YEDİNCİ BÖLÜM

YEDİNCİ BÖLÜM

KARI-KOCA

Dördüncü Fasıl

Kadının ahlakı

Şimdi bazı "bilgeler", kadınlar çoğu zaman kocalarının zulmüne uğruyor, ey kadınlar, zulme katlanmayın diye ağızlarını köpürtüyorlar. Onların içinde kendini Müslüman kadın bilen, hatta kendini Müslüman kadınların önderi olarak hayal edenler de epey çoktur. Oysa karı ile koca arasında hatalar yüzünden iki taraftan birinin şu ya da bu anlamda büyük veya küçük zulümlere yol açması tabiidir; karı-koca oldukları için birbirlerini zulümle suçlamasalar, birbirlerini anlayıp affetseler, işte bu iş ıslah ve iyilik olurdu. Her kadın “kocam zulmetti” diye "tık" eden en ufak şey için feryat edip dursa, hayat olur mu? Bu sebeple önder kadınlar bu meselede uzağı düşünerek, tarafsızlıkla konuşsalar amaca uygun olurdu. Karı-koca — çift öküz. İki yarım — bir bütün. Atın çiftesine at dayanır. Karı-koca kavgası — tülbent kuruması kadar. Şart mı, zulüm vesaire diye önemsiz işler için yaka yırtmak? Kadının hangi sıfat ve ahlaka sahip olduğu, doğduğu haneye bağlıdır. İyi soylardan gelen kız her zaman doğru terbiye almaya hazırdır. Onun içten gelen samimiyet, akıllılık ve Allah korkusu gibi sıfatları olur ki bazen hatalar yapsa da bu sıfatları sayesinde güzel terbiye ve ahlakı edinip gider. Böyle bir kadını terbiye etme ve ona edep verme imkânı vardır. Ne kadar isyan etse de doğru terbiyeyle doğru yola dönebilir. Erkek akıllı ve itaatkâr kadınla yaşar gider. Aynı şekilde ruhen güçlü, aklen olgunsa, ahmak ve isyankâr kadınla da yaşar gider: akıllı ve itaatkâr kadını sever; ahmak ve isyankâra tahammül eder. Tahammül etmesinin iki sebebi olur: evlatlar ve onları yetim bırakmamak — bu en önemli sebeptir; başkalarını bu kadının zararından korumak, çünkü bu kocadan ayrılan kadın mutlaka gittiği yeri sıradaki cehenneme çevirir. Kadın gerçekten mutlu yaşamak istiyorsa, kendindeki illetleri yenip yerine güzel hasletler oluşturabilirse yeter. Kadınlar dünyaya düşkün olurlar: giysilere, yemeklere, süs ve ziynetlere, şatafata meraklıdırlar; başkalarının güzel ve pahalı hayatı onları hep telaşa sokar — neden o böyle giyiniyor da ben değil? Neden onlar yurt dışına seyahat ediyor da ben değil? Neden o meşhur da ben değil? — kadın kısmı bu dünya düşkünlüğüne galip gelirse, türlü heves ve arzularını dizginleyebilirse, o iyi ve akıllı bir kadındır; dizginleyemezse kısa akıllıdır. Kadınlar isyankâr, söz dinlemeyendirler: kocanın bir sözüne iki sözle cevap verirler; ne kadar yumuşaklıkla kusurları söylense de ağır alırlar; susmak ve kabul etmek onlara yabancıdır; şayet kadın kısmı kocasına “peki” diyebilirse, “hatamı gördüm, düzelteceğim” diyebilir ve buna çabalarsa, o akıllı ve iyi bir kadındır; aksi hâlde gönül bezdiricidir. Kadınlar hakikate tahammülsüz, yalanı seven, kendileri de yalan söyleyen, işinin sonunu düşünmekten acizdirler: hiçbir zaman hak söz karşısında susamazlar; mutlaka “öyle değil” derler; yalan sözlerden ibaret güzel sözler isterler; akıllarına gelen işi hemen yaparlar. Eğer hakkı kabul eder, yalanı reddederse, “bu işimin sonu ne olacak” diye düşünebilirse, böyle bir kadın altındır. Eğer böyle değilse, tahammül edilerek yaşanan bir kadındır. Kadınlar sabırsız ve metanetsizdir: biraz zorluk gelse, “eyvah, hayatım karanlık” diye sızlanırlar; kocanın eli biraz darlaşsa, “bir yerimiz iki olmuyor” diye yakınırlar; elindeki rızkı ve nimeti görmeden “yarın ne olacak” diye paniğe kapılırlar, sanki açlıktan ölüp çıplak kalacakmış gibi biriktirip saklayarak kara güne hazırlık yaparlar — hangi kadın Allah'ın rızkına güvenir, kocasının kazandığına kanaat eder, varına şükreder, yokuna sabrederse, o kadın âlâ bir kadındır.

