Evlat terbiyesi insan hayatındaki en temel meselelerden biridir. Her milletin kendine has bir tefekkürü,…

Evlat terbiyesi insan hayatındaki en temel meselelerden biridir. Her milletin kendine has bir tefekkürü, zihniyeti vardır. Özbek halkı için haya, edep, büyüklere hürmet, babaya itaat, evlada şefkat, kendini gösterişe koymamak, özellikle aile içini elin gözüne göstermemek gibi kurallar çok önemlidir. Kadim köklere sahip, nesilden nesile aktarılan gelenekleri olan aileler, yani atalarından, anne-babasından terbiye almış aileler için bu ilkeler en temel mesele sayılır. Bu aileler sırlı ve heybetli ailelerdir. Bu ailelerde babanın lafı laf, sözü sözdür. Ağabey kardeşlerinin başıdır. Kardeş ağabeyine itaat eder. Geniş görüşlü yaklaşım, aile dışındaki birine — ister yurt dışında yaşasın, ister büyük bir makam sahibi olsun — güven kazanmadıysa, hatta güven kazanmış olsa bile ona uymamak, muamele ve münasebette yabancıları taklit etmemek bu tür ailelerin temel ölçüsüdür. Bu tür ailelerde terbiyenin yeni yöntemleri aranmaz; anne-baba çocuğuma nasıl davranayım, nasıl terbiye vereyim diye kafa yormaz; orada sülalenin iç kuralı ve örneği vardır — o şekilde işleyip gider. Böyle bir aile çocuklarını YouTube'a çıkarmaz, karısıyla karı-koca podcast yapmaz, bayram hediyeleri hakkında âleme ilan etmez, türlü şahsi meseleleri sosyal ağa koyup — ister ibret olsun, ister illet — rezillik etmez; Türk halkları eski zamanlarda aileye avret dermiş, tam da böyle bir söz Seyf-i Sarayi'nin 1392 yılında yazdığı “Gülistan bi't-Türkî” kitabında da geçer — tek kelimeyle söylemek gerekirse, şerefli aileler avretleriyle şan şöhret kazanmaz; sebebi şu ki avret yabancı gözlerden kapalı durmalıdır. Bazıları siyasi mülteci olup sonra vatandaşlık alarak yabancı bir devlete yerleşmiş; onlar oradaki zihniyetten etkilenip karısını, çoluk çocuğunu kamuoyuna aydınlatıcı bir oyun sergilemek için kullanırsa, bu tiyatrolara ağzı açık bakıp aldanmamak gerekir. Onlar oradaki ortamın ve etkinin içindedir. Oranın coğrafyasına göre düşünürler. Onlar için kızın yüzsüzlüğü çok tabii bir hâldir; bizde ise babalar evlenmiş kızının yüzüne dik bakmaz. Onlarda oğul babasına bakıp “şu işiniz yanlış” diyebilir; ama bizde “peki babacığım” denir. Baba gönlü bizim için yücedir; onlar ise baba gönlünü de heybetini de umursamamayı kolay bulur. Onlar böyle yumuşak bir surette edepsizliği propaganda etseler, yağlı sözlerle eski ahlaka sinsice darbe vursalar, sesimizi çıkarmadan bakıp oturalım mı? Dışarıda durup aile hakkında yurt içindekilere ders vermek — bu manevi bir saldırıdır. Onların ailemizin iç ruhunu ve şeklini kurmaya asla hakları yoktur. Buyursunlar, vatana gelip yaşasınlar, halkla birlikte acıyı tatlıyı tatsınlar, burada insanlara iyilik etsinler, kendilerinin ne kadar iyi insan olduklarını herkese göstersinler, ispat etsinler; sonra görürüz — böyle insanların konuşmaya hakkı var mı, yok mu?! Aynı söz, kendinden siyasi muhalefet yapmış hainler için de geçerlidir. Aynı şekilde birtakım siteler ve haber kaynakları için de. Bu, naçizanenin yaklaşımı ve vardığı sonuçtur; eğer siz böyle insanlara ailenizin terbiyesini emanet ederseniz, bu sizin tercihiniz. Etmezseniz ve kimden çare arasam derseniz, önce ailenizin büyüklerine danışın; eğer öyle insanlar yoksa mahallenizdeki ilim sahibi, diyanetli, güvenilir insanlardan, özellikle ehl-i ilim imamlardan yol sorun; internetteki sahte yumuşak sözlü şeyhlerden ve kadın şeyhlerden değil.

Akrom MALIK