İnsan hayatında söz çok önemlidir. Kazanan insanların her biri sözüne dikkat edenlerdir. Kaybedenlerin hepsi…

İnsan hayatında söz çok önemlidir. Kazanan insanların her biri sözüne dikkat edenlerdir. Kaybedenlerin hepsi sözüne kayıtsız bakanlardır. Kim kendi sözüne değer verirse, ona herkes değer verir. Kim kendi sözünü ayaklar altına alırsa, ayaklar altında kalır. Geveze denen ad en hoş olmayan addır. Az konuşan denen sıfat en iyi sıfatlardan biridir. Konuşmanın bazı kurallarını zikredelim. Birincisi, kişinin bildiği şey hakkında konuşması arzu edilir. Bilmediği hakkında konuşmak insanın itibarını düşürür. İkincisi, kişi bildiği sözü de en gerekli yerde söylesin. Bazen hakikat zulme de sebep olur. Bütün adalet ve merhamet bu dünyada doğrulukla ortaya çıkmaz; yalanın bazı durumlarda iyiliğe hizmeti vardır. Bu sebeple insanın doğru söylüyorum diye her sözü söyleyip durması amaca uygun düşmez. Üçüncüsü, insan başkalarının şerefini koruyarak kendi şerefini korur. İnsanların itibarını yerle bir eden sözlerden sakınmak iyiymiş. İnsanları gerçekten önemsemek, dil yoluyla kalplerini incitmemek ve kadir kıymetlerini yere çalmamakmış. Dördüncüsü, sorulan soruya cevap vermek, gereksiz ayrıntıya girmemek iyi bir fazilet sayılır. Beşincisi, insan kendi evladını bile gözetip güzel konuşursa kazançlı çıkarmış. Falanca bana yakın ya deyip dili serbest bırakmak yakınlardan ayrılmaya götürür. Söz ile yılanı deliğinden çıkarmak mümkünmüş; demek ki güzel ve anlamlı kelamla kalpler fethedilir, amaçlar hâsıl olur. Altıncısı, hakaret sözü kullananlar karşısında cevap vermemekten daha güzel bir ahlak tecrübede görülmedi. Biri insanı türlü ayıplarla haklı haksız suçlayıp söz oklarını yağdırırsa, sessizce o yeri terk etmek en akıllıca çözümmüş. Çünkü cahile güzel söz kâr etmez; kötü söz ise güzel ahlaka aykırıdır. Altıncısı, birçok kınama ve suçlamaya karşı sükût edebilmekten daha büyük bir heybet keşfedilmedi. Asılsız sözlere karşı sessizce çekip gitmek kadar yüce bir ahlak bulunmadı. Gereksiz konuşmalar, sahte böbürlenmeler, aklımı ve ilmimi görün diye gevezelik edip durmak kadar acınacak bir manzara yoktur. Söz yalnızca zaruret sayılan anda kullanılırsa amaca çok çabuk ulaştırır; zaruretsiz kullanılırsa ihtiyaç anında sözden fayda gelmez. Sözüne sahip olan kendine sahip çıkar, yani başka hiç kimseye boyun eğmez. Dilden çıkan söz ya düşmandır ya dost. Boş yere çınlarsa, israf edildiği için senin düşmanındır; gerekli yerde kullanılırsa, söz ömür boyu senin hizmetindedir.

Akrom MALIK