ON ALTINCI BÖLÜM

ON ALTINCI BÖLÜM BOŞANMA

Bu bölümde kalem oynatmak kolay olmadı. Çünkü mesele çok hassas. Risaleyi yazmaktaki amacımız boşanmaların önünü almak ve ailenin sağlamlığına ulaşmaktır. Bu yüzden boşanma konusunda söz açmak çok sorumluluk isteyen bir iş oldu. Hayat o kadar acımasız ki aileler ne kadar uyumlu ve dirlik içinde olsun desek de boşanmalar yaşanıyor. Demek ki boşanmanın sebepleri ve sonuçları hakkında belli bir bilgi edinmemiz gerekir. Ta ki boşanmaya zemin hazırlamayalım. Önce hangi sebepler ortaya çıkarsa boşanmayı düşünmenin mümkün olduğunu tahlil edelim. Kadın kocasına karşı sürekli düşmanca bir tavır içindeyse, onun malına mülküne zarar verip duruyorsa, sabretme imkânı kalmamışsa belli tedbirler alınır. Çok şey görmüş, halkın önünde yürüyen insanlar, şimdi hiçbir ailenin yemek yokluğundan, yoksulluktan boşanmadığını, aksine bolluğa dayanamayıp boşandığını söylüyorlar. Elbette boşanma uygulamasını tamamen yasaklamak mümkün değildir; aynı şekilde boşanma propagandası, yani sorunun çözümü karı-koca arasındaki nikâh düğümünü çözüvermektir diyen telkin de akla ve mantığa, en önemlisi amaca aykırıdır. Ayrıca karı-koca arasında bir sorun çıktığında, hangi şekilde olursa olsun, ona fiziksel ve malî yaptırımlarla son vermek de doğru görünmüyor. Mazlum kadınların haklarını koruyacağız diyerek körü körüne kanunlar ve kurallar çıkarıp bunları hızla topluma uygulamak hedeflenen sonucu vermez. Aslında hangi sonucu hedeflediğimizi de öğrenmemiz gerekiyor.

