HAKİKATTEN ŞAŞMA

Hayatta en doğru yolu seçmeye çalışmak insana mahsustur. Yaptığı işlerin bir yönünün yanlış ve kusurlu olduğunu hissederek yaşamak ağırdır. Aslında kendi amellerini teftiş etmek, onları akıl terazisiyle tartmak, kalp aynasına yansıtmak, mantık gücüyle sınamak ve buna göre hareket etmek insanlar arasında pek azına nasip olur. İnsanların çoğu “Yaptığım iş ve yaşayış tarzım doğru mu?” diye soru sormaktan mahrumdur. İnsanoğlu böyle sorularla birlikte ömür geçirir. Bazen sorusuna kesin bir cevap bulamasa da, açık bir çözümü idrak edemese de kalbinin derinliklerinden bir nida “Hata yapıyorsun! Hata yapıyorsun! Hata yapıyorsun!” diye yankılanır durur. Kişi kendi işlerine bakar, fakat neyin yanlış olduğunu anlamaz; kalbi ise rahat etmez, huzur hissetmez. İşte bu hâlde insanoğlu hakikati aramalı, “Bu azap ve ıstırap niçin?” diye araştırmalıdır. Arayan elbette cevabını bulur; en önemlisi yalana razı olmamak şarttır. Diyelim ki kişi artık kendi yolunu buldu. Öyle bir hakikat keşfetti ki bu hakikat ona huzur verdi. Bu hakikat imanı küfürden üstün görür, insanlığı vahşetten üstün bilir, rahmetin adaletten yüce olduğuna inanır, adaletin zulümden büyük olduğundan emindir, affın cezalandırmaktan güzel olduğunu açık seçik, apaçık ve aydınlık bir şekilde kavrar, hikmetin ilimden daha nurlu olduğuna şahittir, şefkat ile kahrın uyumunu keşfetmiştir. Hakikat denen şey küfre aitse; insanlığı ve vahşeti birbirine karıştırıyorsa; adalet diyerek rahmeti çiğniyorsa; adalet ile zulmü ayırt etmiyorsa; cezalandırma diyerek affı unutuyorsa; ilme uğraşıp hikmeti kavramıyorsa; şefkat ile kahır arasındaki uyumu anlamıyorsa; feraset akıldan önce yürümüyorsa, o hakikat değil, belirsiz düşüncelerin bir karışımıdır. Böyle bir hakikati keşfetme kastı gençlik çağından itibaren insanın himmetinin merkezinde durmalıdır. Sadece himmetin merkezinde durmakla kalmasın, bütün hareketleri de bu himmetin itkisiyle ilerlesin; o zaman amaca ulaşmayı ummak mümkündür. İnsanın bu hakikati keşfettiğini bazen fark etmemesi muhtemeldir; çünkü hakikatin kendi doğruluğunu göstermesi için zaman da gerekebilir. Şayet böyle bir hakikate rastlayan insan bu hakikate sadık kalmak zorundadır. Hakikat onu günah ve masiyetten, hata ve kusurdan kurtarmaz; bilakis bu şeylerden nura ve aydınlığa gitmesi için ona yol gösterir. Karanlıktan ve zifiri geceden kurtarıp asıl amaca çağırır durur. Şayet bu hakikatin ehli gibi görünenlerden sadır olan kusurlara bakarak hakikatten yüz çevrilmez. Bilakis o hakikate sadık olarak yaşanır. Biri “Seni hakikat ehli biliyorduk, sen bu kadar hatalı ve günahkârsın, senin sözün ve yolun neye yarar” demesin; çünkü böyle söylemek körlerin ve avamın özelliğidir. İkincisi, sana zuhur eden şeyin hakikati Hakk’a apaçıktır. Senin kulluk gözüyle gördüğün şeyi Hak kendi Basîr sıfatıyla durmaksızın görmektedir. Sen o kulun işini Hakk’a havale et, ama kendin hakikatin üzerinde dur. Hak’tan ve hakikatin gerektirdiği işlerden yüz çevirme.

Akrom MALIK