ÖZGÜR İNSAN FELSEFESİ

ÖZGÜR İNSAN FELSEFESİ

Önsöz

Eline kalem verilen insan, toplumdaki sorulara cevap arayan insandır. Başkalarını sıkıntıya sokan meseleleri çözmekle uğraşır. Bu anlamda ona düşünür denir. Her kalem ehli düşünür olmak zorundadır.

Yazmaya koyulduğumuz bu yeni risale bilimsel bir araştırma ya da edebî bir eser değildir; publisistik ya da duygusal yazılar da değildir. Birine nefret saçmayı ya da birine sevgi satmayı planlamaz. Bu eser bu gece ve gündüzde tam bu biçimde ve tam bu suretle doğmalıydı. Çünkü dün bu esere ihtiyaç duyulmamış olsa şaşılmaz. Yazılması gecikirse belki güncelliği kalmaz. Her hâlükârda bugün bu konuda yazmak için yazar bir mecburiyet hissetti.

Allah'tan yardım dileyerek onu çabucak tamamlamayı arzu ediyor.

Kitabın konusu bugünkü insanların hayallerinin, arzularının, yaşam tarzlarının, düşüncelerinin, bir anlamda inançlarının tasvirinden ve tahlilinden ibarettir.

Kitap insanları özgür olarak yaşamaya davet eder. Şüphesiz bu davetin en klasiklerinden biri Azizüddin Nesefî'nin “İnsan-ı Kâmil Kitabı” idi. Sonraları Batı'da da insanı çeşitli kıskaçlardan kurtarma girişimleri oldu. Ama hâlâ amaç gerçekleşmemiş gibi – Batı'nın modellediği insanlar özgür olacağız diye karamsarlığa, sıkıcı zevk ü sefaya ve dizginsizliğe esir düşmüş gibi. Bu zindana herkesi çekmek istiyorlar gibi.

Kitap daha çok Özbek toplumundaki bugünkü düşünce süreçlerine dikkat çeker. Mümkün olduğunca bütün kesimleri kapsamak amaçlanmıştır. Bu mümkün olmazsa, en çok etki eden düşüncelere dikkat çekilecektir.

Tasvir sürecinde belirli kişiler ya da gruplar anılmayabilir. Bu, sadece yazarın tercihidir.

Kitap büyüklere ilginç gelir mi, gelmez mi, bilinmez; ama daha çok gençleri düşünmeye sevk etmek yolunda kâğıda dökülüyor. Kitap belirli bir ideolojiyi ya da görüşü aşılama yolundan gitmez.

Belki her akıl sahibini süreçlerin nehrinde akıp gitmemeye çağırır; olayların bataklığına batmamaya davet eder; neredeyiz, neler yapıyoruz, nereye gidiyoruz meselesini en ince ayrıntısına kadar tartışmaya açar. Tartışmanın dışında kimsenin kalmaması ihtimali yüksektir. Tartışmada yazardan taraf tutmasını beklemeyin. Yazar adalet ve hakkaniyetin yanında durmak için gücünü harcar.

Kitap, milâdi XX. yüzyılın sonundan başlayarak XXI. yüzyılın 26. yılına kadarki dönemde daha çok yurdumuzdaki düşünce dönüşümlerini merkeze alır. Bugünkü kargaşanın ve hızın kök sebeplerini gündeme getirir. Ruhun ve aklın nasıl çalındığından, şehvet ve nefsin, cehalet ve rezaletin nasıl muzaffer olduğundan söz eder.

Bize göre, youtube'da son beş yılda türeyen safsatacılıkları saymazsak, bu konuda sistemli bir tahlil mevcut değildir. Bu konuda bir kitaptan ise henüz söz edilemez. Çünkü bütün tahliller siyasi yönelimli olduğu için beklenen amaç – nereye gidiyoruz ve nelerle meşgulüz sorusunun cevabı açık kalmaya devam ediyor.

Önsözümüzün son satırları kişiselleşti. Demek ki kitabın bazı yerlerinde yazarın kişisel görüşleri de görünecekmiş; bunu da hesaba katarak okuyacağınızı umuyoruz. Şimdilik içindekilerimizde bugünün tartışmaları, manevi-fikrî bağlam, Batı ile entegrasyon, ilerlemenin şiddeti, insanların ruh hâli ilk konu olursa, sonra insanı tutan kıskaçlardan söz edeceğiz herhâlde.

Hiçbir zaman bütün sözlerimiz doğru olmaz; hatalı ifadelerden de doğru ve hak olan anlamı kavrayacağınızı umuyoruz.

Dualarınıza muhtacız, tevfik Allah'tandır.

Saygılarımla, Akrom Malik.

Çarşamba akşamı, 16 Eylül 2026, 21:43. Taşkent şehri.