БОБИ СЕЗДАҲУМ

БОБИ СЕЗДАҲУМ

АШЁИ РӮЗҒОР, ЛИБОСПӮШӢ ВА ШАБАКАИ ИҶТИМОӢ ДАР ОИЛА

Ашёи рӯзғор барои ҳар як оила зарурат аст. Онҳоро метавон ба чанд қисм ҷудо карда омӯхт: 1. Ашёи ошхона. Агар ба ин қатор чизҳои аз қадим истифодашаванда, аз қабили дег, оташдон, танӯр, тағора, сатил, обгардон, лаълӣ, табақ, коса, пиёла, қошуқ, чангол, корд, мантупаз, тоба, кафгир, элак, суфра, ӯқлову тахта, ҳованчаро дохил кунем, бояд чизҳои дар вақтҳои охир истифодашаванда – гӯштқиймакунак (мясорубка), гармкунак (микроволновка), яхдон, омехтакунак (миксер) ва дигар асбобҳои барқиро низ илова намоем. Модоме ки хӯрокхӯрӣ ҷузъи ҷудонопазири ҳаёти инсон аст, пас омода нигоҳ доштани чизҳои барои пухтани таом зарур ва тоза нигоҳ доштани онҳо низ зарурат аст. Ҳоло дар шаҳрҳо бисёриҳо ба хӯрок хӯрдан дар берун, аз берун фармоиш додан ва даровардани хӯрок одат кардаанд. Вале дар бобҳои пешин андеша рондем, ки ин кор чандон хуб нест. Аз ин рӯ, бояд асбоби ошхонаро омода карда, худи ошхонаро низ ба ҳолати ҳавасангез оварем, то бонувони хонадонамон аз онҳо бо хотири ҷамъ истифода баранд. Барои модарони фарзандонамон, духтаронамон, хоҳаронамон, хуллас, барои занонамон, ки ошхонаро макони лаззат ва баҳонаи ҷашни дил медонанд, шароити зебо фароҳам оварем. Онҳо нон ё самбӯса мепазанд, манту ё хонум тайёр мекунанд, ҳасиб пур карда, шӯрбо меҷӯшонанд, гӯшт бирён карда, лағмон мекашанд, чучвара мегиранд ва долма мепечанд, мостававу аҷабсанда, мошхӯрдаву мошкичирӣ, атолаву ҳолвоитар, ғилминдиву қатлама, димламаву қозонкабоб ва ниҳоят, палавхонтӯраву шавла – ҳар кадомашро, ки бихоҳанд бо завқ пухта, ба дастархон кашанд, бигзор ҳамаи «силоҳу аслиҳа» омода бошад! Гӯшту равғани думба, сабзиву картошка, пиёзу сирпиёз, қаламфури булғориву қаламфури талх, биринҷу гречка, нахӯду лӯбиё, мошу ҷуворӣ, хуллас, чизҳои барои таом зарур низ фаровон бошад. Бо шакару наввот, қанду парварда, асалу равғани зард низ таъмин намоем. Он гоҳ вазифаи бонувон ин бошад, ки асбоби ошхонаро чун гавҳараки чашм эҳтиёт кунанд, масолеҳро бо грамм, яъне бо мисқол истифода баранд – рӯзғор маҳз ҳамин тавр фаровону осуда бошад! Тайёр кардани наҳорӣ, хӯроки нисфирӯзӣ, газакҳо ва таоми шом дар ошхона ба маросими хосе табдил ёбад, тамоми аъзои оиларо бо таомҳои лазиз сарфароз карда, занонамон аз ҳузуру ҳаловат пур шаванд, мо ҳам бо забони асалрез онҳоро таъриф кунем! Қоидаи асосиро бори дигар такрор мекунем: ҳар чизро чун гавҳараки чашм эҳтиёт кунед, агар як дона бошад ҳам, пиёла нашиканад! Агар як қатра бошад ҳам, равған ба замин рехта, исроф нашавад!

