BİRİNCİ BÖLÜM

BİRİNCİ BÖLÜM AİLENİN HÜKÜMDARI — BABA

Üçüncü fasıl Babanın ailedeki siyaseti

(Başlangıcı. Devamı)

Babanın oğula ve kıza yaklaşımı farklıdır. Kızına sert konuşmaz, yalnızca yumuşak konuşur. Babanın kızını öpmesi tavsiye edilmez, aynı şekilde kız da babasını öpmemelidir. Bu, eski millî terbiyenin bir parçasıdır. Kızın terbiyesiyle anne ilgilenir ve bu konuda ayrı bir bölümde söz edilecektir. Baba oğlunu denetim altında tutarken bunun şartları vardır. Birincisi, oğul yapılabilecek ve yapılamayacak işlerin listesini bilmelidir; bu konu ona adım adım ve ayrı sohbetlerde yaşına göre anlatılır. İkincisi, baba bazı durumlarda oğlunun hatalarına göz yummalı, işaretlerle onu düzelmeye davet etmelidir. Bile bile başkalarının kusurlarına göz yummanın adı tegâfüldür ve güzel ahlakın onda dokuzunun tegâfülden ibaret olduğu söylenmiştir. Üçüncüsü, baba oğlunun yaşı büyüdükçe ona bağımsız karar alabilmesi için ortam hazırlamalıdır; oğul bu kararlarının ardından gelen kayıpları da görmeli ve ders çıkarmalıdır. Dördüncüsü, baba evlat için ilk nefis mürebbisidir, yani evladın nefsini en iyi terbiye eden babadır; bu hakikati unutmadan baba, oğlunun azgınlaşan nefsini dizginlemekten geri durmasın. Babanın oğluna bedenî, organizasyonla ilgili işler buyurması, bu işlerin nasıl yapılacağını öğretmesi tabiidir. Babanın oğluna en az üç zanaat — el emeğine dayalı zanaat öğretmesi, bu konuda onu bir ustanın yanına vermesi iyi bir iştir; oğul bu zanaatla geçimini sağlamasa bile bu zanaat ona bütün hayatı boyunca büyük bir yardımcı olur. Ayrıca baba oğluyla vakit geçirmek, seyahate çıkmak, belirli vazifeleri birlikte yapmak gibi işleri de yapar. Yani oğluyla dağa, uzun yolculuğa, spora, çeşitli etkinliklere, pilav davetlerine, düğüne, yas toplantılarına, cenazeye ve benzerlerine birlikte gitmelidir. Bu süreçte oğul babasını daha iyi tanır ve ruhen ona daha çok bağlanır. Babanın bütün terbiyeyi ben verebilirim demesi hatadır. Elbette oğlu için kâmil bir üstat aramalıdır. Üstadın yaşça büyük, evli, adına ve şanına leke düşmemiş, başka talebeleri olgunluğa eriştirmiş, güvenilir biri olması uygundur. Bugün üstadı babanın kendisi bulmazsa ve oğul bir üstat bulursa, baba onunla şahsen görüşür; içine sinerse onun hizmetini görür, oğlu için ona iyilikler eder. Bu yol göstermelerin hepsi tavsiyedir; bunlar kâmil evlat yetiştirmek için genel kurallardır, o kadar; onlara uyulursa iyi sonuç alınacağı ümit edilir.

Akrom MALIK

(Devamı var)