Kadınlar bir işi istikrarla yapamayan, hayalleri her şeye dağılan, dikkatini toplamaktan aciz, yabancıların etkisine kapılanlardır; hangi kadın kocasına itaat edip bir işi sürekli bir şekilde yaparsa, hayali ne kadar dağılsa da işine dönebilirse, yabancılar türlü şeyler söyleyip fitne soksalar da ailesini ve kocasını birinci sıraya koyarsa, akıllı, uyanık kadın odur. Kadınlar tembel, yemek yapamayan, duygusuna uyup işleri baştan savma yapan kimselerdir; hangi kadın gayretli, iyi aşçı, temiz, ailedeki vazifesini vaktinde yerine getiren biri olursa, o mücevher bir kadındır. Kadınlar kendilerinde olsun olmasın, olumlu sıfat ve ahlakla halkı hayran bırakmaya, alkış işitmeye düşkündürler; hangi kadın asla halkın önüne atılmazsa, bundan kaçarsa, kendini gerçek anlamda gizlerse, o Allah'ın dostu ve asilzadedir. Kadınlar kocalarıyla çabuk düşman olan, çabuk satan, yabancıya çabuk dostluk gösteren sıfatlara sahiptir; hangi kadın kocasıyla düşmanlık etmez, kocasına sadık olursa, o kadre layıktır. Metanetli, sadık, itaatkâr, ferasetli, ailesini seven, kocasının gönlünü alan, kocasına tamamen güvenen; kocasını hiçbir zaman hor görmeyen; zorluklara sabırlı; nimetlere şükreden; aile sırlarını saklayan; çalışkan; gözünü anlamsız görüntülerden, kulağını yakışıksız söz işitmekten, dilini gıybet ve kovuculuktan alıkoyan; şan şöhrete, tanınmaya can atmayan; annesine ve kız kardeşlerine kocasının, kayınpederin ve kayınvalidenin sırlarını taşımayan; tatlı dilli, güler yüzlü; nazı ve cilvesi yerli yerinde olan; israf etmeyen; evlatlarına şefkatli, onlardan usanmayan; Allah'a ibadette, kocasına itaatte kâmil kadınlara şan şeref, tazim ve dualar olsun! Kocasının sinirini bozan, alçaklıktan dönmeyen, yalancı, hain, sabırsız, dünya düşkünü, şöhret düşkünü ve bunun gibi terbiyesizliklere müptela kadınlara ise söyleyecek bir söz yok; çünkü onların bu sıfatları kendileri için yeterli cezadır; onlar horluğu ve zilleti kendi elleriyle kendilerine kurarlar. Kadınlar için en büyük tehlike kıskanç, kara içli kadınlardır. Kadınlar genellikle kendi hemcinslerinden çabuk etkilenirler. Masallarda da genç kızları yoldan çıkarmanın cadıların payına düşmesi boşuna değildir. Bu sebeple saygıdeğer kadınlar, kendileri gibi kurnaz ve hilekârların haset ve hilelerine aldanmamalıdır — onlara şefkat gibi söylenen birçok sözün aslında yoldan çıkarmak, yuvayı bozmak, kocadan ayırmak, mutluluğuna, bolluk içindeki hayatına, afiyet ve sıhhatine haset ettiği için ona pençe atmak amacıyla dile geliyor olma ihtimali yok değildir. Bazen ablalar kız kardeşlerine bile farkında olmadan haset edebilir — dert yemekten, düşman akrabadan. Burada kadın kısmının kendi hayatına bakması, onu vesveseye düşüren sözlerin haklı ya da haksız olduğunu düşünerek ayırt edebilmesi gerekir: evim var; rızkım bol; üstüm başım tamam; çocuklarım sağlıklı; kocam şefkatli — demek ki her şey yolunda diyebilmesi şarttır; aksi hâlde her kadının fitne ve hasede kurban olması çok kolaydır. Asıl olan, kadının kendisinin hasetçi olmamasıdır. Bazı ahmak kadınlar bir erkeği sever gibi olup onu ailesinden, karısından bilinçli olarak ayırıp onunla evlenmeyi planlarlar. Böyleleri doğrudan doğruya kadının kendisine de ruhi-akli, duygusal saldırılar düzenlerler. Bunlardan, genel olarak böyle fitnelerden emin olmanın yolu, kadının annesi, kayınvalidesi ve bunun gibi güvenilir akraba kadınlar dışındaki yabancı kadınlarla iletişimden kendini bilinçli olarak koruyabilmesidir. Bin erkekten yüz evliya çıkarsa, yüz bin kadından bir evliya çıkarmış; ama o bir evliya kadın yüz evliya erkekten üstün olurmuş. İffetli kadının ayak bastığı yerdeki toprak yüz bin pis erkekten üstünmüş. İffetli ve metanetli kadınlar karşısında erkekler her zaman teslim ve tazim hâlindedir. Hangi sıradan, hangi saftan yer alacaklarına kadınların kendileri karar verir; kendileri bunu kabul etmezlerse, kocaların sözü onlara geçmez.

Akrom MALIK