğmuşsa biraz büyümesi beklenir; eğer iyi, tombul tombul doğmuşsa beşiğe bağlamak makbuldür. Bazıları bugün beşiğe taş atıyor. Bu bir hatadır. Beşiğin hiçbir kusuru yoktur. Her bebeği beşiğe bağlamak gerekir. Bu onu bebek bezi denilen şeyin azabından kurtarır, idrarının ve dışkısının bedenine yapışıp kalmasından halas eder; ayrıca şu iyi taraflarını da saymak mümkündür:

1. Çocuk beşik içinde iyi uyur, çünkü beşik örtüsü bunu sağlar – karanlıkta, sakin bir yerde yavru huzur içinde dinlenir. 2. Bebek genellikle çok irkilir. Ayakları ve elleri sıkıca ve ölçülü bağlandığı için irkilip ürperip durmadan rahatsız olmaz. 3. Yeni doğan çocuk üç sebeple ağlar: karnı acıktığında; karnı gaz yaptığında; kulağına soğuk rüzgâr girdiğinde. Çocuk ağlarsa ve karnı doyurulmuşsa, karnını sıvazlayıp yoklamak gerekir; eğer gerginse, demek ki gaz yapmıştır; kulağı işaret parmağıyla dikkatlice bastırılır, çocuk ciyak ciyak bağırırsa, demek ki kulağına rüzgâr değmiştir. Beşik örtüsü ve kundak çocuğu işte böyle soğuk rüzgârdan korur. 4. Çocuk henüz bebekken, biraz sesi çıkar çıkmaz onu avutmak şarttır: karnı acıkmışsa emzirmek; karnı gaz yapmışsa ütüyle biraz ısıtılmış havluyu karnına koyup sıvazlamak; kulağı ağrıyorsa doktorla istişare ederek çaresine bakmak gerekir; ta ki çocuk uzun süre ağlamasın ve mızmız olmasın. Çocuk bebekken ilk üç ay boyunca günde 14-18 saat uyumalıdır. Bu uyku onun iyi gelişmesi, kemiklerinin büyümesi ve duygusal açıdan dengeli olması için şarttır. Eğer beşiğe bağlanmazsa çocuk böyle bir uykuyu bulamaz. Beşikte biraz sesi çıkınca dikkatlice sallanır, çocuğun kesintisiz ve kaliteli uykusu sağlanır. Hiç kimse beşiği bebeğin beyni sarsılacak derecede sallamaz, elbette bunu herkesin aklı alır. Beşiğe bağlanmazsa çocuğun yeterince uyuyamaması ihtimali büyüktür. Bazı genç anne babalar “Çocuğum uyusun” diye ona suni sıvılar içirebilirler. Bunlar doğru değildir. Demek ki beşik gereklidir, çocukları beşiğe bağlamak şarttır. Beşiğe dil uzatanlar, bilerek ya da bilmeyerek bizi denenmiş yoldan çıkarmak isteyenlerin değirmenine su taşıyorlar, ne yazık. Çocuğu ilk yıkama işi çocuk bir haftalık olduğunda yapılır. Bunda da genç anneyi yalnız bırakmak olmaz; gelinin kendi annesi ya da kayınvalide bu işte baş olmalı, çocuğu kendileri yıkamalı, yıkayıp paklamalıdırlar. Ayrıca bu annelerin torunlarını kendilerinin beşiğe bağlamaları, beşiğe bağlama ilmini genç anneye öğretmeleri gerekir. Kayınvalide gelinin kırkı çıkana kadar onu korumalı, bebekli eve yabancıları sokmamalı, üzerlik tütsüsü yakmalı, sürekli dualar okumalıdır. Gelin 5-10 gün iyice yatıp gücünü toplamalıdır, sonra durumuna göre ev işlerine, başka işlere bakmaya başlar. Kayınvalide bu günlerde geline karşı daha da yumuşak, şefkatli olmalı, torununun durumunu kendi gözetiminde tutmalıdır. Genç annenin yardıma en çok muhtaç olduğu dönem bu dönem sayılır. Kayınvalide ağlayan çocuğu avutmalı, karın gazını gidermeye yardım etmeli, gelinin doğru beslenmesini üşenmeden kendisi idare etmelidir. Yaklaşık altı ay boyunca çocuğun midesi yemek sindirme işini öğrenir. Annenin yediği yemek süte dönüşür; bebeğin midesi yemeğin içindeki maddeleri süt şeklinde alır ve onu sindirmeye alışana kadar zahmet çeker. Bu sebeple karnı gaz yapar; bu zahmeti azaltmak için annenin seçe seçe beslenmesi iyi olur. Bunda kayınvalide yardım etmezse, genç annenin dikkatsiz davranması, ne olursa olsun yemekleri karıştırıp yemesi tabiidir. Çocuk geceleri ağlar. Altını temizlemek, değiştirmek gerekir. En önemlisi, her anne mutlaka çocuğumu emzireceğim diye niyet etsin. Bunu yüce bir değer bilmek gerekir. Ana sütüyle çocuğun bedenine sevgi, güç girer. Çocuk iki yaşına kadar tam olarak ana sütü emerse, hem bedenen hem ruhen sağlıklı büyür. Genç anneler de babalar da çocuk ağlarsa öfkelenmesinler. Sabretsinler. Çünkü kendilerini bu ağlamaya dayanamayacakmış gibi hissedebilirler. Bebeğin ağlamasına gerçekten dayanmak zordur, ama o ağlamanın Allah’ın rahmeti olduğunu unutmamak gerekir. Asla yavruya öfkelenmeyin. O, Allah’ın rahmetini getirir, gazabını savar, bereket kapılarının açılmasına sebep olur. Bizim günahlarımız çok fazladır, çocuk ise bize kalkandır.

