Тарбияи фарзанд яке аз муҳимтарин масъалаҳо дар ҳаёти инсон аст. Ҳар як халқ тафаккур ва зеҳнияти хоси худро…

Тарбияи фарзанд яке аз муҳимтарин масъалаҳо дар ҳаёти инсон аст. Ҳар як халқ тафаккур ва зеҳнияти хоси худро дорад. Барои халқи ӯзбек чунин қоидаҳо, монанди ҳаё, одоб, эҳтироми калонсолон, итоат ба падар, шафқат ба фарзанд, худнамоӣ накардан, бахусус, даруни оиларо ба чашми мардум нишон надодан, бисёр муҳиманд. Барои оилаҳое ки решаҳои қадимии худро доранд ва анъанаҳояшон аз насл ба насл мегузарад, яъне оилаҳое ки аз ниёгон, аз падару модар тарбия гирифтаанд, ин принсипҳо масъалаи асосӣ ба шумор мераванд. Ин оилаҳо оилаҳои пурасрор ва пурҳайбатанд. Дар ин оилаҳо гапи падар гап, сухани ӯ сухан аст. Бародари калон бар хурдон сарвар аст. Бародари хурд ба калон итоат мекунад. Пайравӣ накардан ба рӯйкарди «кушодандеш» ва ба касе берун аз оила — хоҳ дар хориҷа зиндагӣ кунад, хоҳ соҳиби мансаби калон бошад, — модоме ки эътимодро сазовор нашудааст ва ҳатто агар сазовор шуда бошад ҳам, ва дар муомилаю муносибат ба бегонагон тақлид накардан меъёри асосии чунин оилаҳост. Дар чунин оилаҳо усулҳои нави тарбия ҷустуҷӯ намешаванд; падару модар сар намегардонанд, ки «бо фарзандам чӣ гуна муомила кунам, чӣ гуна тарбия диҳам», зеро дар он қоида ва намунаи дохилии сулола ҳаст — ба ҳамин шакл кор мекунад. Чунин оила фарзандонашро ба YouTube намебарорад, бо занаш зану шавҳарӣ подкаст намекунад, дар бораи тӯҳфаҳои идона ба олам ҷор намезанад, масъалаҳои гуногуни шахсиро ба шабакаи иҷтимоӣ гузошта — хоҳ ибрат бошад, хоҳ иллат — шармандагӣ намекунад; мегӯянд, халқҳои туркӣ дар замонҳои қадим оиларо «аврат» меномиданд, айнан чунин калима дар китоби «Гулистони туркӣ»-и Сайфи Саройӣ, ки соли 1392 навишта шудааст, низ омадааст — бо як сухан, оилаҳои шарафманд бо аврати худ шӯҳрат пайдо намекунанд, зеро аврат бояд аз чашми бегонагон пӯшида бошад. Агар баъзеҳо ки гурезаи сиёсӣ шуда, баъд шаҳрвандӣ гирифта, дар ягон давлати бегона ҷойгир шудаанд, аз зеҳнияти он ҷо таъсир пазируфта, аз зану фарзандонашон барои ба ҷомеа намоиш додани спектакли маърифатӣ истифода баранд, набояд ба ин театрҳо даҳон кушода нигарист ва фирефта шуд. Онҳо дар муҳит ва таъсири он ҷоянд. Онҳо дар асоси ҷуғрофияи он ҷо фикр мекунанд. Барои онҳо густохии духтар ҳолати комилан табиист, аммо дар назди мо падарон ба духтари шавҳардодаашон рост нигоҳ намекунанд. Дар назди онҳо писар метавонад ба падараш нигариста гӯяд, ки «фалон кори шумо хатост», вале дар назди мо «хуб мешавад, падар» гуфта мешавад. Дили падар барои мо бузург аст, онҳо бошанд дили падар ва ҳайбати ӯро ба назар нагирифтанашон осон аст. Агар онҳо дар чунин сурати мулоим беадабиро тарғиб кунанд, бо суханони равғанин ба ахлоқи кӯҳна пинҳонӣ зарба зананд, оё хомӯш нигоҳ карда нишинем? Аз канор истода ба одамони дохили кишвар дар бораи оила таълим додан — ин як ҳуҷуми маънавист. Онҳо ҳаргиз ҳақ надоранд, ки рӯҳияи дохилӣ ва шакли оилаи моро сохта диҳанд. Марҳамат карда, ба Ватан омада зиндагӣ кунанд, бо халқ якҷоя талху ширинро чашанд, дар ҳамин ҷо ба одамон некӣ кунанд, ба ҳама нишон диҳанд ва исбот кунанд, ки чӣ гуна одами хубанд; баъд мебинем — оё чунин одамон ҳаққи сухан доранд ё не?! Айнан ҳамин гап ба хоинон, ки аз худ мухолифати сиёсӣ сохтаанд, низ дахл дорад. Инчунин ба баъзе сомонаҳо ва манбаъҳои хабарӣ. Ин рӯйкард ва хулосаи ин камина аст; агар шумо тарбияи оилаи худро ба чунин одамон бовар кунед, ин интихоби шумост. Агар не, агар хоҳед аз касе чора пурсед, пеш аз ҳама аз бузургони оилаатон маслиҳат гиред; агар чунин одамон набошанд, аз инсонҳои донишманд, диёнатнок ва боэътимоди маҳаллаатон, бахусус, аз имомони аҳли илм роҳ пурсед, на аз шайхҳову шайхзанҳои сохтамулоими интернет.

Акром МАЛИК