2. Асбобҳои хоҷагӣ. Агар ашёи ошхона силоҳи занон бошад, ба мардон асбобҳои хоҷагӣ хизмат мекунанд: кетмон, бел, печтоб (отвертка), анбӯр (плоскогубцы), арра, табар, болға, теша, андова, ранда, мехкашак ва монанди инҳо. Ба ин қатор оҳанарра, қайчии боғ, тешаи дастадароз, парма, болгарка, қайчии тунука ва калидҳои мошинро низ дохил кардан мумкин. Марди хона ҳатман бояд камбудиҳои хонаро – андова кардани деворҳо, таъмири кранҳо, барқарор кардани чизҳои фурӯрехта, шикаста ва кандашударо уҳда карда тавонад. Ҳамаи ин, дар асл, осон аст, танҳо каме ҷидду ҷаҳд ва диққатро талаб мекунад, халос. Албатта, оилае, ки дар ҳавлӣ зиндагӣ мекунад, ҳар ваҷаби заминро сабзу хуррам мегардонад ва сарпарастии ин кор низ вазифаи мард аст. Чуноне ки ашёи ошхона дар ҷевони худ меистад, асбобҳои хоҷагӣ низ бояд дар хонаи алоҳида нигоҳ дошта шаванд, зеро эҳтиёт кардани ҳар асбоби хизматгузор мукофоти хизмати он аст. Инчунин, агар мард дар кори қассобӣ, яъне забҳи ҳайвон таҷриба дошта бошад, хуб аст; агар чунин таҷриба пайдо кунад, тавсия дода мешавад, ки кордҳои ҳайвонкушӣ ва сангҳои фасон низ дошта бошад. Дар бораи асбобҳои дар оила зарур сӯҳбат кардем, акнун ба масъалаи либоспӯшӣ мепардозем. Одами ақлаш пухта аз либосҳои танг ва рангҳои тез парҳез мекунад. Яъне либосҳои остинаш дароз, на он қадар фарох ва вазнину боҳашамат мепӯшад. На танҳо занон, балки мардон низ худро аз кушода нигоҳ доштани бозувону соқҳояшон нигоҳ доранд, ин аз одоб ҳисоб мешавад. Ба ин маъно, дар тобистону зимистон либосҳои остиндор, либосҳои рангашон ҷиддӣ ва равшан ба ҳар кас мезебад; бешубҳа, либос масъалаи завқ аст, вале беҳтар аст, ки он ҳавогузар бошад. Вафо хислатест, ки ба ҳар инсон зарур аст, аммо он дар хеле кам одамон мешавад. Инсони вафодор ҳатто ба либосҳояш вафо мекунад. Либоси босифат харида, онро муддати дароз пӯшидан аз қаноату вафост. Ҳар мавсим либоси нав харидан чандон дуруст нест. Сабаби ин ду аст: либоси бесифат интихоб шудааст, бинобар ин хизмат карда наметавонад; дуюм, агар либос босифат бошад ҳам, ташнагӣ ба чизи нав далели он аст, ки бар ҳавою ҳавас ҳанӯз ғалаба ба даст наомадааст. Бешубҳа, барои хона ва кӯча либосҳои алоҳида мешавад. Инсон либоси дар хона пӯшидаашро бисёр фарсуда мекунад ва либоси хона зуд кӯҳна мешавад. Агар либоси кӯчаро ҳам дар хона пӯшидан гиранд, он оҳору тозагии худро гум мекунад. Ҳол он ки агар одами ба кӯча баромада либоси зебову нав пӯшад, писандида аст. Бо ин кор ба чашми мардум некӣ мекунад: вақте ки одамон одами зебопӯшро бо чашм мебинанд, ба дилашон беихтиёр як гармӣ медарояд. Инчунин, хуб аст, ки барои идҳо ва тӯйҳо либоси дигаргуна нигоҳ дошта шавад. Зеро мардум дар идҳо ва тӯйҳо шодӣ мекунанд ва либосҳои зебову нав кайфиятро баланд мебардоранд. Албатта, либоспарастӣ ва дар ороиш додани худ аз ҳад гузаштан чӣ қадар зишт бошад, худро бепарво партофтан, либосҳои чиркину дарида пӯшидан, худро камбағалу бечора нишон додан низ ҳамон қадар ногувор аст. Ба тартиб овардани мӯйи сар ва риш, истифодаи хушбӯйҳо, монанди мушк, зарурат аст. Ҳангоми пӯшидани либосҳои нав шустушӯи хурд, яъне бо об пок кардани гардан ва дастҳо муҳим аст; ин ҳам ба пок нигоҳ доштани либос ёрӣ медиҳад ва ҳам пеши роҳи бӯйи ногуворро мегирад. Либоси урёну кушода, ялтир-ялтир ва тангу часпида пӯшидан ба шармандагӣ наздик аст; одами мӯҳтарам либоси фарохи кушод, яккаранг ва ҷиддӣ, пӯшида ва дароз мепӯшад. Либосҳои варзиширо барои варзиш ва хона пӯшидан, ба кӯча бошад, пироҳани остиндору шим пӯшидан писандида аст. Аммо дар бораи либоси занон, ин масъала маълум аст – зане, ки худро эҳтиром мекунад, ба чашмони бегона ҷойҳои нишондоданашон мумкин набударо нишон намедиҳад; дар қатори аблаҳоне, ки нимбараҳна гашта, бо ин фахр мекунанд, намеистад, то он дараҷа нодонӣ намекунад, ки озодии худ ё озодии фикрашро бо урён нишон додани баданаш исбот кунад. Инчунин, аз чунин иллат дур меистад, ки ба сар рӯймол печонда, онро ҳиҷоб ном монад ва аз камар поёнашро ба намоиш гузорад. Хулоса, либос намуди берунии олами дарунии инсон низ ҳаст. Акнун дар бораи шабакаи иҷтимоӣ сухан ронем. Дар оила бояд қоидаи асосӣ ин бошад, ки дар шабакаҳо бе зарурат фаъол набошанд, зери маводи гуногун нишонаҳои эҳсосот гузошта, суханони гуногун навиштанро канор гузоранд. Умуман, тавсия дода мешавад, ки аз шабакаи иҷтимоӣ дур бошанд ва аз он танҳо бо мақсадҳои муайян истифода баранд. Падару модарон набояд ба дасти фарзандонашон телефон диҳанд, агар диҳанд, ҳатман доимо санҷида истанд. Муҳимаш, фарзанди шумо ба сафи вайнерҳо ё гурӯҳи монанди онҳо дохил шуда, ба корҳои беҳуда машғул нашавад. Дар рисолаи «Оилаи мумтоз» мекӯшем, ки тамоми масъалаҳои дар оила рӯйдиҳандаро фаро гирем. Дар ин ҷо мавзӯъҳои ба ҳам наздикро ҷамъ меоварем. Дар ин боб мавзӯъҳои ашёи рӯзғор, либоспӯшӣ ва шабакаи иҷтимоиро дар як ҷо зикр кардем. Зеро ин мавзӯъҳо на бо масъалаҳои дарунӣ ё маънавӣ, балки бо масъалаҳои моддию ҷисмонии оила алоқаманд ба назар расиданд.

Акром МАЛИК