Eğer yavrular, yaşlılar, çaresizler, engelliler ve hastalar aramızda olmasa, üzerimize ilahî şefkat yağmaz olur, durur, belki de gökten taşlar yağar. Ve genel olarak yavruya öfkelenmek hayvanın bile işi değildir. Bebek büyüyüp kucağa alınır, göze görünür hâle geldikçe endişeler biraz azalır, herkesin sevinci artar. Bebek biraz hasta gibi görünürse, bedenini iğneyle delmemek, bedenine türlü ilaçlar sokarak onu zehirlememek gerekir. Mümkün olduğunca büyüklerle, tecrübeli doktorlarla istişare edilirse, onlar zararsız ve kolay yollarını söylerler. Özel klinikler çoğalıp doktorlardan da insaf kaçtıkça, çocuğu hasta diye götürürseniz çuval çuval ilaç yazmaktan çekinmeyen yüzsüzler ve vicdansızlar, insafsızlar ve yalancılar çok fazladır. Allah tevfik versin. Bebek yavaş yavaş gülmeye, ses çıkarmaya, duygularını ifade etmeye başlar. Sonra türlü harfleri de söyler. Yavaş yavaş emekler. Oturmayı öğrenir. Ayağa kalkmaya çalışır. Bunların hepsi zamanında olur. Kızlar daha erken konuşur, daha erken yemek yer, daha erken emekler, daha erken yürür ve oturur. Oğlan çocuklarında bu biraz geç olur. Acele etmemek, endişelenmemek, bu konuda kayınvalidenin sözlerine kulak vermek gerekir. Çocuk ılık su içer; üç aylıktan itibaren sütten başka çok az miktarda, mesela köy tavuğunun haşlanmış yumurtasının akından bir maş tanesi kadarını günde yiyebilir. Aydan aya bu artırılırsa, tecrübeli doktorların söylediğine göre kalsiyumu sağlar. Çocuğu sürekli sarıp sarmalamamak, havayı hissetmesine izin vermek gerekir. Kışın serinliği, yazın sıcağı bedeni ölçülü şekilde hissetsin; özellikle çocuğun teni güneşin sabah ışıklarına doymalıdır. Şehirde yaşayanlar her gün çocuğu temiz havada gezdirme saatini belirlemelidirler. Bunda çocuğun üşütmemesi için tedbir almak gerekir. Çocuk mevsime göre belirli aralıklarla yıkanır. Asla sentetik giyemez, yalnızca yüzde yüz pamuklu yumuşak giysiler giymesi şarttır. Bir yaşını dolduran çocuk evde kazanda pişen yemekleri rahatça yiyebilir. Ölçülü şekilde ufalanıp yumuşak hâle getirilerek verilir. Çocuğa güç verecek şeyleri ölçülü yedirmek gerekir. Hem ana sütü hem yemek onun güçlü kuvvetli büyümesine sebep olur. Çocuk günden güne tatlılaşır, oyuncağa ilgi duyar, şımarıklığın ne olduğunu bilir; çocuktan sevgiyi ve şefkati esirgememek gerekir. Elbette vaktinde uyutmak şarttır. Böylece çocuk iki yaşına girer. Onun bebeklik dönemi biter, artık soru sorma ve düşünme dönemine sıra gelir.

Akrom MALIK