“Kocana kul olma, kendin olarak kal, sen cariye değilsin, hayallerine ulaş, sen çocuk doğuran bir kuluçka makinesi değilsin, kayınvalideye hizmet etme mecburiyeti yoktur” ve benzeri sözler ne kadar tek taraflı ve yanlışsa, “Gak dediği anda kadın eline konsun, kadının söylediği hiçbir şeyi yapma, kadını büküp kendine bağla” gibi safsatalar da kesinlikle doğru söz değildir. Amaç, karı-kocanın sükûnet içinde, huzur kucağında yaşayıp çocukları dünyaya getirmesi ve insan neslinin devam etmesine katkıda bulunması; dünyada insanlığı koruyup rahmeti ve şefkati geniş çapta yaymaktır. Karı-koca huzur içinde yaşamazsa boşanır; her boşanma iki tarafta da derin bir yara bırakır; çocuklar varsa, onların ruhî eksikliği bir yana, ahlâkî bir yoksunluk içinde büyürler; yeterli ahlâk almamış çocuk gelecekte uygunsuz işler yapan biri olur. Allah göstermesin, nikâhsız doğan çocuklar varsa onların pek çok bakımdan kusurlu olma ihtimali büyüktür. Bu da iyi ve düzgün terbiyenin yokluğuyla ilgilidir. Anne babasız büyüyen, anne ve baba terbiyesini tam görmemiş çocukların duygusal olarak dengesiz, ruhen yaralı, sorumsuz olduklarına sıkça rastlanır; özellikle aralarından suçlular da çok çıkar. Toplumda uygunsuz huylu ve duygusal olarak bozulmuş insanların sayısı ne kadar artarsa genel hayat tarzı o kadar bozulur; helal ve haram, insaf ve diyanet kalmaz; insanlar arasında vahşet, riyakârlık, ikiyüzlülük, hainlik ve bütün bozuk illetler alevlenerek yayılır. Sonuçta insanlığın hayatı tehlike altına girer; manen ve bedenen bozulmuş nesiller kırılmaya başlar. Bu kendiliğinden olmaz; önce toplum yaşlanır, yaşlıların sayısı artar, genç iş gücü kalmaz, üreme azalır; hastalıklar sonucunda, ayrıca duygusal ve zihinsel olarak gelişmemiş, ahlâkî ve kültürel terbiye almamış insanlar çeşitli suçlar ve trafik kazalarıyla ölümleri çoğaltır. Yani yaşlılık, hastalık, bezginlik ve ölüm çok; gençlik, sağlık, coşku ve yaşamak az olur. Bu durum yavaş yavaş insanoğlunun bedenen yok olup gitmesine yol açar. Öyleyse aileyi korumak her bakımdan son derece önemlidir. Ailede karı-koca kavga edince hemen “Birlikte yaşamayacağım, boşanacağım” diye düşünmeye başlaması ve bunun için uğraşması anlayışın kıtlığındandır; onları buna teşvik etmek ise tam bir ihanet sayılır. Aksine, karı-koca bütün sorunları dışarıya kokusunu çıkarmadan kendileri çözsünler; burada birbirlerine sabretmeleri, özellikle de kocanın, kadının duygularına kapılıp her şeyi söylemesine tahammül etmesi şarttır. Zira kadındaki duygunun baskınlığı aklî muhakemeyi ve mantıklı sonucu zayıflatır. Bazen kızlar yanılıp bir uyuşturucu bağımlısıyla evlenir; bazen erkek cehalete kul olup hiç düzelmeden karısına durmadan zulmedebilir; bazen de kadın yüzsüz ve arsızca kocasının kanını içebilir, kocasına güvenmeyebilir, kocasının malına bilerek zarar verebilir, kocasının itibarını sürekli düşürebilir, kocasını hürmetsiz kılıp aşağılayabilir, hiçbir nasihati, ne iyi ne kötü sözü dinlemeyebilir. Evet, böyle kadınlar var: kocasının malını korumayan, kocasının kazandığını savurup onu her yönden eziyet eden kadınlar çoktur. Onlar kocanın derdiyle tasasıyla ilgilenmezler, bencil ve kötümserdirler. İşte böyle bir durumda boşanma son çare olabilir. Bunda da kişi tek başına karar vermesin. Hiçbir panik olmadan, kimseyi yerin dibine sokmadan aşamalı adımlar atmalıdır: 1. Kadın, durumdan büyüklerini haberdar eder. Büyükler, yani anne baba, dayılar ve amcalar, kocayı nasihatle uyarır. Bu nasihatler birkaç kez sürer. Kadın hiçbir zulme karşılık vermez; ancak zulüm durmazsa anne babasının ya da ağabeylerinin öncülüğünde boşanma sürecini başlatır; bunda imam hatiplerin yardımına dayanmak uygundur. Herkes hep birlikte anlaşarak boşanma kararı alırsa itibara aykırı işler, cahilce davranışlar yapılmaz; o iş sükûnetle yapılır. 2. Kadın söz dinlemezse uzun süre nasihat edilir; sonra onunla yatak ayrılır; sonra oda ayrılır; yine uzun süreler verilir; kadına edepsizliklerin sonucunun iyi olmayacağı sakin bir şekilde tekrar tekrar anlatılır; kadın hiç düzelmezse, zarar vericiliğini ve şirretliğini bırakmazsa, dilini beş karış edip sokmaya devam ederse istihareler yapılır, yumuşaklıkla son karar verilir. Çocuklar varsa onlara durum anlatılır: “Biz artık annenle birlikte yaşayamayacağız galiba...” denir. Çocuklar da akıllıdır; şimdiye kadar her şeyi gözlemledikleri için her şeyi iyi anlarlar. En temel kural şudur: Erkek olsun, kadın olsun, boşanacaklarsa bu işi zulüm ve cehalet olmadan, sakin ve huzurlu bir şekilde yapmaları şarttır. Şeriat âlimlerine sorulursa talakın bidat ve sünnet türlerini açıklarlar. Buna göre sünnete uygun ric’î talakla boşanmak tavsiye edilir. Bidat ve bain talaktan sakınmak iyidir. Bu sakin ve yumuşak yöntem hem kocayı hem kadını terbiye edebilir. Kadın şirret ve terbiyesiz olsa bile bu kadar yumuşaklık onu insafa getirebilir, tövbe ettirebilir; sonuçta yeniden nikâh kıyılması ve ailenin yeniden kurulması hiç de imkânsız değildir. Şayet öyle olmazsa, iki taraf da çocukların hakkına riayet etmeli, onların anne babadan nasiplenmelerine, gerekli terbiyeyi almalarına imkân sağlamalıdır; “Çocuğumu göstermem” gibi sözler son derece büyük bir cahilliktir. İki tarafa ayrılanlar sonra kendi kararlarını kendileri verir, kendi yaktıkları bu ateşte uzun süre yanarlar. Bu yüzden diyoruz ki kuşun yuvası bile bozulmasın! Allah’ım bütün aileleri sağlam kılsın ve hiçbir ailede boşanma sözü asla işitilmesin! Aileyi bazen dışarıdaki cahiller de bozmaya çalışır; onlardan sakınmak, “boşan” diyen her insandan uzaklaşmak şarttır. Böyle biri ya insan kılığında bir şeytan ya da şeytana kul olmuş bir bedbahttır. Onlara Allah’ın laneti yağar. Sabrın en güzeli, karı-kocanın birbirine sabretmesi, birbirinin ufak hatalarını bağışlaması, şunun bunun kusurlarına göz yummasıdır.

Akrom MALIK