ЖЫЙЫРМА БИРИНЧИ БАП

ЖЫЙЫРМА БИРИНЧИ БАП

БААРЫНА КЕРЕКТҮҮ НАСААТТАР

Адам – жаныбар эмес. Баары бир, жаныбар эмес. Анын руху менен жаныбардын рухунда айырма бар. Жаныбар кумарына жана жырткычтыгына ээрчийт. Инсан акылына жана жүрөгүнө ээрчийт. Жаныбар денесинин камында, инсан рухунун камында.

Рухунун камын көргөндөр жаныбардан айырмаланышат. Инсан денесине азыкты тирүү калышы үчүн берсе, жетиштүү. Ал негизинен рухунун камын ойлошу керек.

Рух – асмандык. Анын азыгы да асмандан түшүрүлгөн. Жер топурактан, ошондуктан анын азыгы жерден чыгарылган.

Ар бир инсан эс тарткан учурунан баштап бул чындыктарды аңдашы керек. Эгер муну терең түшүнбөсө, анын кыймыл-аракеттери жаныбардын кыймыл-аракеттеринен айырмаланбайт: жейт, ичет, уктайт, жыныстык катнашта болот. Албетте, топко биригет, топтошуп жанын сактоого аракет кылат, кол салат, коргонот, өз жубун кызганат жана балдарын жашоого – аңчылыкка даярдайт. Бирок ал рухунун азыгы асмандан түшкөнүн билсе, аңдап жетсе, жашоосун ошого карап пландайт, ошого карап курат.

Китебибиздин акыркы бабында баарына керектүү насааттарыбыз булардан турат:

1. Кудайдын алдына кайтуу – акыйкат. Кантип жашаганыбыз жөнүндө эсеп беришибиз – шексиз чындык. Бул эстен чыкпасын.

2. Ырыскы жагынан катуу күйпөлөктөбөңүз. Кудайдын бир ысмы – Мусаббиб. Башкача айтканда, ааламдарды себептин үстүнө курган Зат. Жашоо үчүн себептердин баарын даярда – иште, күч жумша, дуба кыл, бирок натыйжаны эч кандай себепти ишке ашырбагандай күт. Себептерди аткар, бирок Хакка таян. Ырыскым азаят деп корксоң, эртең ырыскысыз калам деп кабатыр болсоң, жашооңдо бакыт жана бейпилдик эмне экенин билбей өлүп кетесиң.

3. Мындан ары коркунуч адамгерчиликке гана эмес, эр менен аялга да. Мунун мааниси мындай: эми эрдин эркектиги, аялдын аялдыгы унуттурула турган доор башталды. Муну мейли дажжал доору, мейли диджитал доору деп атоого болот, маңызы өзгөрбөйт. Эми чабуул динге эмес, адамдын фитратына багытталат. Фитратты бузуу башталат, балким, эчак эле башталды.

Дүйнөнүн ойчулдары бул чындыкты түшүнүп, жар салышууда, тилекке каршы, өзбек коомунун ой жүгүртүүсүндө бул коркунучтун көрүнүшү азырынча жок. Өзбек тилдүү ойчулдар дагы эле примитивдүү маселелер боюнча талашып жатышат жана бул талаштардын маңызында эркиндик, адамдын азаттыгы деген беткаптын астында үй-бүлөнү жана жынысты талкалоо аракети көзгө урунат.

Улутту ойготуу же саясий активдүүлүк жөнүндө эмес, тескерисинче, адамгерчиликти сактап калуу, адеп жана ахлак чеби менен фитратты коргоо башкы маселеге айланганынан бала акыл чечендер кабарсыз, же кабары болсо да маселенин айбатын азырынча толук элестете алышпай жатат. Ошондуктан эркектер эркектигин, аялдар аялдыгын коргоого алсын, башкача айтканда, эркектер эркекке таандык адепти үйрөнүп, ошонун негизинде жашашы керек. Аялдар аялга таандык назиктикти мойнуна алышы керек, аялдыкка таандык сапаттардан баш тартышпасын.

4. Акылга таяныңыз. Сезимдерди четке сүрүңүз. Анткени азыр сезимдердин тазалыгы жоголгон. Ошондуктан ар дайым бейпил болуу үчүн акылды алдыга коюу туура көрүнөт. Акыл аркылуу пайда менен зыянды ажыратыңыз: кандайдыр бир ишке чечим чыгаруудан мурун анын материалдык жана рухий зыянын жана пайдасын өлчөп чыгыңыз. Дүйнө менен акыретти күйгүзө турган зыяндуу иштерден качыңыз.

5. Алысты ойлоңуз. Бүгүн кылына турган иштин жана кылынбай турган иштин натыйжасын элестетиңиз. Кайсы бир ишти кечиктирүү эртең чоң жоготууга алып барарын ачык көрө билиңиз. Сабыр-чыдамды талап кылган иштердин мөмөсү таттуу болот. Эмгектен коркпоңуз. Тез арада бай болууну каалабаңыз. Шашпай бир иштин үстүндө көп жылдар болуңуз, ошол иштен береке табасыз.

6. Сабыр менен хилмди бекем кармаңыз. Кандай абалда болсо да тез сүйлөп жооп бербеңиз, сабыр кылыңыз. Сизге абдан катуу сүйлөшсө да, оор жана салмактуу туруңуз, мүмкүн болушунча жылмайыңыз, эч качан утулбайсыз. Жашоодо кимдир бирөөнүн артыкчылыгын далилдөө шарт эмес, зыяндан жана кордуктан алыс болуу маанилүү. Кимдир бирөөнүн өзүн жогору жана бийик тутушу абдан күлкүлүү. Күлкүлүү абалга түшпөңүз.

7. Инсап менен канаатка таяныңыз. Кимдир бирөөгө эмгек акы берсеңиз, инсап кылыңыз. Барына канаат кылыңыз. Көбүн каалайм деп чуркабаңыз. Аз нерсе менен да жашаса болот. Башкалардын көлөкөсүнө карап, өзүңүзгө тон бычпаңыз.

8. Кудайдын пенделеринен коркпоңуз. Сизди коркутушуна жол бербеңиз. Акыңызды тартып алышына макул болбоңуз, шарттарды бузуп, айла-амалдар менен сиздин акыңызды жешине эч качан жол бербеңиз. Адал акысы үчүн күрөшкөнгө Кудай жар болот. Адал акысын алдырган коркокту кордук күтөт.

9. Аз сүйлөңүз. Көп сүйлөгөн бедел гана жоготот, атүгүл эң кооз жана эң акыйкат сөздөрдү да азыраак сүйлөө керек. Денеңизди ачып жүрүүдөн канчалык уялсаңыз, көп сөздөн да ошончолук уялыңыз.

Акром МАЛИК